Thí điểm tạo đơn hàng cho công nghệ chiến lược

Một trong những điểm mới trong định hướng phát triển công nghệ chiến lược là chuyển trọng tâm từ nghiên cứu sang tạo ra sản phẩm và thị trường. Hiện Bộ Công Thương được Chính phủ giao phối hợp với các cơ quan để xây dựng phương án thí điểm tạo đơn hàng đầu tiên cho sản phẩm công nghệ chiến lược trong quý II/2027.

Mục tiêu là đưa các kết quả nghiên cứu ra khỏi phòng thí nghiệm và tiến gần hơn tới thị trường. Theo định hướng mới, doanh nghiệp sẽ tham gia ngay từ khi xác định nhu cầu và đặt bài toán; viện, trường thực hiện nghiên cứu theo đặt hàng; Nhà nước kiến tạo thể chế, dữ liệu, hạ tầng và chia sẻ rủi ro có kiểm soát. Từ nghiên cứu, thử nghiệm đến tiếp nhận, làm chủ và thương mại hóa sản phẩm, doanh nghiệp được xác định là trung tâm của quá trình này.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho biết, hành lang pháp lý phục vụ phát triển công nghệ chiến lược cơ bản đã hình thành. Trọng tâm hiện nay là tổ chức thực hiện có chất lượng, huy động sự tham gia thực chất của doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và địa phương. Theo Thứ trưởng, với những nhiệm vụ cần nguồn vốn lớn, thời gian dài, rủi ro cao nhưng có khả năng tạo tác động lan tỏa, Nhà nước cần xác định bài toán, chia sẻ rủi ro và tạo điều kiện hình thành thị trường ban đầu.

Việc đặt hàng phải xuất phát từ nhu cầu sử dụng thực tế, có yêu cầu kỹ thuật, mốc kết quả, địa chỉ tiếp nhận và trách nhiệm cụ thể. Cơ quan quản lý xác định bài toán, mục tiêu; doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và đơn vị sử dụng cần tham gia ngay từ giai đoạn xây dựng nhiệm vụ. Với công nghệ đã có khả năng phát triển thành sản phẩm, doanh nghiệp cần đóng vai trò chính trong hoàn thiện, sản xuất và thương mại hóa. Với công nghệ còn ở giai đoạn nghiên cứu, viện nghiên cứu và trường đại học giữ vai trò chủ đạo, cùng sự hỗ trợ của các cơ sở nghiên cứu công lập.

Thứ trưởng lưu ý, một số nhiệm vụ công nghệ chiến lược đã được đề xuất, thẩm định và phê duyệt nhưng mức độ tham gia của doanh nghiệp và nguồn lực ngoài ngân sách chưa tương xứng với mục tiêu chương trình. Do đó, cần chuyển rõ từ “đề xuất đề tài” sang “đề xuất sản phẩm”, gắn với cam kết nguồn lực và khả năng giải quyết bài toán cụ thể. Hiệu quả chương trình cần được nhìn từ công nghệ lõi được làm chủ, sản phẩm hình thành, nguồn lực xã hội huy động và khả năng ứng dụng, thâm nhập thị trường.