Con học thế nào, một ngày đến trường ra sao, ăn uống có tốt không... là những nỗi lo muôn thuở của các bậc phụ huynh. Để biết được tình hình con thế nào, nhiều cha mẹ trang bị cho con một chiếc điện thoại. Điện thoại một mặt giúp con có thể kết nối liên lạc với cha mẹ, bạn bè, nhưng mặt khác cũng mang đến phiền toái, và cả những nguy cơ.
Bên cạnh những mặt tích cực của mạng xã hội, nguy cơ tiềm ẩn cũng rất nhiều. Có không ít các vụ bắt nạt trực tuyến, lừa đảo, buôn bán người qua mạng xã hội, trong đó nạn nhân là các trẻ em gái. Những vụ xô xát giữa học sinh THCS, thậm chí gây ra án mạng có nguyên nhân bắt đầu từ những bình luận trên mạng xã hội. Những vụ xâm hại xuất phát từ các mối quen biết trên mạng.
Nguy hại hơn nữa, những nội dung phản cảm trên mạng xã hội đang từng ngày từng giờ tác động tới nhận thức của các em. Những thử thách nguy hiểm nhưng các em hào hứng làm theo. Những clip phản cảm, gợi dục, với những cạm bẫy lợi dụng quấy rối, xâm hại tình dục. Những nội dung xấu tác động trong một khoảng thời gian đủ dài, đủ lâu dẫn đến những nhận thức, hành vi và cảm xúc lệch lạc.
Trong số các cuộc gọi đến Tổng đài điện thoại Quốc gia bảo vệ trẻ em 111 vào năm 2018, có 25% là cuộc gọi từ trẻ em, xoay quanh nội dung tư vấn về quan hệ ứng xử, xâm hại bạo lực, trợ giúp pháp lý, sức khỏe thể chất, sức khỏe tâm lý, sức khỏe sinh sản…, có cả những cuộc gọi cầu cứu của con trẻ.
Có rất nhiều cuộc điện thoại cầu cứu ám ảnh. Thông qua việc làm quen, kết bạn trên mạng xã hội, các đối tượng có những thủ đoạn rất tinh vi, nhân danh tình yêu để dụ dỗ, gạ gẫm trẻ gửi hình ảnh nhạy cảm của mình, sau đó lưu lại để đe doạ buộc trẻ quan hệ tình dục hoặc đăng những hình ảnh, clip, tin nhắn này lên các trang web đen. Trẻ cũng gặp nhiều nguy cơ bị bắt nạt trực tuyến, gây tổn thương về tinh thần, sa vào các trạng thái cảm xúc tiêu cực. Những vấn đề đó lại ít được trẻ chia sẻ với cha mẹ, thầy cô, do sợ bị mắng, bị mất mặt, bị can thiệp thô bạo...
"Các em có sử dụng Tiktok, xu hướng đi theo các trend, mặc những bộ quần áo không được kín đáo. Một số đối tượng sẽ tải xuống những video này và đăng tải trên các nền tảng mạng xã hội. Khi vào những trang này, các em thấy hình ảnh của mình được đăng tải công khai, các em lo lắng và gọi điện tới tổng đài để xin trợ giúp", chị Nguyễn Thị Thủy - Cán bộ Tổng đài Quốc gia bảo vệ trẻ em 111 – cho biết.
Mạng ảo nhưng sinh ra những mối nguy có thật. Tiếp xúc với những clip nhảm, phản khoa học, các em nhỏ chưa đủ bộ lọc để phân biệt được thật giả, đúng sai, thậm chí bắt chước làm theo gây ra những nguy hiểm cho tính mạng bản thân và người khác.
Tại Trung tâm Can thiệp sớm và Trị liệu tâm lý HOPE, 80% bệnh nhân tới đây là trẻ em có xu hướng sử dụng mạng xã hội trên 10 tiếng mỗi ngày. Không thể kiểm soát cả về nội dung lẫn thời gian sử dụng mạng xã hội, là một trong những nguyên nhân khiến các em gặp những vấn đề đáng lo ngại về tâm lý.
"Khi xem ở mức độ quá nhiều, thì sẽ bị phụ thuộc và nặng hơn nữa là nghiện. Việc sử dụng mạng xã hội và Internet như vậy gây ra rất nhiều vấn đề. Đó là các em thiếu thời gian để làm những việc hữu ích khác và ảnh hưởng đến mặt nhận thức. Nghiêm trọng hơn khi không được điều chỉnh kịp thời, việc tỷ lệ thuận với các vấn đề sức khỏe tâm thần, tâm lý là hoàn toàn có thật, trong đó đứng đầu là trầm cảm", TS. Nguyễn Thị Thu Hiền - Chuyên gia tâm lý lâm sàng, Trung tâm can thiệp sớm và trị liệu tâm lý HOPE chia sẻ.
Quản lý nội dung trên các nền tảng mạng xã hội đang là vấn đề được quan tâm tại nhiều quốc gia trên thế giới. Trước những tác động tiêu cực đến trẻ em, nhiều quốc gia đã dựng lên các màng lọc, các hàng rào hạn chế nhằm bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên.
Tại Pháp và hầu hết các nước châu Âu, trẻ dưới 13 tuổi không được phép sử dụng mạng xã hội. Tất nhiên, việc kiểm soát này vẫn có nhiều lỗ hổng, việc kiểm soát độ tuổi của người dùng vẫn chưa thực sự hiệu quả. Gần đây, nhiều nước châu Âu đã yêu cầu nền tảng mạng xã hội phải đưa vào sử dụng một tính năng được gọi là "Family Center" (Trung tâm gia đình), trọng tâm là việc cho phép các phụ huynh được kiểm soát được một phần việc sử dụng mạng xã hội của con cái.
Trung Quốc chỉ cho phép sử dụng các trang mạng xã hội nội địa như Weibo, Youku... Công cụ của Chính phủ có tên là "The Great Firewall of China" (Bức tường lửa vĩ đại của Trung Quốc) cho phép kiểm duyệt và chắt lọc mọi thông tin chia sẻ. Để chống lại tin giả, nội dung xấu độc, chính phủ Trung Quốc sử dụng các thuật toán, phần mềm lọc các từ nhạy cảm và giao trách nhiệm cho các nhà cung cấp dịch vụ Internet thực hiện.
Cuối năm ngoái, Quốc hội Singapore đã thông qua Đạo luật Tăng cường an toàn trực tuyến. Theo đạo luật này, căn cứ báo cáo của phụ huynh và học sinh, các công ty truyền thông xã hội phải hành động ngay "trong vòng vài giờ". Singapore hướng tới tích hợp dữ liệu quản lý dân cư vào việc kiểm soát độ tuổi đăng ký mạng xã hội, để kiểm soát chính xác tuổi của người dùng mạng xã hội. Nhìn chung hầu hết các quốc gia đều tăng cường quản lý mạng xã hội, nhằm đảm bảo môi trường an toàn nhất, lành mạnh nhất đối với trẻ em và thanh thiếu niên.
Tại Việt Nam. trước tình trạng loạn nội dung phản cảm, nhảm nhí, độc hại trên các nền tảng mạng xã hội, Bộ Thông tin và Truyền thông mới đây cho biết sẽ có cuộc thanh tra toàn diện mạng xã hội TikTok tại Việt Nam và xử lý nghiêm nếu phát hiện sai phạm.
"Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình cũng làm việc rất chặt chẽ với các nền tảng xuyên biên giới như Facebook, Youtube, Tiktok để ngăn chặng, gỡ bỏ nội dung độc hại, nhất là đối với trẻ em và giới trẻ. Trong thời gian, chúng tôi cũng phát triển các công cụ giám sát trên không gian mạng, đo lường, rà quét để phát hiện nội dung độc hại và ngăn chặn kịp thời. Hiện nay, chúng tôi đang đấu tranh rất quyết liệt với các nền tảng xuyên biên giới để họ phải có bộ lọc thuật toán, đối với những nội dung đã bị ngăn chặn thì không được đăng tải lại, cũng như bộ lọc tiền kiểm với những nội dung liên quan đến trẻ em. Đồng thời, nền tảng xuyên biên giới phải xây dựng ứng dụng riêng dành cho trẻ em để có lọc nội dung trước", ông Lê Quang Tự Do - Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình, Bộ Thông tin và Truyền thông cho hay.
Đó là những tín hiệu đáng mừng của các cơ quan quản lý. Nhưng hàng rào chắn đầu tiên vẫn cần được xây dựng từ phía mỗi gia đình. Dù chúng ta chọn cách kiểm soát con trên Internet như thế nào, cách tốt nhất vẫn là hướng dẫn cho con các kỹ năng an toàn trên mạng, đồng thời xây dựng một mối quan hệ bền vững, thân thiết với chính con cái mình. Nhờ đó, các bậc cha mẹ có thể gần gũi, cởi mở với những vấn đề trong đời sống thực, và cả đời sống online của con cái mình. Có biết, có hiểu, mới có cách bảo vệ đúng đắn.
Bình luận (0)