“Vùng nước lạnh” ở Bắc Đại Tây Dương hé lộ tín hiệu đáng lo ngại

Tại Bắc Đại Tây Dương, phía Nam đảo Greenland và Iceland, có một vùng nước rộng lớn đang đi ngược xu thế chung của đại dương. Trong khi phần lớn đại dương ấm lên, khu vực này lại lạnh đi gần 1°C kể từ năm 1900.

Hiện tượng này được các nhà khoa học gọi là “vùng nước lạnh” hoặc “lỗ hổng ấm lên”. Từ lâu, giới nghiên cứu đã tranh luận rằng liệu nguyên nhân đến từ sự thay đổi của gió, mây và quá trình mất nhiệt trên bề mặt biển, hay đây là dấu hiệu một hệ thống dòng hải lưu quan trọng đang suy yếu.

Nghiên cứu mới cho rằng khả năng thứ 2 đáng chú ý hơn. Nhóm tác giả nhận định hiện tượng lạnh đi tại khu vực này liên quan đến sự suy yếu của hệ thống dòng hải lưu quan trọng (AMOC), tức hệ thống hoàn lưu đảo chiều kinh tuyến Đại Tây Dương. Đây là mạng lưới dòng hải lưu có vai trò như “băng chuyền” khổng lồ, đưa nước ấm từ vùng nhiệt đới lên Bắc bán cầu, sau đó nước nguội đi, chìm xuống và chảy ngược về phía Nam.

Nhiều nghiên cứu trước đó cho thấy AMOC có thể đang yếu đi do Trái Đất nóng lên, băng tan và lượng nước ngọt đổ vào đại dương tăng. Điều này làm xáo trộn sự cân bằng giữa nhiệt độ và độ mặn của nước biển.

Nếu AMOC suy giảm nghiêm trọng hoặc sụp đổ, tác động có thể lan rộng trên toàn cầu. Các nhà khoa học cảnh báo kịch bản này có thể làm mực nước biển dâng nhanh hơn ở bờ Đông nước Mỹ, khiến châu Âu lạnh hơn vào mùa đông và làm thay đổi gió mùa tại châu Phi, kéo theo nguy cơ hạn hán kéo dài.

Để tìm hiểu hiện tượng này, nhóm nghiên cứu kết hợp dữ liệu nhiệt đại dương từ thiết bị đo, vệ tinh và các mô hình khí hậu. Kết quả cho thấy vùng nước lạnh không chỉ xuất hiện trên bề mặt mà còn kéo dài xuống sâu trong đại dương, nơi các yếu tố như gió và mây ít tác động hơn.

Một số chuyên gia độc lập cho rằng nghiên cứu này bổ sung bằng chứng về mối liên hệ giữa “vùng nước lạnh” và sự suy yếu của AMOC. Tuy nhiên, họ cũng lưu ý dữ liệu thực tế về đại dương vẫn còn hạn chế, vì vậy đây chưa phải kết luận cuối cùng.