Tuyển sinh đại học giai đoạn 2026-2030 hướng tới ổn định lâu dài

Từ năm 2026, tuyển sinh đại học sẽ bước vào giai đoạn điều chỉnh mới với hàng loạt thay đổi quan trọng như giới hạn tối đa 15 nguyện vọng xét tuyển, giảm số phương thức xét tuyển, quy đổi điểm tương đương giữa các phương thức và xác thực dữ liệu ưu tiên qua cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT), những thay đổi này được xây dựng nhằm hướng tới mục tiêu tăng tính công bằng, minh bạch và ổn định lâu dài cho công tác tuyển sinh đại học trong giai đoạn 2026-2030.

Giới hạn 15 nguyện vọng để thí sinh đăng ký thực chất hơn

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là quy định thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng xét tuyển đại học.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho hay, dữ liệu tuyển sinh từ năm 2021 đến nay cho thấy phần lớn thí sinh chỉ đăng ký khoảng 7-8 nguyện vọng và chủ yếu trúng tuyển ở các nguyện vọng đầu. Vì vậy, việc giới hạn số lượng nguyện vọng sẽ giúp thí sinh tập trung hơn vào những ngành, trường thực sự mong muốn theo học thay vì đăng ký dàn trải.

Bộ GD&ĐT khuyến khích thí sinh chia nguyện vọng theo từng nhóm: nhóm ngành yêu thích nhất, nhóm phù hợp với năng lực và nhóm có mức điểm an toàn hơn để tăng cơ hội trúng tuyển. Theo đánh giá của cơ quan quản lý, 15 nguyện vọng vẫn là con số tương đối lớn để thí sinh có thể chủ động lựa chọn.

Việc giới hạn nguyện vọng cũng giúp các cơ sở đào tạo thuận lợi hơn trong quá trình lọc ảo, phân tích dữ liệu tuyển sinh và dự báo xu hướng lựa chọn ngành nghề của thí sinh. Tuy nhiên, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo nhấn mạnh đây không phải vấn đề kỹ thuật bởi hệ thống tuyển sinh hiện nay vẫn có thể xử lý số lượng nguyện vọng lớn hơn nhiều.

Quy đổi điểm tương đương để bảo đảm công bằng

Một thay đổi quan trọng khác là quy định bắt buộc các trường phải xây dựng mức quy đổi điểm tương đương giữa các phương thức và tổ hợp xét tuyển.

Theo Bộ GD&ĐT, thời gian qua nhiều trường sử dụng đồng thời nhiều phương thức xét tuyển như điểm thi tốt nghiệp THPT, học bạ, đánh giá năng lực, đánh giá tư duy hay chứng chỉ ngoại ngữ. Điều này khiến việc bảo đảm công bằng giữa các nhóm thí sinh trở thành vấn đề được quan tâm.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho biết từ năm 2025, quy chế tuyển sinh đã bắt đầu áp dụng nguyên tắc quy đổi tương đương giữa các phương thức xét tuyển. Mục tiêu là dù sử dụng phương thức nào, thí sinh vẫn phải được đánh giá trên mặt bằng công bằng tương đương.

Để xây dựng mức quy đổi, các trường sẽ sử dụng dữ liệu thống kê tuyển sinh nhiều năm, đối sánh điểm trúng tuyển giữa các tổ hợp và theo dõi kết quả học tập của sinh viên sau khi nhập học. Bộ GD&ĐT cũng hỗ trợ các trường bằng cách công bố phổ điểm, phân vị điểm thi tốt nghiệp THPT cũng như dữ liệu đối sánh với các kỳ thi riêng như đánh giá năng lực hay đánh giá tư duy.

Theo quy định mới, từ năm 2026, mỗi trường đại học chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức xét tuyển. Điều này được kỳ vọng sẽ giúp hệ thống tuyển sinh đơn giản hơn, giảm áp lực cho thí sinh và hạn chế tình trạng quá nhiều phương thức gây khó khăn trong việc lựa chọn.

Đối với chứng chỉ ngoại ngữ, Thông tư 06 yêu cầu các trường xây dựng tối thiểu 5 mức quy đổi khác nhau nhằm tăng độ phân hóa và bảo đảm công bằng hơn giữa các nhóm thí sinh.

Xác thực dữ liệu ưu tiên qua cơ sở dữ liệu dân cư

Một điểm mới khác được đánh giá sẽ giảm đáng kể sai sót trong tuyển sinh là việc xác thực dữ liệu cư trú và ưu tiên thông qua cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Theo Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, khi dữ liệu được đồng bộ, việc xác định khu vực ưu tiên và đối tượng ưu tiên sẽ chính xác, minh bạch hơn. Các trường đại học cũng dễ dàng kiểm tra, đối chiếu thông tin thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào khai báo của thí sinh như trước đây.

Những năm trước từng xuất hiện tình trạng thí sinh khai nhầm khu vực ưu tiên dẫn đến phải điều chỉnh kết quả sau hậu kiểm. Việc đồng bộ dữ liệu được kỳ vọng sẽ hạn chế tối đa các trường hợp này, đồng thời giảm thủ tục hành chính cho thí sinh và các cơ sở đào tạo.

Hướng tới ổn định tuyển sinh đến năm 2030

Theo đại diện Bộ GD&ĐT, Thông tư 06 được xây dựng trên cơ sở cập nhật các chủ trương mới, Luật Giáo dục đại học sửa đổi năm 2025 và tổng kết thực tiễn tuyển sinh giai đoạn 2016-2025.

Một trong những mục tiêu lớn nhất của lần điều chỉnh này là hình thành một quy chế tuyển sinh có tính ổn định lâu dài, hạn chế việc thay đổi liên tục qua từng năm.

"Với những điều chỉnh hiện nay, Bộ GD&ĐT định hướng tuyển sinh đại học sẽ duy trì ổn định trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời kế thừa những kết quả tích cực của giai đoạn trước", GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho biết.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, các thay đổi trong tuyển sinh đại học từ năm 2026 không chỉ nhằm giảm áp lực cho hệ thống mà còn hướng tới mục tiêu quan trọng hơn là bảo đảm công bằng giữa các nhóm thí sinh, tăng tính minh bạch và giúp hoạt động tuyển sinh đại học đi vào ổn định lâu dài.