TP Hồ Chí Minh cần gì để có 5 thương hiệu văn hóa quốc gia?

Khai thác thế mạnh biểu diễn, điện ảnh

TP Hồ Chí Minh có lợi thế về lực lượng làm nghề và thị trường thưởng thức. Hiện có gần 18.000 doanh nghiệp, 100.000 lao động đang làm việc trong các ngành văn hóa đóng góp khoảng 5,7% GRDP của thành phố. Thành phố có khoảng 50 sự kiện mỗi năm, trong đó có Liên hoan âm nhạc Quốc tế Hozo, Lễ hội áo dài, Lễ hội sông nước… Điện ảnh, Nghệ thuật biểu diễn và Du lịch văn hóa được xác định là nhóm tạo thương hiệu và sức lan tỏa.

Biểu diễn có lợi thế nhờ sự tham gia của doanh nghiệp giải trí, sân khấu tư nhân và các đơn vị công lập. Bên cạnh các buổi biểu diễn âm nhạc, liveshow quy mô lớn, thành phố còn có kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc và múa rối. Nguồn chương trình đa dạng tạo điều kiện để phát triển những sản phẩm phục vụ cả người dân và du khách. Mơ Show tại Rạp xiếc và biểu diễn đa năng Phú Thọ là một trường hợp cụ thể. Chương trình kết hợp xiếc, múa rối với công nghệ sân khấu hiện đại được định hướng là một sản phẩm công nghiệp văn hóa tiêu biểu của thành phố. Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh và Sở Du lịch đã ký hợp tác giai đoạn 2026-2030, hướng tới đưa các chương trình biểu diễn thành trải nghiệm cho du khách, kết nối với doanh nghiệp lữ hành và cơ sở lưu trú. Ông Lê Trương Hiền Hòa - Phó Giám đốc Sở Du lịch TP Hồ Chí Minh - đánh giá sự gắn kết này giúp khai thác các giá trị văn hóa sẵn có và phát triển sản phẩm.

Ở lĩnh vực điện ảnh, Liên hoan phim ngắn TP Hồ Chí Minh có thể được xem xét để phát triển thành một sự kiện có uy tín, thu hút người làm phim và khán giả qua từng mùa. Ngoài trình chiếu, trao giải, liên hoan năm 2026 còn tổ chức chương trình hỗ trợ người trẻ hoàn thiện dự án với chuyên gia. Muốn tạo tên tuổi, liên hoan cần khiến người làm phim thấy đáng tham gia và khán giả muốn đến xem. Chất lượng tuyển chọn, cơ hội tìm đối tác sản xuất và cách đưa phim đến công chúng sẽ quyết định sức hút ấy.

Để nuôi dưỡng thế hệ khán giả tương lai, thành phố đã tổ chức 9 suất chiếu phim công cộng kết hợp trải nghiệm và giao lưu trong 9 tháng đầu năm. Kế hoạch Kiến tạo điện ảnh trong học đường giai đoạn 2026–2027, định hướng đến năm 2029 cũng đang được hoàn thiện. Đây là một phần trong việc thực hiện cam kết của TP Hồ Chí Minh sau khi gia nhập Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực điện ảnh từ năm 2025.

Tổ hợp văn hóa cần cả nội dung và người vận hành

Nhu cầu về nơi sản xuất và biểu diễn đã được người làm nghề nêu tại cuộc gặp với Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang cuối tháng 2 vừa qua. Bà Bùi Việt Hà, đại diện YeaH1, đề nghị có địa điểm chuyên nghiệp, đủ sức chứa để tổ chức các chương trình lớn. Nhóm DTAP đề xuất khu tập trung hạ tầng sáng tạo, thu hút nghệ sĩ quốc tế và hình thành bảo tàng nghệ thuật – âm nhạc theo mô hình trải nghiệm. Những kiến nghị này cho thấy doanh nghiệp, nghệ sĩ cần không gian phù hợp để tiếp tục phát triển sản phẩm.

Thành phố đang chuẩn bị các phương án đáp ứng nhu cầu ấy. Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Trần Thế Thuận cho biết ba khu vực được nghiên cứu khai thác gồm Bàu Bàng, Công viên Lịch sử - Văn hóa dân tộc và Phước Thắng. Ba tổ hợp quy mô lớn nói trên sẽ gắn liền với ba dự án tạo lập thị trường: phát triển hệ sinh thái văn hóa nghệ thuật truyền thống gắn với biểu diễn xiếc và giải trí; xây dựng trung tâm điện ảnh và lễ hội ánh sáng; định hình trung tâm âm nhạc và sự kiện quốc tế. Đồng thời, thành phố kết hợp phương thức đối tác công tư PPP để tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ khai thác Rạp xiếc và biểu diễn đa năng Phú Thọ, triển khai Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc, Công viên văn hóa Bến Nhà Rồng - Khánh Hội, nâng cấp Nhà hát Thành phố, Bảo tàng Mỹ thuật,

TP Hồ Chí Minh cũng đang nghiên cứu thành lập Quỹ Phát triển công nghiệp văn hóa để hỗ trợ các dự án khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo. Quỹ được đề xuất theo mô hình đầu tư mạo hiểm, chấp nhận rủi ro để những ý tưởng mới có cơ hội thử nghiệm và phát triển thành sản phẩm.

Ông Trần Thế Thuận cho biết Sở đang đề xuất các hình thức hỗ trợ gồm khoản vay lên đến 200 tỉ đồng cho một dự án văn hóa, cùng các gói giúp người trẻ phát triển ý tưởng, nhất là trong điện ảnh. Sở cũng đang xây dựng cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng, lựa chọn đơn vị thực hiện qua đấu thầu và mua tác phẩm có giá trị bằng ngân sách.

Nghị quyết 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam đã giảm thuế suất từ 10% xuống còn 5% đối với sản xuất, phát hành, phổ biến phim, triển lãm và một số hoạt động nghệ thuật biểu diễn. Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ ngày 1/10/2026 cũng tạo cơ sở để TP Hồ Chí Minh cụ thể hóa các cơ chế phát triển. Sở Văn hóa và Thể thao đang tham mưu 15 nghị quyết trình HĐND và 3 quyết định trình UBND Thành phố để cụ thể hóa Điều 26 của Luật Phát triển đô thị, tháo gỡ vướng mắc trong phát triển văn hóa. Sở cũng đề xuất thành lập Trung tâm phát triển công nghiệp văn hóa, hỗ trợ người sáng tạo tìm nhà đầu tư, đối tác sản xuất và đơn vị đưa tác phẩm đến công chúng. Trung tâm được kỳ vọng giúp các dự án có ý tưởng tốt tìm được nguồn lực thực hiện, đồng thời mở rộng thị trường cho sản phẩm.

Quyền khai thác tác phẩm cũng phải được bảo đảm. Khi thành quả sáng tạo được bảo vệ, nghệ sĩ và đơn vị sản xuất có cơ sở giữ nguồn thu, tiếp tục đầu tư. Mục tiêu 5 thương hiệu quốc gia đòi hỏi xác định sản phẩm có triển vọng, đơn vị chịu trách nhiệm phát triển và tiêu chí đánh giá. Chất lượng, mức độ nhận biết, lượng người xem, hiệu quả khai thác và khả năng duy trì qua nhiều mùa sẽ giúp thành phố lựa chọn đúng nơi cần hỗ trợ.