90% gạo xuất khẩu là gạo chất lượng cao, phát thải thấp

90% gạo xuất khẩu là gạo chất lượng cao, phát thải thấp

Từ đầu tháng 5 tới nay, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam đang phục hồi nhờ nhu cầu thị trường tăng mạnh trở lại, đặc biệt ở phân khúc gạo chất lượng cao.

Thông tin từ Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), Gạo Jasmin của Việt Nam hiện đang được chào bán ở mức 513 - 517 USD/tấn, tăng khoảng 30 USD/tấn so với tháng trước; gạo thơm 5% tấm dao động từ 510 đến 520 USD/tấn, tăng khoảng 25 - 30 USD/tấn.

Gạo ST25 tiếp tục giữ vị thế ở phân khúc cao cấp, với giá xuất khẩu khoảng 1.200 USD/tấn, cao hơn nhiều so với gạo trắng thông thường. Hiện gần 90% lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam là gạo chất lượng cao, cho thấy sự chuyển dịch rõ nét về cơ cấu sản phẩm.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, lợi thế của gạo Việt Nam nằm ở chất lượng cao và sản xuất bền vững. Từ lô hàng "Gạo Việt xanh, phát thải thấp" đầu tiên hơn 400 tấn xuất sang Nhật Bản vào năm ngoái, đến nay khoảng 70.000 tấn đã được xuất khẩu sang Nhật Bản, châu Âu và châu Úc.

Kết quả này cho thấy các sản phẩm đáp ứng cả tiêu chuẩn chất lượng và môi trường, đang có nhiều cơ hội để mở rộng thị trường.

Trồng trọt, chăn nuôi giảm phát thải

Không chỉ với lúa gạo, giảm phát thải đang là yêu cầu đặt ra với toàn ngành nông nghiệp. Nông sản phát thải thấp không chỉ phù hợp với xu thế tiêu dùng quốc tế mà còn khẳng định cam kết của Việt Nam, trong việc hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Nhiều doanh nghiệp, HTX, nông dân cũng đang điều chỉnh sản xuất để giảm phát thải.

Ngoài diện tích trồng lúa là 30 ha, đơn vị còn liên kết, thu mua cho bà con khoảng 10.000 tấn lúa tươi/năm. Phương thức canh tác lúa mà đơn vị đưa ra là sử dụng phân bón thông minh , bón phân một lần duy nhất trước hoặc sau khi cấy 7 ngày. Đại diện đơn vị cho biết , cách sử dụng phân bón như vậy giảm chi phí về chăm bón khoảng 1,5 triệu đồng/ha, giảm được thuốc trừ sâu. Giảm phát thải ra môi trường cũng được áp dụng từ đồng ruộng tới khâu chế biến.

Ông Đỗ Hoàng Chúc - Giám đốc Công ty Sao Khuê, xã Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Rơm rạ sau khi thu hoạch bà con không phải đốt, ô nhiễm môi trường mà để tại ruộng cày bừa. Lúa gạo xay xát ra dự trữ trấu. Trấu đó sau khi thành than, chúng tôi lại bán cho các cánh đồng dứa".

Xử lý phát thải trong chăn nuôi luôn là một thách thức do lượng lớn chất thải chứa hàm lượng hữu cơ cao, phân tán ở các nông hộ nhỏ lẻ và phát sinh khí nhà kính từ quá trình tiêu hóa của vật nuôi. Nhiều giải pháp đã được chứng minh mang lại hiệu quả kép, vừa giảm phát thải khí nhà kính vừa nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nông dân.

Ông Hoàng Đình Quê - Phường Tân An, tỉnh Bắc Ninh chia sẻ: "Chất thải bỏ đi vừa nguy hại môi trường và rất độc hại. Khi con giun chùn quế sản xuất ra, mình vừa lấy con giun để chăn nuôi. Phân của nó gia đình lại chuyển sang trồng rau sạch công nghệ cao".

Bà Nguyễn Thị Thu Thoan - Giám đốc Hợp tác xã Gà vi sinh Thu Thoan, xã Kim Anh, TP. Hà Nội nêu ý kiến: "Phụ phẩm đầu vào chúng ta tận dụng làm đệm lót, sau đó lại làm phân bón dinh dưỡng hoàn chỉnh cho bên trồng trọt. San ra, chúng tôi đang có lãi, lãi là môi trường không phải hít thở ô nhiễm, không bị phát sinh ruồi nhặng. Thêm nữa, nguồn phân đó giá trị cao chúng tôi bán ra".

Phát thải khí mê-tan từ hoạt động nông nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực trồng trọt và chăn nuôi, đang trở thành áp lực lớn trong tiến trình thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam. Theo các chuyên gia, muốn giảm phát thải hiệu quả phải có sự đồng hành giữa Nhà nước, nhà khoa học và người dân. Khi các giải pháp vừa mang lại lợi ích môi trường vừa tạo hiệu quả kinh tế, người dân sẽ chủ động tham gia.

Phát thải thấp là yêu cầu tất yếu với nông sản xuất khẩu

Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định giai đoạn 2026 - 2030 là thời điểm then chốt để xây dựng nền nông nghiệp phát thải thấp. Ngành trồng trọt sẽ tập trung hoàn thiện quy trình kỹ thuật và hệ thống đo lường phát thải cho các ngành hàng chủ lực như lúa, cà phê và cây ăn quả xuất khẩu.

Đối với ngành lúa gạo, các mô hình tưới ngập khô xen kẽ, quản lý rơm rạ, tối ưu phân bón và cơ giới hóa sẽ tiếp tục được mở rộng gắn với Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Với ngành cà phê, trọng tâm là phát triển mô hình cà phê tuần hoàn, tiết kiệm nước tưới, tăng sử dụng phân hữu cơ và phục hồi sức khỏe đất tại Tây Nguyên và Sơn La. Trong khi đó, các vùng trồng sầu riêng, thanh long, xoài và chanh dây, sẽ được định hướng tăng cường quản lý nước tưới, xử lý phụ phẩm và đáp ứng tiêu chuẩn xanh của thị trường nhập khẩu.

Sau giai đoạn tăng trưởng mạnh nhờ mở rộng diện tích, tăng sản lượng và đẩy mạnh xuất khẩu, nông sản Việt Nam đang bước vào một cuộc cạnh tranh mới. Chất lượng sản phẩm không chỉ được đo bằng năng suất, mẫu mã hay giá bán, mà còn bằng khả năng sản xuất xanh, minh bạch dữ liệu và giảm phát thải trong toàn bộ chuỗi giá trị.