Phát hiện hàng trăm xác tàu cổ tại eo biển nối châu Âu với châu Phi

Việc phát hiện hàng trăm xác tàu cổ dưới vịnh Gibraltar đang thu hút sự chú ý của giới nghiên cứu, khi các nhà khảo cổ Tây Ban Nha ghi nhận hàng loạt di tích chìm dưới đáy biển có niên đại từ thế kỷ V trước Công nguyên đến thời hiện đại.

Dự án khảo cổ kéo dài 3 năm do Đại học Cádiz dẫn đầu đã xác định 151 địa điểm khảo cổ tại khu vực vịnh nằm giữa cảng Algeciras và Gibraltar, trong đó có 134 xác tàu đắm. Nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát chi tiết 34 xác tàu.

Các phát hiện cho thấy sự đa dạng về nguồn gốc và thời kỳ, bao gồm tàu Phoenicia và La Mã cổ đại, cũng như tàu của Anh, Tây Ban Nha, Venice và Hà Lan. Xác tàu cổ nhất thuộc thời kỳ Punic, có niên đại từ thế kỷ V trước Công nguyên.

Ngoài ra, nhóm nghiên cứu còn ghi nhận 23 tàu La Mã, hai tàu La Mã muộn, bốn tàu thời trung cổ và 24 tàu thuộc thời kỳ cận đại. Những hiện vật như tàu pháo Tây Ban Nha thế kỷ XVIII hay bộ phận động cơ máy bay từ thập niên 1930 góp phần tái hiện lịch sử chiến tranh, thương mại và khám phá tại một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới.

Theo ông Felipe Cerezo Andreo, trưởng nhóm nghiên cứu, khu vực này từ lâu đã là điểm giao cắt chiến lược của các tuyến đường biển. Ông cho biết hầu hết các con tàu khi di chuyển giữa Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đều phải đi qua eo biển Gibraltar.

Một trong những phát hiện đáng chú ý là xác tàu Puente Mayorga IV - tàu pháo nhỏ của Tây Ban Nha cuối thế kỷ XVIII, từng được sử dụng trong các cuộc tấn công nhanh nhằm vào tàu chiến Anh.

Các nhà khảo cổ cũng tìm thấy một chiếc hộp gỗ có hình dạng giống cuốn sách trên con tàu này. Ban đầu, họ cho rằng đây có thể là vật dụng phục vụ hoạt động gián điệp, nhưng sau khi kiểm tra, bên trong chỉ chứa hai chiếc lược gỗ.

Nhóm nghiên cứu cảnh báo các di tích dưới nước đang đối mặt với nhiều nguy cơ, bao gồm hoạt động phát triển cảng, nạo vét và biến đổi khí hậu. Mực nước biển dâng và sự xuất hiện của loài tảo xâm lấn đang làm thay đổi lớp trầm tích và che phủ các xác tàu.

Để nâng cao nhận thức cộng đồng, các nhà khoa học đã xây dựng mô hình 3D và video 360 độ về các địa điểm khảo cổ, cho phép công chúng trải nghiệm trực tuyến hoặc tại bảo tàng địa phương.

Theo các chuyên gia, khu vực vịnh Gibraltar là một “bảo tàng sống” dưới nước, phản ánh lịch sử hàng hải và sự giao thoa văn hóa giữa châu Âu và Bắc Phi qua hàng nghìn năm.