Biến đổi khí hậu làm giảm oxy trong các dòng sông toàn cầu

Biến đổi khí hậu đang làm các dòng sông trên thế giới mất dần oxy, qua đó đe dọa cá và các sinh vật sống trong môi trường nước, theo một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Science Advances.

Các nhà nghiên cứu tại Trung Quốc đã sử dụng vệ tinh và trí tuệ nhân tạo (AI) để theo dõi, phân tích nồng độ oxy tại hơn 21.000 dòng sông trên toàn cầu từ năm 1985. Kết quả cho thấy, lượng oxy trung bình trong các dòng sông đã giảm 2,1% kể từ thời điểm này.

Theo các nhà khoa học, con số trên có thể không quá lớn nếu nhìn riêng lẻ, nhưng sẽ tạo ra tác động đáng kể nếu xu hướng này tiếp diễn hoặc tăng tốc. Nghiên cứu cảnh báo, đến cuối thế kỷ này, các dòng sông ở miền Đông nước Mỹ, Ấn Độ và khu vực nhiệt đới có thể mất đủ lượng oxy để khiến một số loài cá bị ngạt, đồng thời hình thành các “vùng chết”.

Về mặt hóa học và vật lý, nước ấm giữ được ít oxy hơn. Khi nhiệt độ nước tăng do biến đổi khí hậu do con người gây ra, lượng oxy trong nước sẽ dễ thoát ra khí quyển hơn. Nếu tốc độ suy giảm hiện nay tiếp tục, các dòng sông trên toàn cầu có thể mất thêm trung bình 4% lượng oxy vào cuối thế kỷ, trong một số trường hợp gần 5%.

Ông Qi Guan, nhà khoa học môi trường thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc tại Nam Kinh, cho biết quá trình khử oxy diễn ra chậm nhưng có thể gây tác động tiêu cực kéo dài đối với hệ sinh thái sông. Nồng độ oxy thấp có thể dẫn tới suy giảm đa dạng sinh học, chất lượng nước xuống cấp và cá chết.

Các nhà khoa học cũng lo ngại tình trạng thiếu oxy trong sông có thể tạo ra các “vùng chết”, tương tự những khu vực từng xuất hiện ở Vịnh Mexico, vịnh Chesapeake và hồ Erie, nơi cá gặp khó khăn khi hô hấp và có thể chết.

Nghiên cứu xác định nhiều nguyên nhân khiến oxy trong sông suy giảm, gồm ô nhiễm dinh dưỡng từ phân bón, nước thải đô thị, việc xây dựng đập, dòng chảy và gió. Tuy nhiên, gần 63% vấn đề bắt nguồn từ tình trạng nước ấm lên.

Một số khu vực được xem là điểm nóng, trong đó có sông Hằng ở Ấn Độ, miền Đông nước Mỹ, Bắc Cực và phần lớn Nam Mỹ. Các chuyên gia cảnh báo, khi các dòng sông tiếp tục ấm lên, việc kiểm soát ô nhiễm nguồn nước sẽ trở nên quan trọng hơn, đồng thời cũng khó khăn hơn.