Ý kiến trái chiều về "thuế độc thân" tại Nhật Bản

Thực chất đây là khoản bổ sung vào bảo hiểm y tế để tài trợ chính sách hỗ trợ trẻ em, áp dụng với mọi lao động chứ không chỉ với các gia đình có con nhỏ. Người thu nhập 4 triệu yen/năm đóng khoảng 450 yen/tháng, còn thu nhập 10 triệu yen thì mức đóng lên tới 1.000 yen. Tranh cãi nổ ra khi nhóm độc thân - hiện chiếm tới 1/3 hộ gia đình tại Nhật Bản - cho rằng họ phải trả cho dịch vụ không sử dụng. 

Chính phủ Nhật Bản biện minh rằng khoản đóng góp này là cần thiết cho sự bền vững của hệ sinh thái an sinh xã hội. Lập luận được đưa ra là một xã hội có tỷ lệ sinh sụt giảm sẽ đe dọa toàn bộ hệ thống lương hưu và dịch vụ công trong tương lai. Những đứa trẻ được hỗ trợ hôm nay chính là những người đóng thuế ngày mai, những người sẽ trực tiếp chi trả lương hưu cho chính những người độc thân hiện tại khi họ về già. Do đó, theo quan điểm của các nhà hoạch định chính sách, đây không phải là một khoản phí dịch vụ đơn thuần mà là một khoản đầu tư chung cho tương lai của quốc gia.

Tuy nhiên, đối với những người phản đối, khoản phí này bị coi là một loại "thuế trừng phạt" nhằm vào lối sống cá nhân. Họ cho rằng chính phủ đang tạo sức ép cho những người vốn dĩ không kết hôn vì áp lực kinh tế, tiền lương đình trệ và chi phí sinh hoạt tăng cao. Việc thu phí từ những người không có con để hỗ trợ những người có con, mà không giải quyết các nguyên nhân gốc rễ khiến người ta ngại sinh con, bị coi là một giải pháp mang tính triệu chứng hơn là điều trị tận gốc.

Sự xuất hiện của "thuế độc thân" cho thấy sự bế tắc của các chính sách dân số khi chỉ tập trung vào khía cạnh tài chính ngắn hạn. Các chuyên gia nhận định rằng tỷ lệ sinh thường liên quan chặt chẽ đến cơ hội nghề nghiệp và giáo dục của phụ nữ hơn là các khoản trợ cấp nhỏ. Nếu chính phủ quá chú trọng vào việc thu phí từ người trẻ và người độc thân – những đối tượng vốn đang chật vật nhất – họ có thể vô tình đẩy nhiều người hơn nữa vào lối sống độc thân vì sợ hãi gánh nặng tài chính. Điều này vô tình tạo ra một vòng lặp luẩn quẩn.

Bài toán dân số của Nhật Bản không thể giải quyết chỉ bằng vài trăm yen mỗi tháng. Nó đòi hỏi những thay đổi mang tính cấu trúc về văn hóa doanh nghiệp, tiền lương và sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống. Cho đến khi những vấn đề cốt lõi đó được giải quyết, "thuế độc thân" sẽ vẫn tiếp tục là một đề tài gây tranh cãi, một minh chứng cho thấy cái giá không hề rẻ của một xã hội già hóa, và gánh nặng đó dường như đang đè nặng lên vai những người trẻ đơn độc nhất.