Thách thức mới trong quan hệ Mỹ - Hàn

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa chỉ thị thu hẹp quy mô, rút ngắn thời gian cuộc tập trận chung Lá chắn Tự do Ulchi với Hàn Quốc, đồng thời chỉ trích Seoul không hỗ trợ Washington trong cuộc xung đột với Iran tại eo biển Hormuz. Những tuyên bố này cho thấy một cách tiếp cận khác của ông Trump đối với liên minh quân sự Mỹ - Hàn.

Phát biểu tại Washington, Tổng thống Donald Trump cho biết ông có mối quan hệ tốt với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un, đồng thời cho rằng các cuộc tập trận quân sự quy mô lớn giữa Mỹ và Hàn Quốc không cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

“Tôi có mối quan hệ tốt với ông Kim Jong Un. Chúng tôi đã có những cuộc gặp rất tốt và vẫn giữ liên lạc. Tôi không hài lòng khi chúng ta tiến hành những cuộc tập trận quân sự quy mô lớn, thực chất là nhằm vào Triều Tiên, trong khi tôi có quan hệ thân thiện với ông ấy”, Tổng thống Donald Trump nói.

Tuyên bố trên được đưa ra sau khi ông Trump yêu cầu thu hẹp quy mô cuộc tập trận Lá chắn Tự do Ulchi, vốn dự kiến kéo dài 11 ngày. Quyết định gây bất ngờ khi được đưa ra ngay thời điểm cuộc tập trận bắt đầu và không có dấu hiệu cho thấy Seoul đã được tham vấn trước.

Ông Trump cho rằng các cuộc tập trận gây tốn kém, đồng thời gửi “tín hiệu không phù hợp và thù địch” tới Triều Tiên. Tổng thống Mỹ cũng bày tỏ không hài lòng trước việc Hàn Quốc không tham gia hỗ trợ Mỹ tại eo biển Hormuz, trong khi khoảng 60% lượng dầu nhập khẩu của Hàn Quốc đi qua tuyến hàng hải chiến lược này.

Trước những tuyên bố trên, Bộ Ngoại giao Hàn Quốc khẳng định Seoul đang tham vấn chặt chẽ với Washington về khả năng đóng góp cho các nỗ lực bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, trên cơ sở cân nhắc tình hình an ninh trên bán đảo Triều Tiên và các quy định pháp luật trong nước.

“Chính phủ Hàn Quốc đang tham vấn chặt chẽ với Mỹ về khả năng có những đóng góp thực chất, bao gồm cả đóng góp quân sự, liên quan đến tình hình Iran”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Hàn Quốc Park Doo-soon cho biết.

Seoul đồng thời hoan nghênh thông điệp của Tổng thống Trump về Triều Tiên, hy vọng những tín hiệu mới sẽ mở đường cho một cuộc đối thoại có ý nghĩa giữa Washington và Bình Nhưỡng.

Hàn Quốc cho rằng việc giảm căng thẳng và khôi phục tiếp xúc giữa Washington và Bình Nhưỡng có thể tạo thêm điều kiện thuận lợi cho mục tiêu hòa bình trên bán đảo Triều Tiên. Tuy nhiên, Tổng thống Lee Jae Myung nhấn mạnh đối thoại cần được thúc đẩy song song với việc duy trì liên minh Mỹ - Hàn và nâng cao năng lực quốc phòng của Hàn Quốc.

Phát biểu tại cuộc họp nội các ngày 18/8, Tổng thống Lee Jae Myung nhấn mạnh cuộc tập trận Lá chắn Tự do Ulchi là cơ hội để quân đội Hàn Quốc đánh giá lại năng lực tác chiến.

“Thông qua cuộc tập trận Ulchi năm nay, chúng ta cần đánh giá kỹ lưỡng và củng cố thế trận phòng thủ, đồng thời nâng cao năng lực ứng phó với khủng hoảng của đất nước. Một nền quốc phòng vững mạnh là nền tảng cơ bản nhất để bảo vệ người dân”, Tổng thống Lee Jae Myung nói.

Thông điệp trên được đưa ra sau khi chính quyền Mỹ phát tín hiệu muốn nối lại đối thoại với Triều Tiên. Seoul cho rằng các nỗ lực ngoại giao nhằm giảm căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên phù hợp với mục tiêu hòa bình của Hàn Quốc. Thúc đẩy đối thoại với Triều Tiên cũng luôn là một trong những ưu tiên của chính quyền Tổng thống Lee Jae Myung.

“Chúng ta hãy gác lại ý định đe dọa lẫn nhau và bắt đầu thảo luận để chấm dứt cuộc chiến tranh kéo dài với tư cách là các bên trực tiếp liên quan”, ông Lee kêu gọi.

Tuy nhiên, Tổng thống Hàn Quốc cũng nhấn mạnh ngoại giao cần song hành với việc nâng cao năng lực tự chủ quốc phòng. Ông yêu cầu đẩy nhanh chương trình phát triển tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân, đồng thời tiếp tục kế hoạch chuyển giao quyền kiểm soát tác chiến thời chiến từ Mỹ cho Hàn Quốc.

Những bước đi này cho thấy Seoul muốn chủ động hơn về quốc phòng, trong khi vẫn coi liên minh với Washington là trụ cột an ninh. Trong bối cảnh Washington muốn thu hẹp quy mô tập trận và thúc đẩy đối thoại với Bình Nhưỡng, Hàn Quốc tiếp tục khẳng định yêu cầu duy trì năng lực răn đe và tăng cường tự chủ quốc phòng.

Những khác biệt đang đặt ra bài toán cân bằng cho cả hai đồng minh, đồng thời cho thấy nỗ lực thích ứng với bối cảnh an ninh khu vực và toàn cầu thay đổi nhanh chóng.