Xu hướng tiêu dùng đi trước các bộ phim tại Trung Quốc

Xu hướng tiêu dùng đi trước các bộ phim tại Trung Quốc

Gần một tháng nữa mới tới Tết Nguyên đán - mùa cao điểm lớn nhất của phòng vé Trung Quốc. Nhưng thị trường điện ảnh nước này đã sớm nóng lên, không phải từ rạp chiếu, mà từ các trung tâm thương mại, cửa hàng bán lẻ và nền tảng du lịch. Người tiêu dùng đang mạnh tay chi tiền cho những sản phẩm và trải nghiệm xoay quanh IP của các bộ phim - tức là các tài sản sở hữu trí tuệ được phát triển từ câu chuyện, nhân vật và bối cảnh của phim. Điều đáng chú ý là nhiều hoạt động chi tiêu như vậy, thậm chí diễn ra ngay cả khi các bộ phim còn chưa được công chiếu.

Những năm gần đây, việc tung ra các sản phẩm ăn theo từ rất sớm, thậm chí trước ngày công chiếu phim, đã trở thành xu hướng. Mùa phim Tết năm ngoái, Na Tra 2 tạo cơn sốt phòng vé, kéo theo các sản phẩm lưu niệm nhanh chóng "cháy hàng". Nhiều khán giả dù đặt mua trước vẫn phải chờ tới 6 tháng mới nhận được sản phẩm.

Xu hướng này tiếp tục được đẩy xa hơn trong mùa phim năm nay. Với một số dự án, chỉ vài tuần, thậm chí vài tháng trước ngày công chiếu, thú bông và móc khóa theo chủ đề đã xuất hiện tại các trung tâm thương mại và cửa hàng bán lẻ.

Bà Lang Jinsong - Chuyên gia về truyền thông xuyên biên giới, Đại học Truyền thông Trung Quốc cho biết: "Xu hướng tiêu dùng sớm phản ánh mức độ kỳ vọng khá lớn từ nhiều phía - khán giả, các nhà sản xuất và người tiêu dùng - vào triển vọng của thị trường điện ảnh. Văn hóa đang được khai thác như một động lực để kết nối chuỗi công nghiệp và từng bước hình thành một hệ sinh thái tương đối hoàn chỉnh".

Không dừng ở mua sắm, hiệu ứng điện ảnh còn lan sang du lịch. Ngay sau khi nhà sản xuất công bố lịch phát hành Phi trì nhân sinh 3 và Tiêu nhân, mức độ quan tâm tới các điểm đến là bối cảnh của các bộ phim này tăng mạnh, ngay cả khi phim chưa ra rạp. Đến giữa tháng 1, lượng đặt phòng tại Ba Âm Quách Lăng, Khu tự trị Tân Cương - bối cảnh của loạt phim Phi trì nhân sinh - đã tăng 147% so với cùng kỳ năm ngoái.

Bà Shi Ke - Chuyên gia Viện Nghiên cứu Dữ liệu lớn Qunar chia sẻ: "Cách phim ảnh thúc đẩy du lịch đang chuyển từ việc đi tham quan sau khi phim ra mắt sang mong muốn du lịch ngay từ trước khi phim công chiếu. Đây là một hiện tượng mới xuất hiện trong mùa phim Tết năm nay. Khán giả đang lên kế hoạch từ sớm cho các chuyến du lịch dựa trên kỳ vọng về cốt truyện và hình ảnh".

Điện ảnh Trung Quốc chuyển dịch mô hình kinh doanh

Tiêu dùng các sản phẩm hay trải nghiệm liên quan đến những bộ phim nổi tiếng không phải chuyện quá mới. Tuy nhiên, việc tiêu dùng trước cả khi phim ra rạp, phản ánh một sự dịch chuyển sâu rộng trong mô hình kinh doanh của thị trường điện ảnh tại Trung Quốc. Trong năm 2025, doanh thu phòng vé toàn thị trường Trung Quốc vượt 51,8 tỷ NDT (tương đương 7,41 tỷ USD), đạt mức tăng theo năm là 22%. Phần lớn động lực của thị trường đến từ các thương hiệu nhượng quyền bom tấn dựa trên tài sản sở hữu trí tuệ, với sức ảnh hưởng đang dần vượt xa khỏi màn ảnh. Thành công của ngành công nghiệp này giờ đây không còn chỉ được đo lường bằng doanh thu phòng vé, mà còn tính tới cả khả năng khai thác giá trị tài sản sở hữu trí tuệ của các bộ phim.

Phát hành trong mùa phim hè năm 2025, Nobody trở thành phim hoạt hình 2D có doanh thu phòng vé cao nhất Trung Quốc. Nhưng thành công của bộ phim không chỉ nằm ở rạp chiếu. Thông qua hoạt động cấp phép và hợp tác thương hiệu, Nobody đã tạo ra khoảng 2,5 tỷ NDT doanh số bán lẻ, với hơn 800 sản phẩm được phân phối tại trên 3.000 điểm bán trực tuyến và trực tiếp.

Một ví dụ khác là Zootopia 2 - bộ phim nhập khẩu có doanh thu cao nhất lịch sử phòng vé Trung Quốc, đạt hơn 4,25 tỷ NDT. Sức lan tỏa của bộ phim còn thể hiện rõ ở thị trường tiêu dùng, khi hơn 60 thương hiệu nội địa tung ra các sản phẩm ăn theo, từ thời trang, đồ chơi, thực phẩm, mỹ phẩm cho tới ô tô và hàng không. Tại khu chủ đề Zootopia của Disneyland Thượng Hải, các cửa hàng lưu niệm luôn duy trì lượng khách ổn định với các sản phẩm sưu tầm như mũ và thú bông.

Thị trường điện ảnh thúc đẩy các ngành công nghiệp

Theo các chuyên gia, với những bộ phim bom tấn, các hoạt động hậu điện ảnh liên quan đến sở hữu trí tuệ có thể đóng góp hơn 60% tổng doanh thu, vượt xa nguồn thu từ phòng vé truyền thống. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng lưu ý rằng, với các dự án quy mô nhỏ hơn, việc chuyển hóa sức hút trên màn ảnh thành doanh thu bền vững ngoài rạp sẽ gặp nhiều thách thức hơn. Bên cạnh đó, mô hình tiêu dùng dựa trên kỳ vọng - khi phim chưa được kiểm chứng ngoài rạp - đồng nghĩa với việc rủi ro sẽ bị đẩy sớm sang phía người tiêu dùng.

Trong khi đó, ở một hướng khác, sự dịch chuyển mô hình kinh doanh đang khiến ảnh hưởng của thị trường điện ảnh tại Trung Quốc dần mở rộng ra bên ngoài lĩnh vực văn hóa - giải trí. Các công nghệ của ngành đang được tích hợp ngày càng sâu vào nhiều ngành công nghiệp khác, từ điện tử tiêu dùng cho tới ô tô.

Tại các trung tâm thương mại ở Trung Quốc, những thiết bị nghe nhìn ứng dụng công nghệ điện ảnh - như màn hình độ phân giải cao, công nghệ 4K HDR đang thu hút sự quan tâm lớn của người tiêu dùng.

Ông Li Xinghua - Quản lý cửa hàng trải nghiệm, Tập đoàn Suning nêu ý kiến: "Các dòng TV laser hiện nay tích hợp rất nhiều công nghệ điện ảnh, mang lại màn hình lớn hơn, chất lượng hình ảnh và âm thanh tốt hơn. Điều này giúp người tiêu dùng có trải nghiệm như trong rạp chiếu phim ngay tại nhà và trực tiếp giúp doanh số cửa hàng của chúng tôi tăng 100%".

Không dừng lại ở điện tử tiêu dùng, công nghệ điện ảnh còn đang bước vào ngành công nghiệp ô tô. Các hệ thống âm thanh và hình ảnh lấy cảm hứng từ rạp chiếu phim đã được tích hợp vào khoang xe thông minh, cho phép người tiêu dùng tận hưởng trải nghiệm "rạp chiếu di động" ngay trên đường đi.

Ông Chen Xianling - Kỹ sư, Công ty Xiaomi Auto nhận định: "Bằng việc tích hợp các công nghệ âm thanh điện ảnh tiên tiến, chúng tôi cải thiện khả năng cách âm tại hơn 30 vị trí trong khoang xe, cùng hàng trăm hạng mục tối ưu về tiếng ồn và vật liệu âm học. Nhờ đó, hệ thống mang lại trải nghiệm âm thanh vòm sống động, trước đây vốn chỉ có trong rạp chiếu phim".

Bà Deng Guiyao - Giám đốc Trung tâm Nghe nhìn, Trung tâm Phát triển Văn hóa Công nghiệp Trung Quốc đưa ra ý kiến: "Công nghệ điện ảnh đang âm thầm nhưng mạnh mẽ tái định hình nhiều ngành công nghiệp, mang lại giá trị gia tăng bền vững vượt xa màn ảnh".

Chính sự lan tỏa này đang khiến điện ảnh dần được nhìn nhận như một cấu phần quan trọng của tiêu dùng tại Trung Quốc, nơi nội dung văn hóa không chỉ tạo ra giá trị giải trí mà còn trở thành chất xúc tác thúc đẩy nhiều lĩnh vực kinh tế cùng phát triển.