Những người phụ nữ viết tiếp khát vọng no ấm nơi biên giới Mù Cả

Từ nương rẫy, những khát vọng đổi thay

Ở xã biên giới Mù Cả, tỉnh Lai Châu, cuộc sống của người dân từ lâu gắn với nương rẫy và những cánh rừng. Điều kiện sản xuất còn nhiều khó khăn, nguồn lực đầu tư hạn chế, trong khi phương thức canh tác tự cung, tự cấp từng khiến không ít gia đình gặp trở ngại trên hành trình thoát nghèo. Với phụ nữ vùng cao, những khó khăn ấy càng đặt ra yêu cầu phải tìm kiếm sinh kế phù hợp, vừa chăm lo gia đình, vừa chủ động cải thiện thu nhập.

Từ những bản làng nơi biên giới, nhiều phụ nữ Hà Nhì, Mông đang từng bước thay đổi cách nghĩ, cách làm. Không chỉ cần cù trong lao động, họ còn mạnh dạn tiếp cận nguồn vốn, lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp, khai thác lợi thế đất đai và rừng để phát triển kinh tế. Những chuyển biến ấy tuy không ồn ào nhưng đang góp phần tạo dựng cuộc sống ổn định hơn cho từng gia đình.

Chị Mạ Lò Xó, ở bản Mù Cả, là một trong những người phụ nữ như thế. Trước đây, gia đình chị thuộc diện hộ nghèo, thu nhập chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ. Thiếu vốn đầu tư, phương thức sản xuất chưa hiệu quả, việc cải thiện đời sống luôn là nỗi trăn trở.

Được Hội Liên hiệp Phụ nữ xã tuyên truyền, động viên và hướng dẫn tiếp cận các chính sách hỗ trợ, trong đó có nguồn vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội, chị Xó từng bước thay đổi phương thức sản xuất. Thay vì chỉ dựa vào những hoạt động canh tác truyền thống, gia đình mở rộng trồng trọt, kết hợp chăn nuôi và phát triển cây trồng dưới tán rừng.

Hiện gia đình chị duy trì đàn gà thả đồi hơn 100 con, gần 20 con lợn; đồng thời trồng gần 2ha sa nhân tím và tre lấy măng. Cùng với sản xuất nông nghiệp, gia đình tích cực tham gia bảo vệ rừng, mỗi năm nhận gần 50 triệu đồng từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.

Nhờ kết hợp các nguồn sinh kế, tổng thu nhập hằng năm của gia đình chị đạt trên 150 triệu đồng. Từ một hộ nghèo, cuộc sống từng bước ổn định, nhà cửa được sửa sang, các vật dụng sinh hoạt được trang bị đầy đủ hơn, con cái có điều kiện học tập tốt hơn.

Nhìn lại chặng đường đã qua, chị Xó chia sẻ: "Trước đây, gia đình tôi rất khó khăn, thuộc diện hộ nghèo trong bản. Được chị em phụ nữ tuyên truyền, động viên, tôi cố gắng phát triển trồng trọt, chăn nuôi để cải thiện cuộc sống. Đến nay, gia đình đã mua sắm được tivi, tủ lạnh và có điều kiện sinh hoạt tốt hơn. Đường giao thông thuận lợi cũng giúp việc đi lại, lao động sản xuất của người dân dễ dàng hơn".

Những vật dụng sinh hoạt tưởng chừng bình thường ấy lại là dấu mốc đáng kể đối với một gia đình từng chật vật vì thiếu thốn. Đằng sau sự thay đổi là quá trình lao động, tích lũy và nỗ lực tìm hướng phát triển phù hợp với điều kiện của mình.

Điều đáng chú ý trong câu chuyện của chị Mạ Lò Xó không chỉ là mức thu nhập đạt được, mà còn là khả năng chủ động tổ chức sản xuất. Từ chỗ phụ thuộc vào những nguồn thu hạn hẹp, gia đình đã biết kết hợp chăn nuôi, trồng trọt và bảo vệ rừng để giảm sự phụ thuộc vào một loại cây trồng, vật nuôi.

Cũng tại bản Mù Cả, chị Toán Nhù Lớ lựa chọn phát triển kinh tế bằng chăn nuôi lợn, gà, trồng tre lấy măng và tham gia bảo vệ rừng. Việc kết hợp nhiều hoạt động giúp gia đình có thêm nguồn thu, từng bước ổn định cuộc sống.

"Tôi luôn cố gắng phát triển kinh tế gia đình bằng cách chăn nuôi lợn, gà, trồng tre lấy măng và tích cực bảo vệ rừng. Nhờ chăm chỉ lao động, cuộc sống gia đình từng bước ổn định hơn", chị Lớ chia sẻ.

Dù điều kiện mỗi gia đình khác nhau, những người phụ nữ ấy có chung mong muốn thoát khỏi khó khăn bằng chính sức lao động của mình. Họ không chỉ tham gia sản xuất mà còn từng bước chủ động lựa chọn hướng làm ăn, tính toán sinh kế và góp phần quyết định những công việc quan trọng của gia đình.

Ở vùng cao biên giới, hành trình thoát nghèo không thể chỉ trông chờ vào sự hỗ trợ bên ngoài. Những nguồn lực từ chính sách có ý nghĩa khi được tiếp nhận bằng tinh thần chủ động, sự cần cù và quyết tâm thay đổi của người dân. Câu chuyện của chị Xó, chị Lớ phần nào cho thấy điều đó.

Điểm tựa chính sách, động lực từ chính những người phụ nữ

Mù Cả là xã vùng cao biên giới của tỉnh Lai Châu, với khoảng 89% dân số là đồng bào Hà Nhì, còn lại chủ yếu là đồng bào Mông. Điều kiện sản xuất và sinh hoạt của người dân còn nhiều khó khăn; khả năng tiếp cận thông tin, nguồn vốn và kiến thức sản xuất của một bộ phận phụ nữ vẫn còn hạn chế.

Trong bối cảnh ấy, nâng cao vị thế phụ nữ không chỉ là việc tuyên truyền về bình đẳng giới, mà còn phải tạo cơ hội để chị em tiếp cận nguồn lực, có thêm kiến thức và được tham gia nhiều hơn vào những quyết định liên quan đến gia đình, cộng đồng.

Việc triển khai Dự án 8 về thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ, trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã góp phần thúc đẩy sự thay đổi nhận thức tại địa phương.

Thông qua các buổi sinh hoạt hội, tuyên truyền, trao đổi kinh nghiệm, những nội dung về bình đẳng giới được gắn với đời sống thường ngày. Phụ nữ được khuyến khích mạnh dạn bày tỏ ý kiến, tham gia quyết định công việc gia đình, lựa chọn hướng sản xuất và cùng các thành viên xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế.

Để những nội dung ấy trở nên gần gũi, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Mù Cả chú trọng phát huy vai trò của đội ngũ chi hội trưởng tại các bản. Đây là những người trực tiếp nắm bắt hoàn cảnh hội viên, vận động chị em thay đổi tập quán chưa phù hợp, hướng dẫn lựa chọn mô hình sinh kế và chia sẻ kinh nghiệm trong lao động sản xuất.

Chị Mạ Lé Dứ, Chi hội trưởng Phụ nữ bản Mù Cả, cho biết: "Tôi thường xuyên tuyên truyền, vận động chị em tích cực phát triển kinh tế, lựa chọn các loại cây trồng, vật nuôi phù hợp như lúa, ngô, lợn, gà; đồng thời quan tâm bảo vệ và phát triển rừng. Qua đó, nhiều gia đình đã thay đổi cách làm ăn, từng bước cải thiện cuộc sống so với trước đây".

Vai trò của những chi hội trưởng không chỉ nằm ở việc truyền đạt chủ trương, chính sách, mà còn ở khả năng kết nối, vận động và đồng hành với hội viên. Khi những cách làm phù hợp được chia sẻ từ chính người trong bản, việc tiếp nhận và áp dụng vào thực tế cũng trở nên thuận lợi hơn.

Bên cạnh nâng cao nhận thức, nguồn vốn tín dụng chính sách là một trong những điều kiện quan trọng để các gia đình phát triển sản xuất.

Theo Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Mù Cả, Hội đang phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội Mường Tè triển khai hoạt động ủy thác cho vay thông qua 5 tổ tiết kiệm và vay vốn, với 209 hộ vay, tổng dư nợ hơn 14,4 tỷ đồng.

Nguồn vốn được các hộ sử dụng để đầu tư chăn nuôi gia súc, gia cầm, phát triển cây quế, sa nhân tím và những loại cây trồng phù hợp với điều kiện địa phương. Cùng với việc tạo điều kiện tiếp cận tín dụng, tổ chức Hội quan tâm hướng dẫn hội viên sử dụng vốn đúng mục đích, lựa chọn mô hình sản xuất và tích lũy kinh nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế.

Bà Lù Phì Nhự, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Mù Cả, cho biết việc hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế được triển khai thông qua nhiều hoạt động, từ tuyên truyền, vận động đến phối hợp tạo điều kiện tiếp cận vốn vay ưu đãi. Nhờ đó, nhiều gia đình đã từng bước nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống.

Theo bà Nhự, để nguồn vốn phát huy hiệu quả, điều quan trọng là giúp hội viên có kiến thức, biết tính toán và lựa chọn phương thức sản xuất phù hợp. Những mô hình mang lại kết quả tích cực cần được chia sẻ, nhân rộng trên cơ sở điều kiện thực tế của từng gia đình, từng bản.

Về phía chính quyền, ông Hà Đình Nhuận, Phó Chủ tịch UBND xã Mù Cả, cho biết địa phương luôn quan tâm, tạo điều kiện để các tổ chức hội phối hợp triển khai chính sách hỗ trợ người dân phát triển kinh tế. Trong đó, phụ nữ ngày càng tích cực tham gia các mô hình chăn nuôi, trồng trọt, bảo vệ và phát triển rừng, góp phần cải thiện đời sống gia đình.

Từ thực tế Mù Cả có thể thấy, phát triển sinh kế và thúc đẩy bình đẳng giới là những quá trình có mối quan hệ chặt chẽ. Khi có thêm kiến thức, điều kiện tiếp cận nguồn lực và cơ hội tham gia những quyết định của gia đình, phụ nữ có cơ sở để phát huy năng lực, chủ động hơn trong lao động sản xuất.

Tuy nhiên, với địa bàn vùng cao biên giới còn nhiều khó khăn, việc tạo dựng sinh kế bền vững vẫn đòi hỏi sự đồng hành lâu dài. Nguồn vốn cần được sử dụng hiệu quả, các mô hình sản xuất phải phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu và khả năng lao động của từng hộ. Đồng thời, nâng cao nhận thức về bình đẳng giới cần tiếp tục được thực hiện bằng những hoạt động thiết thực, gần gũi với đời sống.

Những kết quả tại Mù Cả không chỉ được thể hiện qua số hộ vay vốn hay các mô hình sản xuất, mà còn ở sự thay đổi trong nhận thức và hành động của người phụ nữ. Từ việc mạnh dạn tìm hướng làm ăn, tham gia sinh hoạt cộng đồng đến chủ động đóng góp vào những quyết định của gia đình, họ đang từng bước khẳng định vai trò của mình.

Giữa miền biên viễn còn nhiều thử thách, những người phụ nữ Hà Nhì, Mông vẫn bền bỉ vun đắp cuộc sống từ nương rẫy, chăn nuôi, những cánh rừng và công việc thường ngày. Sự đổi thay ấy có thể bắt đầu từ một đàn gà, một diện tích cây trồng hay khoản thu nhập tăng thêm, nhưng ý nghĩa sâu xa hơn là cơ hội để mỗi người phụ nữ tự tin phát huy năng lực, làm chủ cuộc sống.

Từ những nỗ lực âm thầm ấy, cuộc sống của từng gia đình đang dần được cải thiện, góp thêm sức sống cho những bản làng nơi biên giới Tổ quốc.