Nhồi máu cơ tim: Khi thời gian là sự sống

Nhồi máu cơ tim là một bệnh lý nguy hiểm, nếu không được cấp cứu kịp thời nhằm khôi phục lưu lượng máu nhanh chóng, có thể gây tổn thương tim vĩnh viễn và tử vong.

Trước đây, bệnh thường gặp ở người cao tuổi, tuy nhiên nhiều số liệu cho thấy nhồi máu cơ tim đang trẻ hóa. Theo một số liệu thống kê tại các bệnh viện lớn tỷ lệ nhồi máu cơ tim ở người trẻ đã tăng lên đến 10,5% và rất trẻ là 1,8%. Có trường hợp người bệnh mới chỉ 26 tuổi đã bị nhồi máu cơ tim, nguy kịch.

Nhằm phổ biến kiến thức phòng ngừa và điều trị căn bệnh được mệnh danh là "sát thủ thầm lặng" này, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh phối hợp và Đài truyền hình Việt Nam đã tổ chức chương trình tư vấn trực tuyến với chủ đề hữu ích: "Phòng ngừa nhồi máu cơ tim & Thời điểm vàng can thiệp mạch" diễn ra vào tối 26/9.

TTND.PGS.TS NGuyễn Thị Bạch Yến (Trưởng khoa Tim mạch, BVĐK Tâm Anh Hà Nội) khẳng định: "Với người nhồi máu cơ tim, thời gian là sự sống. 2 giờ đầu là thời gian tối ưu tái thông mạch để cơ tim có cơ hội phục hồi".

PGS Bạch Yến cũng chỉ ra 4 yếu tố (tăng huyết áp, tiểu đường, mỡ máu, thừa cân béo phì -đặc biệt là béo bụng) dễ hình thành mảng xơ vữa trong lòng mạch vành. Ngoài ra, stress, ăn ít rau, ít vận động, yếu tố gia đình có ông bà, cha mẹ bị mạch vành cũng là đối tượng nguy cơ.

Khi có mảng xơ vữa hình thành trong lòng mạch vành, huyết áp tăng, stress… làm cho mảng xơ vữa nứt. Máu tiếp xúc với phần xơ vữa hình thành huyết khối lấp lòng mạch, cơ tim không được cấp máu nuôi sẽ bị tổn thương.

Triệu chứng điển hình của nhồi máu cơ tim là cơn đau ngực, nhưng có những trường hợp nhồi máu cơ tim thầm lặng. Người bệnh có khi đến khám vì đau bụng, đau xương khớp… nhưng lại được phát hiện nhồi máu cơ tim. Chính vì vậy, PGS Bạch Yến nhấn mạnh người bệnh không được chủ quan và cần được tầm soát, thăm khám kịp thời.

Một người phụ nữ 56 tuổi mắc bệnh đái tháo đường và tăng lipid máu nhiều năm, mặc dù bà đã uống thuốc mỡ máu theo chỉ định, nhưng chỉ số LDL-C hiện đang ở mức 2,6 mmol/l. Bà hỏi chỉ số như thế này có nguy hiểm không (như PGS Bạch Yến chia sẻ ban đầu chỉ số LDL-C là rất quan trọng để đánh giá nguy cơ nhồi máu cơ tim).

PGS Bạch Yến đã giải thích tường tận về việc với các đối tượng khác nhau chỉ số LDL-C ở mức an toàn khác nhau. Với trường hợp hẹp vừa, có mảng xơ vữa trong lòng mạch, đã có chỉ định dùng thuốc hạ Lipid máu, có tăng huyết áp, có tiểu đường sẽ phải điều trị để chỉ số này xuống dưới 1,8 mmol/l. Nếu mỡ máu cao, không có tăng huyết áp, không tiểu đường, không hút thuốc, con số không vượt quá 2,6 mmol/l là an toàn. Với người có thói quen hút thuốc lá, cần ngừng hút thuốc vì đây là yếu tố thuận lợi hình thành mảng xơ vữa và cũng là yếu tố dễ gây nứt vỡ mảng xơ vữa. Với người có tăng huyết áp cần điều trị huyết áp, thay đổi lối sống từ chế độ ăn uống đến ngủ nghỉ đúng giờ, hạn chế stress, tập luyện thể dục thể thao.

PGS Bạch Yến có nhắc đến bệnh lý đa mạch khi một khán giả muốn tư vấn sau đặt stent mạch vành điều trị nhồi máu cơ tim, tầm soát toàn mạch máu cho thấy mạch cảnh, mạch chi cũng bị tắc. PGS Yến cho biết khi mạch vành bị xơ vữa thì cũng có thể có tắc ở bất cứ hệ thống nào mạch máu như mạch não, mạch cảnh, mạch chi dưới… Vì vậy khi có xơ vữa ở mạch vành cần tầm soát toàn bộ mạch máu để có chiến lược điều trị thích hợp. Điều trị nội khoa là quan trọng, nhưng sẽ có chỉ định can thiệp dựa trên cân nhắc nhiều yếu tố nhằm tránh hình thành huyết khối có thể gây đột quỵ não hay thiếu máu mạch chi…

Với trường hợp mạch vành vôi, xoắn, hẹp khít nặng thì khoan mảng xơ vữa bằng mũi khoan kim cương là một cứu cánh. Tuy nhiên, đây cũng là kỹ thuật phức tạp ẩn chứa nhiều yếu tố nguy cơ. BS.CKI Nguyễn Đức Hưng (Phó khoa Tim mạch, BVĐK Tâm Anh Hà Nội) cùng ekip của mình đã xử lý thành công ca khoan mảng xơ vữa bằng mũi khoan kim cương cực khó, nhiều cơ sở y tế khác bó tay. Với kinh nghiệm và công cụ, cũng như chuẩn bị ứng phó trước các biến cố kĩ càng, mũi khoan kim cương dưới tay ekip của bác sĩ Hưng sẽ "phá bay" mảng xơ vữa, giúp người bệnh đặt stent hiệu quả và an toàn.

BS.CKI Đức Hưng nhắc đến phương pháp siêu âm trong lòng mạch giúp đánh giá chi tiết toàn bộ lòng động mạch, hỗ trợ đánh giá tình trạng trước can thiệp và quá trình can thiệp chuẩn xác và tối ưu nhất. Một chiếc đầu dò siêu nhỏ được ví von như "người chui vào trong lòng mạch máu" xem chi tiết mức độ hẹp ra sao, ổn định hay không ổn định... để xác định cần can thiệp hay không.

Trước câu hỏi mức độ hẹp bao nhiêu thì cần can thiệp đặt stent? PGS Bạch Yến cho biết khi có triệu chứng chứng đau ngực, mức độ hẹp 70% các bác sĩ sẽ có chỉ định can thiệp. Ngay cả khi không có biểu hiện đau ngực, mức độ hẹp khít 90% cũng cần can thiệp. Con số ở giữa 70-80%, không rõ ràng triệu chứng đau ngực, các bác sĩ sẽ cho làm thêm những thăm dò, test siêu âm gắng sức và đi đến kết luận có cần mở rộng mạch vành để tưới máu cơ tim tốt hơn, hay không. Ngay cả khi mở rộng lòng động mạch thì việc điều trị thuốc cũng không thể thiếu.

Tại bệnh viện đa khoa Tâm Anh hiện có trang thiết bị tối tân với hệ thống máy móc hiện đại ngang bằng thế giới, từ khoan mảng xơ vữa bằng mũi khoan kim cương, hệ thống chụp cắt lớp quang học OCT, siêu âm nội mạch IVUS, đặt bóng đối xung động mạch chủ… Ngoài ra, Tâm Anh còn có thế hệ stent mới và mỏng nhất giúp tối ưu kết quả, giảm nguy cơ tái hẹp tốt nhất. Ngoài ra, nhiều bệnh lý tim mạch khi điều trị tại Tâm Anh, người bệnh được hưởng chi phí BHYT ở mức chi trả như các bệnh viện công.

Cuối cùng PGS Bạch Yến nhấn mạnh: "Hãy luôn lắng nghe và có ý thức bảo vệ trái tim mình. Việc tầm soát và phát hiện sớm những bất thường tim mạch giúp có hướng điều trị kiểm soát không làm tình trạng nặng lên. Ngay cả chẳng may phát hiện bệnh, hiện tại với những kỹ thuật điều trị ít xâm lấn, mức độ can thiệp nhẹ nhàng sẽ giúp bạn yên tâm điều trị bệnh".