Thái Nguyên: Lời giải cho bài toán "việc tăng đôi, biên chế giảm"

Một năm trước, tỉnh Thái Nguyên đã thực hiện một bước ngoặt lớn trong cải cách hành chính giảm hơn 60% số xã, phường và chính thức chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương 02 cấp. Câu chuyện "tinh gọn bộ máy" tại đây không chỉ dừng lại ở những con số biên chế cắt giảm trên giấy tờ, mà đã đi sâu vào bài toán nâng cao hiệu lực hiệu quả. Đối mặt với thực tế địa bàn rộng hơn, khối lượng công việc tăng lên gấp đôi, Thái Nguyên đã tìm ra lời giải bằng tư duy phân cấp mạnh mẽ và sự trợ lực từ công nghệ số.

Linh hoạt điều chuyển nhân sự, chuẩn hóa bộ máy cơ sở

Theo ông Nguyễn Tuấn Hưởng, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Thái Nguyên cho biết: Việc giảm sâu số lượng xã, phường và thay đổi mô hình quản lý chắc chắn mang lại những thách thức lớn về mặt bố trí nhân sự. Để đảm bảo các hoạt động công vụ không bị gián đoạn, ngay sau khi sáp nhập, Sở Nội vụ đã chủ động tham mưu cho UBND tỉnh trình HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 11/NQ-HĐND ngày 01/7/2025 nhằm tạm giao biên chế, đảm bảo số lượng tối thiểu cho các xã, phường theo đúng khung quy định của Ban Chỉ đạo Trung ương.

Tuy nhiên, để thích ứng liên tục với tình hình thực tế, các Nghị quyết sửa đổi, bổ sung (Nghị quyết 76, 105 và 115) đã được ban hành vào cuối năm 2025. Tỉnh đã thực hiện những đợt điều chuyển biên chế viên chức mang tính chiến lược giữa các cơ quan, đơn vị nhằm tăng cường sức mạnh cho cơ sở:

Lĩnh vực Nông nghiệp & Môi trường điều chỉnh giảm 332 biên chế viên chức của Sở Nông nghiệp và Môi trường để tăng cường cho UBND cấp xã, phục vụ việc chuyển giao chức năng từ Trung tâm Khuyến nông và Môi trường về các Trung tâm Dịch vụ tổng hợp cấp xã.

Lĩnh vực Y tế điều chỉnh giảm đến 2.595 biên chế viên chức từ Sở Y tế để điều chuyển trực tiếp về UBND cấp xã, bố trí cho các Trạm Y tế xã, phường sau khi tổ chức lại bộ máy.

Lĩnh vực Giáo dục điều chỉnh tăng 99 biên chế viên chức cho UBND cấp xã để bổ sung cho các trường học.

Cũng theo ông Nguyễn Tuấn Hưởng, sự linh hoạt này đã mang lại kết quả rõ rệt. Tính đến ngày 01/5/2026, khối đơn vị sự nghiệp công lập cấp tỉnh đã tinh gọn giảm được 31 đơn vị. Ở cấp xã, mô hình tổ chức được chuẩn hóa đồng bộ với 1.060 đơn vị sự nghiệp (bao gồm 92 Trung tâm Dịch vụ tổng hợp, 92 Trạm Y tế, 12 Ban Quản lý dự án, cùng các cơ sở giáo dục và thương nghiệp), giúp bộ máy cơ sở vận hành mạch lạc, đúng định hướng của Trung ương.

Tư duy phân cấp triệt để địa phương quyết, địa phương làm

Qua một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, kết quả bước đầu mang lại rất tích cực nhờ việc phân định lại thẩm quyền một cách tường minh. Có tới 1.164 nhiệm vụ của chính quyền cấp huyện trước đây đã được bóc tách và phân định lại: 859 nhiệm vụ được chuyển giao về cho cấp xã trực tiếp thực hiện, 188 nhiệm vụ được chuyển lên cấp tỉnh và cắt bỏ hoàn toàn 117 nhiệm vụ khi kết thúc hoạt động của cấp huyện.

Ông Nguyễn Tuấn Hưởng, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Thái Nguyên cho biết: Hiện nay, trong tổng số 1.996 nhiệm vụ thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương, cấp tỉnh nắm giữ 1.058 nhiệm vụ và cấp xã trực tiếp chủ trì 938 nhiệm vụ. Để tạo quyền chủ động tối đa cho cơ sở, UBND tỉnh và Chủ tịch UBND tỉnh đã tiếp tục phân cấp thêm 37 nhiệm vụ và ủy quyền 50 nhiệm vụ cho UBND cũng như Chủ tịch UBND cấp xã.

Theo đánh giá của ông Nguyễn Tuấn Hưởng, nhiều nhiệm vụ trước đây phải trình, xin ý kiến qua nhiều cấp thì nay đã được giao trực tiếp cho cấp xã quyết định và tổ chức thực hiện, giúp rút ngắn thời gian xử lý công việc và nâng cao tính chủ động của cơ sở.

Đến thời điểm này, địa phương chưa ghi nhận bất kỳ "khoảng trống" thẩm quyền nào gây ảnh hưởng xấu đến hoạt động quản lý nhà nước. Các vướng mắc phát sinh trong giai đoạn chuyển tiếp đều được tham mưu xử lý, hoàn thiện quy chế phối hợp kịp thời. Quan điểm xuyên suốt của tỉnh là: "Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm". Ông Hưởng cũng cho biết thêm.

"Hóa giải" áp lực công việc bằng năng lực số

Địa bàn rộng hơn, công việc tăng gấp đôi nhưng biên chế lại giảm đây là một bài toán hóc búa đối với đội ngũ cán bộ cơ sở. Để giải quyết áp lực này, Thái Nguyên xác định con đường duy nhất là phải nâng cao năng suất lao động thông qua công nghệ và năng lực số.

Thực hiện Đề án phát triển năng lực số và Chiến lược chuyển đổi số của tỉnh, nhiều lớp bồi dưỡng chuyên sâu nâng cao năng lực số cho các cán bộ đã được tổ chức. Nội dung tập trung vào những vấn đề rất thời sự và thực tế như: Định hướng xây dựng cơ sở dữ liệu ngành; Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào hoạt động công vụ; Bảo mật thông tin mạng và chuẩn hóa dữ liệu công chức, viên chức theo tiêu chí "Đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung". Ông Nguyễn Tuấn Hưởng, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Thái Nguyên cho biết thêm.

Bên cạnh đó, Ban ngành chức năng đã phối hợp tổ chức 22 lớp tập huấn cho 3.586 lượt cán bộ, công chức về phổ cập kỹ năng số, Internet vạn vật (IoT), và cách khai thác thành thạo Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh. Nhờ đó, đội ngũ cán bộ cơ sở dù kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực nhưng đã dần làm chủ được công nghệ, giảm tải được đáng kể các quy trình thủ tục thủ công trước đây.

Mọi nỗ lực cải cách bộ máy suy cho cùng đều phải được đo lường bằng sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp. Từ ngày 01/7/2025, 100% xã, phường trên địa bàn tỉnh (92/92 đơn vị) đã thành lập và đưa vào vận hành ổn định Trung tâm Phục vụ hành chính công.

Ông Nguyễn Tuấn Hưởng, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Thái Nguyên vui mừng chia sẻ: Hiệu quả từ mô hình này đã ngay lập tức được minh chứng bằng các số liệu cụ thể trên các bảng xếp hạng công khai: Chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX) & Chỉ số hài lòng (SIPAS) năm 2025 đạt kết quả xuất sắc xếp thứ 6/34 tỉnh, thành phố. Bộ chỉ số chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp (tính đến 30/6/2026) vươn lên xếp thứ 4/34 tỉnh, thành phố. Tỷ lệ người dân và doanh nghiệp hài lòng về giải quyết TTHC đạt con số ấn tượng 99,4%.

Trong thời gian tới, tỉnh Thái Nguyên xác định sẽ tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục không cần thiết, đồng thời tăng cường áp dụng cơ chế "Luồng xanh" để giảm tối đa thời gian xử lý hồ sơ cho doanh nghiệp. Song song đó, công tác kiểm tra công vụ, kiểm tra cải cách hành chính sẽ được thực hiện thường xuyên và siết chặt để kịp thời chấn chỉnh kỷ cương, kỷ luật, kiên quyết không để xảy ra tình trạng nhũng nhiễu hay chậm trễ.

Có thể khẳng định, sau một năm đầy thách thức, bộ máy hành chính mới của Thái Nguyên không chỉ "nhẹ" hơn về mặt cơ học, mà đang thực sự "mạnh" lên nhờ tư duy phân cấp triệt để và sự trợ lực mạnh mẽ của công nghệ. Đây có thể coi là một điểm sáng, một mô hình mẫu nhiệm vụ tinh gọn bộ máy hiệu quả để các địa phương khác cùng tham khảo và học hỏi.