Bộ Tài chính vừa công bố đề xuất về việc cho phép giảm trừ chi phí y tế và giáo dục vào thuế thu nhập cá nhân. Với mức giảm trừ lên tới 47 triệu đồng/năm, người có thu nhập dưới 28 triệu đồng/tháng có thể sẽ không còn phải nộp thuế.
Lần đầu tiên chi phí học tập và chữa bệnh được giảm trừ vào thuế thu nhập cá nhân
Tại buổi họp báo thường kỳ quý I/2026 diễn ra chiều ngày 09/04, Bộ Tài chính thông tin chi tiết về Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Điểm nhấn quan trọng nhất chính là việc lần đầu tiên các chi phí thực tế về y tế và giáo dục được xem xét đưa vào danh mục giảm trừ gia cảnh, phản ánh sát thực tế mức sống và gánh nặng chi tiêu của người dân.
Sự thay đổi này là một bước chuyển tư duy trong quản lý thuế: Chuyển từ ấn định mức giảm trừ cố định sang công nhận những chi phí thiết yếu cấu thành nên chất lượng cuộc sống con người. Theo đại diện Bộ Tài chính, chính sách này dự kiến sẽ có hiệu lực ngay cho kỳ tính thuế năm 2026, tạo ra lợi ích tài chính quan trọng cho tầng lớp làm công ăn lương.
Người làm công ăn lương hưởng lợi lớn từ đề xuất giảm trừ chi phí y tế, giáo dục
Trong dự thảo đang được lấy ý kiến, cơ quan soạn thảo đã xây dựng hai kịch bản cụ thể nhằm tối ưu hóa quyền lợi cho người nộp thuế, dựa trên các số liệu điều tra sát thực về mức sống dân cư giai đoạn 2016 - 2024 và dự báo tốc độ tăng trưởng chi tiêu đến năm 2026. Đây được xem là nỗ lực quan trọng nhằm điều chỉnh chính sách thuế thu nhập cá nhân theo sát biến động thực tế của nền kinh tế.
Kịch bản đầu tiên, được gọi là phương án tiệm cận mức trung bình, đề xuất cho phép người nộp thuế được giảm trừ tối đa 20 triệu đồng mỗi năm cho các chi phí y tế và 21 triệu đồng mỗi năm đối với lĩnh vực giáo dục. Với phương án này, tổng mức giảm trừ bổ sung mà mỗi cá nhân có thể nhận được lên tới 41 triệu đồng/năm. Theo đánh giá, mức này đã tiệm cận và phản ánh khá đầy đủ mặt bằng chi tiêu trung bình của các hộ gia đình trong giai đoạn vừa qua.
Trong khi đó, kịch bản thứ hai hướng tới mục tiêu mở rộng hỗ trợ với các định mức cao hơn. Cụ thể, mức giảm trừ cho y tế được nâng lên tối đa 23 triệu đồng mỗi năm và giáo dục là 24 triệu đồng/năm. Tổng cộng, mức giảm trừ cho cả hai lĩnh vực thiết yếu này có thể lên đến 47 triệu đồng/năm.
Việc xây dựng hai phương án này cho thấy sự linh hoạt của cơ quan quản lý trong việc cân đối giữa nguồn thu ngân sách và nhu cầu giảm bớt gánh nặng tài chính cho người dân. Đặc biệt, kịch bản mở rộng hỗ trợ được kỳ vọng sẽ tạo ra khoảng không gian tài chính rộng hơn, giúp các gia đình yên tâm đầu tư cho học tập và chăm sóc sức khỏe, qua đó góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và an sinh xã hội bền vững.
Lần đầu tiên chi phí học tập và chữa bệnh được giảm trừ vào thuế thu nhập cá nhân
Ông Lưu Đức Huy, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) phân tích, phương án 1 đã gấp khoảng 2 đến 2,2 lần mức chi tiêu bình quân của cá nhân trong năm 2024. Tuy nhiên, nếu áp dụng phương án 2, lợi ích cho người dân sẽ rất rõ rệt.
Cụ thể, một cá nhân có một người phụ thuộc có thể đạt tổng mức giảm trừ lên đến khoảng 307 triệu đồng/năm (chưa tính các khoản bảo hiểm bắt buộc và đóng góp từ thiện). Điều này đồng nghĩa với việc cá nhân có thu nhập khoảng 28 triệu đồng/tháng sau khi thực hiện đầy đủ các thủ tục giảm trừ sẽ thuộc diện chưa phải nộp thuế TNCN. Phải đến ngưỡng thu nhập trên 28,6 triệu đồng/tháng mới bắt đầu phát sinh thuế suất bậc 1 (5%).
Minh bạch hóa học phí và viện phí: Quyền lợi của người dân là trên hết
Một vấn đề được dư luận đặc biệt quan tâm là điều kiện để được hưởng chính sách này là các khoản chi phải phát sinh trong nước và bắt buộc có hóa đơn, chứng từ hợp lệ. Trước lo ngại về việc một số cơ sở giáo dục hoặc phòng khám nhỏ khó xuất hóa đơn điện tử, đại diện Bộ Tài chính đã đưa ra thông điệp hết sức cứng rắn. Ông Huy khẳng định, giáo dục và y tế là những ngành kinh doanh có điều kiện, bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt các chế độ kế toán, hóa đơn và chứng từ. Theo quy định hiện hành, các hộ kinh doanh trong lĩnh vực này có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở lên đã bắt buộc phải xuất hóa đơn.
Theo quy định, một cá nhân có một người phụ thuộc có thể đạt tổng mức giảm trừ lên đến khoảng 307 triệu đồng/năm.
"Không có lý do gì người dân đóng tiền học, tiền viện phí mà lại không nhận được hóa đơn để làm thủ tục quyết toán thuế. Đây là trách nhiệm của cơ sở đào tạo và cơ sở y tế", ông Huy nhấn mạnh. Việc yêu cầu hóa đơn không chỉ bảo đảm quyền lợi giảm trừ thuế cho người dân mà còn là công cụ để Nhà nước quản lý minh bạch dòng tiền, chống thất thu thuế trong những lĩnh vực rủi ro cao.
Để bảo đảm việc thực hiện chính sách giảm trừ được minh bạch và chính xác, Dự thảo Nghị định đã thiết lập các tiêu chuẩn kỹ thuật chặt chẽ đối với hệ thống hóa đơn và chứng từ đi kèm. Việc chuẩn hóa này không chỉ giúp cơ quan thuế kiểm soát dòng tiền mà còn là căn cứ pháp lý bảo vệ quyền lợi tối đa cho người nộp thuế.
Ngành Tài chính đang nỗ lực hiện đại hóa công tác quản lý để việc giảm trừ không trở thành rào cản hành chính đối với người dân. Khi dữ liệu hóa đơn điện tử được kết nối liên thông, quy trình quyết toán thuế sẽ trở nên tự động hóa và thuận tiện hơn. Đây chính là mục tiêu cuối cùng của cải cách một hệ thống thuế không chỉ thu đúng, thu đủ mà còn phải thấu hiểu và sẻ chia gánh nặng cùng người nộp thuế.
Cụ thể, trong lĩnh vực giáo dục, danh mục chi phí được chấp nhận giảm trừ bao gồm học phí tại các bậc học mầm non, phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, đại học cùng các khóa đào tạo kỹ năng chuyên môn khác. Tuy nhiên, các khoản chi này phải được thực hiện tại các cơ sở đào tạo chính quy, bảo đảm tính pháp lý của môi trường giáo dục.
Đối với lĩnh vực y tế, quy định về chứng từ có phần khắt khe hơn nhằm tránh các sai sót trong quá trình quyết toán. Theo đó, người nộp thuế không chỉ cần cung cấp hóa đơn điện tử mà bắt buộc phải đính kèm bảng kê chi phí khám chữa bệnh chi tiết do cơ sở y tế cung cấp. Sự xuất hiện của bảng kê này đóng vai trò then chốt trong việc minh bạch hóa các danh mục dịch vụ đã sử dụng, giúp quá trình đối chiếu dữ liệu diễn ra nhanh chóng và chính xác hơn.
Đặc biệt, Dự thảo nhấn mạnh nguyên tắc về tính duy nhất của khoản chi. Điều này đồng nghĩa với việc các chi phí y tế và giáo dục chỉ được xem xét giảm trừ khi chúng chưa được thanh toán từ bất kỳ nguồn lực nào khác, chẳng hạn như bảo hiểm y tế, ngân sách nhà nước hoặc các quỹ hỗ trợ từ tổ chức và cá nhân. Quy định này đảm bảo tính công bằng, tránh tình trạng trùng lặp trong việc thụ hưởng các chính sách an sinh và ưu đãi thuế của Nhà nước.
Việc quy định chặt chẽ về chứng từ thực chất là bước đi nhằm thúc đẩy thói quen lấy hóa đơn của người dân, đồng thời buộc các cơ sở y tế, giáo dục phải chấp hành tốt chính sách thuế. Khi người nộp thuế ý thức được hóa đơn chính là tiền mặt (thông qua phần thuế được giảm), sự giám sát xã hội đối với tính minh bạch của các cơ sở y tế, giáo dục sẽ tăng lên đáng kể.
Chính sách giảm trừ chi phí y tế và giáo dục là lời giải cho bài toán hài hòa giữa nghĩa vụ nộp thuế và bảo đảm an sinh xã hội. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh ngày càng đắt đỏ, việc nâng ngưỡng thu nhập chịu thuế thông qua các khoản chi thiết yếu là sự điều chỉnh kịp thời và nhân văn./.
Bình luận (0)