WHO cảnh báo tình trạng thiếu vận động ở nhiều thanh thiếu niên

Theo báo cáo công bố ngày 4/11 của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), cứ 4 thanh thiếu niên trong độ tuổi 11-17 trên toàn cầu thì có một người không đạt mức vận động thể chất tối thiểu 60 phút trong bất kỳ ngày nào của tuần. Báo cáo mang tên “Một thế hệ đang bỏ lỡ lợi ích - Xu hướng hoạt động thể chất của thanh thiếu niên toàn cầu giai đoạn 2010-2025” cho thấy tình trạng ít vận động kéo dài nhiều năm và chưa có dấu hiệu cải thiện đáng kể. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học The Lancet Global Health, dựa trên phân tích 389 cuộc khảo sát dân số tại 140 quốc gia và vùng lãnh thổ, với sự tham gia của khoảng 3,2 triệu thanh thiếu niên.

Theo WHO, một ngày được coi là đạt mức vận động khuyến nghị khi thanh thiếu niên tham gia ít nhất 60 phút hoạt động thể chất cường độ vừa đến mạnh, chẳng hạn đi bộ, đạp xe hoặc chơi thể thao với mức độ làm tăng nhịp tim và nhịp thở. Kết quả cho thấy trong năm 2025, thanh thiếu niên trên thế giới trung bình chỉ đạt mức vận động này khoảng 2,7 ngày mỗi tuần. Đáng chú ý, chỉ 14% duy trì hoạt động thể chất đủ thời lượng trong cả 7 ngày. Trong khi đó, khoảng 25%, tương đương 240 triệu người, không có ngày nào đạt mức vận động nói trên.

WHO lưu ý tỷ lệ thanh thiếu niên không vận động đủ trong cả tuần hầu như không thay đổi kể từ năm 2010. Với tiến độ hiện nay, chưa có quốc gia nào đi đúng lộ trình để đạt mục tiêu toàn cầu về hoạt động thể chất vào năm 2030. Tình trạng thiếu vận động cũng có sự khác biệt đáng kể giữa các khu vực. Nhiều quốc gia có thu nhập thấp và trung bình ghi nhận tỷ lệ thanh thiếu niên không có ngày vận động đạt chuẩn ở mức cao, trong khi một số khu vực thu nhập cao đã có những cải thiện nhỏ.

Tỷ lệ thanh thiếu niên không đạt 60 phút vận động trong bất kỳ ngày nào dao động từ 4% đến hơn 40% giữa các quốc gia. Ở chiều ngược lại, tỷ lệ thanh thiếu niên vận động đủ 60 phút mỗi ngày tại Phần Lan đạt 28% và Canada đạt 25%, cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu 14%. Con số tương ứng tại Thụy Điển và Na Uy là 17%, Đức 13%, Pháp 11% và Italy 9%.

Một phát hiện đáng chú ý khác là sự chênh lệch giữa nam và nữ. Theo WHO, tại hầu hết các quốc gia được khảo sát, nữ sinh có mức độ hoạt động thể chất thấp hơn nam sinh. Trong năm 2025, khoảng 28% nữ thanh thiếu niên cho biết không có ngày nào đạt mức vận động khuyến nghị trong tuần trước khảo sát, so với 22% ở nam giới. Nữ sinh cũng ít có khả năng duy trì hoạt động thể chất đủ thời lượng hằng ngày hơn nam sinh.

WHO nhận định đây là xu hướng đáng lo ngại bởi tuổi vị thành niên là giai đoạn quan trọng để hình thành những thói quen có ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe. Giáo sư Seth Flaxman, thuộc Đại học Oxford và Đại học Kaiserslautern-Landau, nhấn mạnh việc cứ 4 thanh thiếu niên thì có một người không vận động đủ một giờ trong bất kỳ ngày nào của tuần có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần của các em, cả trước mắt lẫn về lâu dài. Theo ông, xã hội có khả năng thay đổi thực trạng này thông qua những chính sách tạo điều kiện để thanh thiếu niên vận động hằng ngày, đặc biệt hướng tới nhóm hiện chưa đạt mức vận động khuyến nghị.

Các chuyên gia cho biết hoạt động thể chất thường xuyên trong giai đoạn trưởng thành giúp xây dựng lối sống lành mạnh, hỗ trợ sự phát triển của xương, cải thiện sức khỏe tim mạch, tinh thần và khả năng nhận thức. Ngược lại, tình trạng ít vận động có thể làm tăng nguy cơ béo phì, bệnh tim mạch và đái tháo đường tuýp 2 trong tương lai, đồng thời ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và sức khỏe tâm lý. Vận động thường xuyên còn có thể cải thiện khả năng học tập, tăng cường kết nối xã hội và giúp thanh thiếu niên tham gia tích cực hơn vào các hoạt động cộng đồng.

Về lâu dài, việc hình thành thói quen vận động từ sớm có thể góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm, nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm gánh nặng y tế. Trước thực trạng trên, WHO nhấn mạnh chỉ khuyến khích thanh thiếu niên tập thể dục là chưa đủ. Các chính phủ cần xây dựng môi trường thuận lợi để hoạt động thể chất trở thành một phần dễ tiếp cận trong sinh hoạt hằng ngày.

Tổ chức này kêu gọi tăng cường phối hợp giữa các lĩnh vực giáo dục, giao thông, quy hoạch đô thị, thể thao và y tế nhằm tạo thêm cơ hội vận động an toàn, phù hợp cho trẻ em và thanh thiếu niên.

Tiến sĩ Tessa Strain, tác giả chính của nghiên cứu, thuộc Đại học Edinburgh, cho rằng cần biến vận động thành lựa chọn dễ dàng và thú vị đối với giới trẻ. Theo bà, thanh thiếu niên cần có những tuyến đường an toàn để đi bộ, đạp xe hoặc sử dụng các phương tiện di chuyển không động cơ đến trường, được tiếp cận không gian xanh và có thêm cơ hội vận động trong suốt ngày học, thay vì chỉ giới hạn trong các tiết giáo dục thể chất.

WHO khẳng định cải thiện hoạt động thể chất ở thanh thiếu niên không chỉ mang lại lợi ích sức khỏe cho từng cá nhân mà còn góp phần xây dựng cộng đồng khỏe mạnh hơn, giảm nguy cơ bệnh tật và gánh nặng chăm sóc sức khỏe trong tương lai.