Ukraine đối mặt khoảng trống phòng thủ do thiếu hụt tên lửa đánh chặn

Phòng không Ukraine đạt hiệu quả cao nhưng vẫn bộc lộ điểm yếu

Phát biểu tại cuộc họp báo chung với Thủ tướng Hà Lan Rob Jetten tại Amsterdam hôm 16/4, Tổng thống Volodymyr Zelenskyy cho biết hệ thống phòng không của Ukraine hiện có khả năng đánh chặn trung bình khoảng 90% các mục tiêu trên không.

Theo nhà lãnh đạo Ukraine, các lực lượng phòng không nước này đang sử dụng phối hợp nhiều phương tiện, bao gồm tiêm kích F-16, máy bay không người lái đánh chặn và các hệ thống phòng không mặt đất như Patriot, IRIS-T và NASAMS để đối phó với các đợt tấn công kết hợp bằng tên lửa và UAV từ phía Nga.

Ông Zelenskyy dẫn chứng trong đợt tấn công gần đây, các lực lượng Ukraine đã bắn hạ toàn bộ tên lửa hành trình và hơn 600 thiết bị bay không người lái. Trước đó, theo Không quân Ukraine, trong các cuộc tấn công ngày 15-16/4, nước này đã đánh chặn 19/20 tên lửa hành trình Kh-101 và 4/5 tên lửa hành trình Iskander-K.

Những kết quả này cho thấy năng lực phòng thủ của Ukraine đã được cải thiện đáng kể, đặc biệt trong việc đối phó với các mục tiêu bay thấp như tên lửa hành trình và UAV.

Tuy nhiên, Tổng thống Zelenskyy thừa nhận một hạn chế lớn vẫn tồn tại, đó là khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo còn rất hạn chế do thiếu hụt các loại tên lửa đánh chặn chuyên dụng.

Theo giới chức quân sự Ukraine, trong cùng giai đoạn tấn công, chỉ có 8/19 tên lửa đạn đạo Iskander-M hoặc S-400 bị đánh chặn, trong khi nhiều quả đã đánh trúng mục tiêu tại Kiev và các khu vực khác, gây thiệt hại về người và cơ sở hạ tầng.

Người phát ngôn Không quân Ukraine Yurii Ihnat mô tả tên lửa đạn đạo là "gót chân Achilles" của hệ thống phòng không nước này. Các loại vũ khí này có tốc độ cao, quỹ đạo bay phức tạp và thời gian phản ứng ngắn, khiến việc đánh chặn trở nên khó khăn hơn nhiều so với tên lửa hành trình.

Bên cạnh đó, Nga cũng thay đổi chiến thuật tấn công khi triển khai số lượng lớn tên lửa đạn đạo trong cùng một đợt, đồng thời thay đổi thời điểm phóng từ rạng sáng sang buổi tối, gây khó khăn cho công tác dự báo và ứng phó của Ukraine.

Theo số liệu, có thời điểm, trong vòng 24 giờ, Nga đã triển khai tới 703 mục tiêu trên không tại Ukraine, bao gồm 44 tên lửa và 659 UAV.

Cảnh báo về khoảng trống phòng thủ

Tổng thống Volodymyr Zelenskyy nhấn mạnh rằng vấn đề lớn nhất hiện nay không nằm ở năng lực tác chiến hay chiến thuật, mà là sự thiếu hụt các phương tiện đánh chặn đạn đạo, đặc biệt là tên lửa PAC-3 sử dụng trong hệ thống Patriot.

Ông cho biết Ukraine đã nhiều lần đề nghị các đối tác quốc tế tăng cường hỗ trợ, trong đó Hà Lan là một trong những quốc gia đã tích cực cung cấp các loại vũ khí phòng không quan trọng.

Các chuyên gia quân sự nhận định nếu không sớm khắc phục khoảng trống này, Nga có thể tận dụng điểm yếu để gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào các đô thị lớn và cơ sở hạ tầng trọng yếu của Ukraine.

Theo ông Valeriy Borovyk, chuyên gia quốc phòng, dù Ukraine đã xây dựng được hệ thống phòng không hiệu quả đối với UAV và tên lửa hành trình, nhưng việc thiếu các phương tiện đánh chặn động năng vẫn là thách thức nghiêm trọng. Ông nhấn mạnh yếu tố then chốt hiện nay là số lượng - cả khả năng tự sản xuất trong nước lẫn nguồn cung từ các đối tác quốc tế.

Trong bối cảnh xung đột kéo dài, sự thích ứng giữa chiến thuật tấn công của Nga và năng lực phòng thủ của Ukraine được dự báo sẽ tiếp tục định hình cục diện chiến trường. Việc Nga gia tăng sử dụng tên lửa đạn đạo cho thấy xu hướng khai thác các điểm yếu hiện hữu của hệ thống phòng không Ukraine.

Ngược lại, nếu Ukraine được bổ sung kịp thời các hệ thống đánh chặn tiên tiến, đặc biệt là các tên lửa dành riêng cho mục tiêu đạn đạo, cán cân có thể thay đổi theo hướng giảm thiểu thiệt hại dân sự và tăng cường khả năng răn đe.