Các nước châu Âu đề xuất đánh thuế công ty năng lượng

5 nước thành viên Liên minh châu Âu EU gồm Đức, Italy, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Áo đã kêu gọi áp thuế lợi nhuận bất thường với các tập đoàn năng lượng, trong bối cảnh giá năng lượng tại khu vực này tăng cao do xung đột Trung Đông.

Đề xuất này được đưa ra trong một bức thư do Bộ trưởng Tài chính 5 nước nói trên đưa ra hồi cuối tuần qua. Trong đó, đề xuất này được xem là sẽ giúp tài trợ các gói hỗ trợ người tiêu dùng trước gánh nặng giá cả và chi phí sinh hoạt, trong khi không tạo thêm gánh nặng ngân sách. Tuy nhiên, đề xuất chưa nhắc tới mức thuế hay những doanh nghiệp nào sẽ nằm trong diện bị áp loại thuế này. Giới chức EU hiện cũng đang cân nhắc khả năng tái áp dụng các biện pháp khẩn cấp với thị trường năng lượng, tương tự như khi xung đột tại Ukraine bùng phát hồi năm 2022.

Theo các bộ trưởng, một sự can thiệp chung sẽ là "một tín hiệu mạnh mẽ" cho người dân và nền kinh tế, thể hiện khả năng hành động thống nhất của châu Âu trong thời kỳ khủng hoảng, cũng như một "thông điệp rõ ràng" rằng những người thu lợi từ hậu quả của chiến tranh phải làm phần việc của mình, đảm bảo phân bổ công bằng hơn chi phí liên quan đến việc tăng giá năng lượng.

Phản ứng liên quan đến thuế đối với lợi nhuận vượt mức

So với các biện pháp đã được các quốc gia riêng lẻ áp dụng trong quá khứ, đề xuất này hướng đến sự thay đổi cách tiếp cận: không còn là những can thiệp tạm thời và rời rạc, mà là một giải pháp cấu trúc châu Âu, dựa trên các quy tắc rõ ràng và cơ sở pháp lý vững chắc. Kinh nghiệm năm 2022 đã cho thấy một số hạn chế, bao gồm các quy định không nhất quán và khó khăn trong việc thực thi thuế lợi nhuận vượt mức.

Một điểm mấu chốt của đề xuất mới liên quan đến phạm vi của thuế. Các bộ trưởng kêu gọi việc đưa vào thuế một cách có mục tiêu hơn các khoản lợi nhuận thu được ở nước ngoài từ các công ty dầu khí đa quốc gia lớn, thường bị loại trừ hoặc khó kiểm soát. Mục tiêu là ngăn chặn trốn thuế và đảm bảo rằng các tập đoàn năng lượng lớn đóng góp tương xứng với lợi ích thu được trong thời kỳ khủng hoảng.

Thuế lợi nhuận vượt mức: Hỗ trợ gia đình và doanh nghiệp

Biện pháp này cũng có một chức năng kinh tế cụ thể là huy động nguồn lực mà không làm tăng nợ công. Các khoản tiền thu được có thể được sử dụng để tài trợ cho các can thiệp tạm thời nhằm hỗ trợ người tiêu dùng và doanh nghiệp, đồng thời góp phần kiềm chế lạm phát. Nguyên tắc cơ bản của đề xuất là những người hưởng lợi về kinh tế từ hậu quả của chiến tranh nên đóng góp phần của mình để giảm thiểu tác động đến cộng đồng.

Ngoài ra, Thượng nghị sĩ Italy Stephanie Craxi cũng có quan điểm thận trọng về sáng kiến này, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển biện pháp này với sự hợp tác của các nhà điều hành trong lĩnh vực năng lượng. Theo bà Craxi, điều cần thiết là phải xác định các tiêu chí rõ ràng, minh bạch và có thể thực thi, tránh việc thuế bị coi là mang tính trừng phạt hoặc là gánh nặng thuế bổ sung.

Quyết định cuối cùng hiện thuộc về Ủy ban châu Âu (EC), được yêu cầu đánh giá thời điểm và phương pháp can thiệp. Nếu được thông qua, biện pháp này sẽ đánh dấu một bước quan trọng hướng tới phản ứng phối hợp hơn của EU đối với các cuộc khủng hoảng năng lượng.