Thị trường M&A 2026: Khởi sắc từ dòng vốn đổi mới sáng tạo

Ưu tiên vốn cho đổi mới sáng tạo

Sau giai đoạn trầm lắng kéo dài từ năm 2023 đến 2024, thị trường mua bán và sáp nhập doanh nghiệp Việt Nam đang phát đi những tín hiệu phục hồi ngày càng rõ nét. Nếu trước đây động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ bất động sản, tiêu dùng hay sản xuất, thì hiện nay một trụ cột mới đang nổi lên mạnh mẽ là dòng vốn đầu tư mạo hiểm dành cho đổi mới sáng tạo.

Tại Diễn đàn đối thoại cấp cao Venture Forum 2026 diễn ra ngày 12/6 tại TP Hồ Chí Minh, ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Hồ Chí Minh nhận định Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế tư nhân được xác định là những động lực tăng trưởng quan trọng. Trong bối cảnh đó, huy động nguồn lực xã hội cho đổi mới sáng tạo thông qua đầu tư mạo hiểm, đầu tư tăng trưởng và hoạt động M&A trở thành yếu tố then chốt để hình thành các doanh nghiệp công nghệ có tốc độ phát triển cao và năng lực cạnh tranh quốc tế.

Nhìn từ thực tiễn thị trường, nhận định này không chỉ mang ý nghĩa định hướng chính sách. Các tổ chức tư vấn quốc tế như Grant Thornton và KPMG đều ghi nhận năm 2025 là năm M&A Việt Nam lấy lại đà tăng trưởng. Cả năm ghi nhận khoảng 367 thương vụ với tổng giá trị công bố khoảng 8,7 tỷ USD, cao hơn đáng kể so với năm trước. Đặc biệt, số lượng giao dịch có quy mô trên 100 triệu USD tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm.

Đáng chú ý hơn, cấu trúc thị trường đang thay đổi. Thay vì những thương vụ mang tính cơ hội, các nhà đầu tư ngày càng ưu tiên M&A chiến lược nhằm sở hữu công nghệ, nền tảng khách hàng và năng lực đổi mới sáng tạo. Đây chính là không gian để các quỹ đầu tư mạo hiểm đóng vai trò dẫn dắt.

Từ góc nhìn nhà đầu tư quốc tế, ông Bae Jun Sung, Giám đốc Điều hành Khối Đầu tư của LOTTE Ventures đánh giá Việt Nam đang nổi lên là một trong những thị trường khởi nghiệp giàu tiềm năng nhất Đông Nam Á nhờ tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, lực lượng lao động trẻ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phát triển nhanh. Theo ông, sức hấp dẫn của Việt Nam không chỉ nằm ở tốc độ tăng trưởng mà còn ở năng lực thực thi và tinh thần khởi nghiệp của các nhà sáng lập.

Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp công nghệ sau giai đoạn gọi vốn đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, nơi M&A trở thành công cụ mở rộng thị trường, thu hút nhà đầu tư chiến lược hoặc tạo lối thoát cho các quỹ đầu tư ban đầu. Đây là mô hình đã diễn ra phổ biến tại các nền kinh tế phát triển và đang bắt đầu hình thành rõ nét tại Việt Nam.

Dòng tiền hướng đến doanh nghiệp chất lượng

Tại Venture Forum 2026, bà Lê Hàn Tuệ Lâm, Giám đốc điều hành Công ty Cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm VinVentures thuộc Tập đoàn Vingroup cho rằng thị trường M&A Việt Nam đang đứng trước một điểm đảo chiều quan trọng nhờ hàng loạt tín hiệu tích cực từ thị trường vốn.

Theo bà Lâm, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2025 đạt 21,8 tỷ USD, tăng 120% so với năm 2022. Tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống giảm còn 1,9%, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh 4,56% của năm 2024. Cùng với đó, VN Index đạt 1.937 điểm vào cuối năm 2025, góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư và hỗ trợ hoạt động định giá doanh nghiệp.

Đáng chú ý hơn, năm 2026 đánh dấu lần đầu tiên thị trường xuất hiện đồng thời 3 nguồn cung M&A quy mô lớn gồm hơn 2 tỷ USD từ thoái vốn doanh nghiệp nhà nước, khoảng 3,5 tỷ USD từ áp lực thoái vốn của các quỹ đầu tư tư nhân và khoảng 1,8 tỷ USD đến từ chu kỳ M&A của các startup lớn như Highlands, Golden Gate hay Long Châu.

Những con số này cho thấy hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam đang bước sang giai đoạn trưởng thành. Sau nhiều năm nhận vốn đầu tư mạo hiểm để tăng trưởng, nhiều doanh nghiệp đã đạt đến quy mô đủ lớn để trở thành mục tiêu của các thương vụ M&A hoặc IPO. Đây cũng là thời điểm các quỹ đầu tư hiện thực hóa lợi nhuận và tái đầu tư vào thế hệ doanh nghiệp mới.

Theo bà Lê Hàn Tuệ Lâm, sự kiện Việt Nam dự kiến được FTSE nâng hạng lên nhóm Emerging Markets vào tháng 9/2026 có thể trở thành chất xúc tác quan trọng cho chu kỳ M&A tiếp theo. Việc nâng hạng giúp cải thiện thanh khoản, ổn định định giá IPO và tạo lối thoát hiệu quả hơn cho các quỹ đầu tư. Trên cơ sở đó, VinVentures dự báo quy mô thị trường M&A Việt Nam có thể đạt 14 đến 16 tỷ USD vào năm 2030.

Tuy nhiên, dòng vốn chỉ tìm đến những doanh nghiệp thực sự sẵn sàng. Bà Lê Hàn Tuệ Lâm cho rằng thị trường hiện không còn đánh giá doanh nghiệp chỉ qua doanh thu hay lợi nhuận. Những tiêu chí được quan tâm nhiều hơn là năng lực quản trị, tính minh bạch, hiệu quả vận hành và khả năng phát triển bền vững.

Đây cũng chính là yêu cầu của giai đoạn M&A chất lượng cao mà Việt Nam đang hướng tới. Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút vốn ngày càng gay gắt trong khu vực, những doanh nghiệp sở hữu công nghệ, mô hình kinh doanh hiệu quả và chuẩn mực quản trị hiện đại sẽ trở thành tâm điểm của các thương vụ lớn.

Việc TP Hồ Chí Minh thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm với vốn khởi điểm 500 tỷ đồng, hướng tới quy mô 5.000 tỷ đồng vào năm 2035, cùng sự ra đời của Trung tâm Tài chính Quốc tế TP Hồ Chí Minh và việc Thành phố lần đầu lọt top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp năng động nhất thế giới theo StartupBlink, cho thấy nền tảng cho chu kỳ tăng trưởng mới đang được hình thành ngày càng rõ nét.

Từ góc độ thị trường, giai đoạn 2025 đến giữa năm 2026 có thể được xem là điểm khởi đầu của một chu kỳ M&A mới tại Việt Nam. Trong chu kỳ đó, vốn đầu tư mạo hiểm không chỉ đóng vai trò cung cấp nguồn lực tài chính mà còn là mắt xích tạo ra nguồn hàng chất lượng cho thị trường M&A. Khi đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế, dòng vốn mạo hiểm sẽ tiếp tục là trụ cột quan trọng thúc đẩy những thương vụ có giá trị lớn hơn, chất lượng cao hơn và mang tầm chiến lược hơn trong những năm tới.