Thị trường lao động: Người tìm việc hay việc tìm người?

Bức tranh thị trường việc làm: khi cung và cầu cùng tăng

Ba tháng đầu năm thường được xem là giai đoạn sôi động nhất của thị trường lao động. Đây là thời điểm nhiều doanh nghiệp bước vào chu kỳ sản xuất mới sau Tết, đồng thời mở rộng tuyển dụng để đáp ứng đơn hàng. Nhu cầu tuyển dụng tăng kéo theo dòng lao động từ các địa phương dịch chuyển mạnh về các trung tâm kinh tế lớn, đặc biệt là TP Hồ Chí Minh.

Theo số liệu từ Bộ Nội vụ, tính đến cuối năm ngoái, cả nước có hơn 1 triệu người thất nghiệp. Trong đó, tỷ lệ người tìm việc tại khu vực thành thị cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Điều này phản ánh thực tế rằng các đô thị lớn vẫn là điểm đến của người lao động với kỳ vọng tìm được việc làm ổn định và cải thiện thu nhập. TP Hồ Chí Minh tiếp tục giữ vai trò là trung tâm thu hút lao động từ nhiều tỉnh, thành. Những căn phòng trọ nhỏ trong các khu dân cư trở thành nơi bắt đầu hành trình tìm việc của nhiều người lao động từ miền Trung và các địa phương khác.

Căn phòng trọ nằm trong khu dân cư được chị Trương Thị Thanh thuê với giá 1,5 triệu đồng mỗi tháng, chưa kể các khoản chi phí sinh hoạt. Từ Quảng Trị vào TP Hồ Chí Minh, chị mang theo kỳ vọng tìm được một công việc ổn định với mức thu nhập từ 7 đến 9 triệu đồng mỗi tháng. Chị Thanh cho biết: “Khi có công việc ổn định, mình mong muốn sẽ có mức lương để chi trả cuộc sống hàng tháng và chăm lo cho gia đình. Và xa hơn có thể tích góp một số tiền nhỏ để mua được một căn nhà”.

Không chỉ những lao động đã có kinh nghiệm, nhiều người lần đầu rời quê để tìm việc cũng chọn thời điểm sau Tết để bắt đầu hành trình mới. Chị Bùi Thị Anh từ Quảng Ngãi quyết định vào TP Hồ Chí Minh sau khi nhận thấy công việc buôn bán ở quê không đủ trang trải cuộc sống. Chị cho biết, mình lựa chọn thời điểm sau Tết để tìm việc vì thuận tiện di chuyển và cũng đúng giai đoạn doanh nghiệp tăng cường tuyển dụng lao động. Chị Bùi Thị Anh tâm sự: “Ví dụ như tiền thuê phòng trọ tầm 1,5-2 triệu, học phí cho con đi nhà trẻ từ 2-3 triệu, cộng với những khoản chi phí khác nên mình mong muốn mức lương tối thiểu 10 triệu trở lên thì mới ổn định cuộc sống của hai mẹ con”.

Theo thống kê, tính đến cuối tháng 2, Trung tâm Dịch vụ việc làm T. Hồ Chí Minh đã tiếp nhận hơn 20.000 người lao động đăng ký tìm việc. Con số này cho thấy nhu cầu tìm việc đang tăng mạnh, đặc biệt ở nhóm lao động phổ thông từ các địa phương. Ở chiều ngược lại, nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp cũng tăng đáng kể. Theo Sở Nội vụ TP Hồ Chí Minh, tổng nhu cầu tuyển dụng hiện vào khoảng 60.000 vị trí việc làm, trong đó khoảng 40% là lao động giản đơn. Nhiều doanh nghiệp cho biết, nhu cầu tuyển dụng không chỉ để thay thế nhân sự nghỉ việc, mà chủ yếu nhằm mở rộng sản xuất khi đơn hàng tăng.

Các chuyên gia nhận định rằng, thị trường lao động trong quý I vẫn duy trì xu hướng tích cực, đặc biệt ở khu vực sản xuất và dịch vụ. Ông Nguyễn Trọng Thắng - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm TP Hồ Chí Minh nhận định: “Hiện tại, trung tâm đã xây dựng kho dữ liệu ngân hàng việc làm để tích hợp, kết nối với các doanh nghiệp. Ký kết với các trung tâm dịch vụ việc làm tỉnh bạn, liên kết vùng trong công tác tuyển dụng”.

Trong bối cảnh đó, khảo sát từ đơn vị cung ứng việc làm Manpower Group cho thấy, 63% doanh nghiệp dự kiến sẽ tăng tuyển dụng trong quý II khi tình hình sản xuất và đơn hàng có nhiều tín hiệu khả quan. Bức tranh thị trường lao động vì vậy cho thấy một nghịch lý thú vị: người lao động vẫn đang tìm việc, nhưng doanh nghiệp cũng đang tích cực tìm người.

Khi người trẻ thay đổi cách nhìn về công việc

Bên cạnh sự dịch chuyển về địa lý của lực lượng lao động, thị trường việc làm hiện nay còn ghi nhận sự thay đổi đáng chú ý trong tư duy nghề nghiệp, đặc biệt ở nhóm lao động trẻ. Hiện nay, lao động trẻ, đặc biệt là thế hệ gen Z, chiếm gần 30% lực lượng lao động trên thị trường. Nhóm lao động này được đánh giá có nhiều lợi thế như khả năng tiếp cận công nghệ nhanh, tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng cao. Tuy nhiên, các khảo sát cũng cho thấy quan điểm về công việc của người trẻ đang có nhiều thay đổi. Theo khảo sát của TopCV, có tới 36% người trẻ sẵn sàng rời bỏ công việc trong năm 2025 nếu tìm được môi trường tốt hơn hoặc cơ hội phát triển phù hợp hơn. Nếu trước đây việc rời bỏ một công việc ổn định thường được xem là quyết định nhiều rủi ro, thì hiện nay với nhiều người trẻ, lựa chọn đó lại trở thành cách để tìm kiếm sự cân bằng trong cuộc sống.

Với nhiều người trẻ, khái niệm ổn định trong sự nghiệp không còn chỉ gắn với việc gắn bó lâu dài với một doanh nghiệp, mà còn phụ thuộc vào khả năng phát triển bản thân và mở rộng cơ hội nghề nghiệp. Chị Chu Ngọc Hà - TP Hà Nội tâm sự: “Nếu như doanh nghiệp đòi hỏi mình nâng cấp, mở khóa thêm một kỹ năng như có thể học hỏi thêm về biên tập nội dung hoặc quay video, mình sẵn sàng học thêm. Bởi mình coi điều đó là một cơ hội để có thể mở khóa thêm nhiều kỹ năng mới và mình luôn tâm niệm: học sẽ ấm vào thân. Các tiêu chí, kỹ năng có thể giúp đỡ mình ở các công việc khác và có thể khiến cho mình trở nên đa nhiệm hơn”.

Sự thay đổi trong tư duy nghề nghiệp của người trẻ cũng khiến doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược tuyển dụng và quản trị nhân sự. Theo báo cáo của Navigos, 62% doanh nghiệp đang tập trung xây dựng văn hóa cởi mở và tôn trọng sự khác biệt trong môi trường làm việc. Khoảng 46% doanh nghiệp xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng cho nhân viên, trong khi 40% tạo dựng môi trường làm việc linh hoạt. Những thay đổi này được xem là một cách để doanh nghiệp thích ứng với nhu cầu cân bằng giữa công việc và cuộc sống của thế hệ lao động mới.

Ông Bùi Thanh Tú - Giám đốc Marketing Công ty Du lịch BestPrice đưa ra ý kiến: “Nếu như trước kia phần lớn thế hệ 8x, 9x chỉ cần môi trường có công ăn việc làm ổn định thì hiện nay các bạn gen Z ngoài vấn đề môi trường ổn định còn yêu cầu môi trường năng động, sáng tạo để các bạn có thể bắt kịp các xu hướng hiện nay như về AI, công nghệ”.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi “người tìm việc hay việc tìm người” dường như không còn là sự lựa chọn giữa hai phía. Thị trường lao động hiện nay cho thấy một sự tương tác hai chiều, nơi người lao động chủ động tìm kiếm cơ hội phù hợp với nhu cầu của mình, trong khi doanh nghiệp cũng ngày càng linh hoạt để thu hút nguồn nhân lực. Chính sự dịch chuyển này đang tạo nên một diện mạo mới cho thị trường việc làm - nơi sự thích ứng và khả năng kết nối giữa cung và cầu lao động trở thành yếu tố quan trọng trong quá trình phát triển.