Đề xuất tiếp tục áp thuế nhập khẩu xăng dầu 0%: Giải pháp ổn định thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp

Đây được xem là động thái kịp thời nhằm đa dạng hóa nguồn cung, hỗ trợ chi phí cho doanh nghiệp và góp phần thực hiện mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.

Chủ động trước những biến động cung ứng toàn cầu, tạo thuận lợi cho kế hoạch kinh doanh quý II

Thị trường năng lượng thế giới những tháng đầu năm 2026 tiếp tục ghi nhận những diễn biến khó lường tại khu vực Trung Đông. Điều này không chỉ tác động đến giá dầu thô mà còn gây áp lực lên các chuỗi cung ứng vận tải biển truyền thống. Mặc dù nguồn cung nội địa của nước ta đã có sự cải thiện, tỷ trọng nhập khẩu vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc điều tiết thị trường. Các đối tác cung ứng chủ lực trong khu vực đang phải đối mặt với chi phí logistics và bảo hiểm gia tăng. Trong bối cảnh đó, việc mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn hàng thay thế từ những thị trường ngoài khu vực FTA là một yêu cầu mang tính thực tế.

Nghị định số 72/2026/NĐ-CP trước đó đã đưa thuế suất nhập khẩu ưu đãi về 0%, giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc chọn nguồn hàng. Tuy nhiên, thời hạn áp dụng hiện tại chỉ đến hết ngày 30/4/2026, đòi hỏi một lộ trình tiếp nối để tạo sự ổn định cho kế hoạch kinh doanh của các đơn vị đầu mối.

Trong hoạt động kinh doanh xăng dầu, chu kỳ đàm phán và ký kết hợp đồng thường được các doanh nghiệp thực hiện trước từ 2 - 3 tháng để đảm bảo tính ổn định về nguồn cung. Do đó, các chuyên gia kinh tế đánh giá, việc Bộ Tài chính đề xuất gia hạn chính sách thuế ưu đãi đến hết ngày 30/6/2026 được đánh giá là bước đi kịp thời, giúp tháo gỡ tâm lý e dè của các đơn vị đầu mối khi xây dựng phương án giá thành cho giai đoạn cao điểm sắp tới.

Theo TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội, việc duy trì mức thuế suất 0% không chỉ đơn thuần là một giải pháp tài chính ngắn hạn mà còn mang lại những giá trị chiến lược thiết thực cho cả nền kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp. 

Trước hết, chính sách thuế MFN 0% đã chính thức xóa bỏ rào cản chi phí đối với các thị trường nằm ngoài khu vực Hiệp định thương mại tự do (FTA). Điều này cho phép các doanh nghiệp đầu mối tối ưu hóa và đa dạng hóa nguồn cung thông qua việc chủ động tiếp cận các thị trường lớn như Mỹ, Châu Âu hay Trung Đông với chi phí cạnh tranh, thay vì chịu áp lực phụ thuộc vào các nguồn hàng truyền thống trong khu vực vốn đang tiềm ẩn nhiều rủi ro biến động.

Ở góc độ điều hành vĩ mô, chính sách này đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát áp lực lạm phát thông qua cơ chế giảm trực tiếp các yếu tố cấu thành giá cơ sở. Bằng cách kìm giữ đà tăng của giá xăng dầu thành phẩm, cơ quan quản lý đã tạo ra một "bộ đệm" quan trọng để hỗ trợ ổn định chỉ số giá tiêu dùng (CPI), đồng thời giảm bớt gánh nặng chi phí sản xuất cho toàn xã hội trong bối cảnh giá năng lượng thế giới diễn biến phức tạp.

Đáng chú ý, sự nhất quán và thông suốt trong chính sách thuế còn đảm bảo cho chuỗi cung ứng năng lượng vận hành liên tục từ cảng biển về kho bãi và đến tay người tiêu dùng. Việc xác lập một lộ trình thuế ổn định giúp ngăn chặn triệt để tình trạng gián đoạn nguồn cung vốn thường xảy ra khi các đơn vị phải tạm dừng hoặc điều chỉnh kế hoạch nhập khẩu để chờ đợi những thay đổi đột ngột về quy định tài chính. Nhờ đó, tính dự báo của thị trường được nâng cao, tạo nền móng vững chắc cho sự ổn định của thị trường năng lượng nội địa.

Điểm tựa cho an sinh xã hội

Chính sách thuế đối với mặt hàng xăng dầu luôn nằm trong tâm điểm chú ý của dư luận bởi đây là yếu tố tác động trực diện và sâu sắc đến cả chi phí sản xuất lẫn đời sống tiêu dùng hằng ngày. Đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là ngành vận tải và logistics, nhiên liệu không chỉ là một biến số đầu vào mà còn chiếm tỷ trọng chi phối trong cấu trúc giá cước. Việc duy trì mức thuế nhập khẩu ưu đãi 0% cho đến hết quý II/2026 đã mang lại một "khoảng lặng" cần thiết giữa bối cảnh thị trường năng lượng thế giới đầy biến động.

Chia sẻ về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Liễu, giám đốc một doanh nghiệp vận tải tại Phú Thọ khẳng định, chính sách này giúp các đơn vị kinh doanh yên tâm giữ ổn định khung giá dịch vụ. Việc gỡ bỏ nỗi lo về những cú sốc giá vốn đầu vào không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ biên lợi nhuận mà còn tạo tiền đề thuận lợi để ký kết các hợp đồng dài hạn với đối tác, từ đó duy trì nhịp độ sản xuất kinh doanh thông suốt.

Trực tiếp cảm nhận sức nóng từ mỗi kỳ điều hành giá, anh Hà Văn Tuy, tài xế công nghệ tại Hà Nội cho biết, đối với những người lấy "mặt đường làm công ty", biến động của giá xăng không chỉ đơn thuần là con số trên trụ bơm mà là thước đo cho khoản thu nhập thực tế mang về nhà mỗi cuối ngày. Anh chia sẻ, việc duy trì chính sách thuế ưu đãi ở thời điểm này giống như một sự tiếp sức kịp thời, ngăn chặn kịch bản "giá xăng kéo theo giá hàng hóa" vốn luôn là nỗi lo thường trực của người lao động.

Khi chi phí nhiên liệu được giữ ở ngưỡng ổn định, giá các mặt hàng thiết yếu từ mớ rau đến bát bún cũng bớt đi cái cớ để "tát nước theo mưa". Với anh Tuy, sự ổn định này không chỉ giúp anh duy trì được guồng quay công việc mà còn là sự bảo đảm gián tiếp cho mức chi tiêu tối thiểu của gia đình, giúp những người lao động tự do như anh bớt đi gánh nặng phải cân đối chi li từng đồng trong hóa đơn sinh hoạt hằng tháng.

Có thể thấy, nỗ lực bình ổn giá xăng dầu thông qua các công cụ thuế mang ý nghĩa nhân văn lớn đối với tầng lớp người dân lao động. ở góc nhìn khác, chị Trần Tú Anh, lao động tự do tại Hà Nội chia sẻ, trong bối cảnh mặt bằng giá cả hàng hóa tiêu dùng đang có xu hướng leo thang, thông tin về việc kéo dài chính sách thuế ưu đãi giúp người dân cảm thấy an tâm hơn. Khi chi phí đi lại và vận chuyển được kìm giữ ở mức hợp lý, áp lực lên chi phí sinh hoạt hằng ngày sẽ giảm bớt, tạo ra một bệ đỡ tâm lý vững chắc cho những người có thu nhập thấp và trung bình trong xã hội.

Chiến lược bao phủ toàn diện và mục tiêu an ninh năng lượng

Điểm đáng chú ý trong dự thảo lần này là cách tiếp cận mang tính hệ thống, khi mức thuế 0% được đề xuất áp dụng cho một danh mục hàng hóa vô cùng đa dạng, bao quát toàn bộ chuỗi giá trị năng lượng từ nguyên liệu thô đến thành phẩm. Thay vì chỉ tập trung vào các loại xăng động cơ không pha chì hay xăng sinh học phổ biến, chính sách mới còn mở rộng sang các nguyên liệu pha chế quan trọng như Naphtha và Reformate.

Đồng thời, các loại nhiên liệu phục vụ hạ tầng vận tải và sản xuất công nghiệp như dầu diesel, dầu Mazut, cho đến nhiên liệu bay và dầu hỏa cũng được đưa vào diện ưu đãi tối đa. Đặc biệt, để hỗ trợ cho năng lực sản xuất hóa dầu trong nước, các nhóm nguyên liệu đầu vào như dầu thô tách phần nhẹ, Xylen, Condensate và các loại Hydrocarbon mạch vòng khác cũng được áp dụng mức thuế suất bằng không, tạo nên một sự hỗ trợ đồng bộ cho cả khâu sản xuất nội địa lẫn nhập khẩu thành phẩm.

Theo khẳng định từ Bộ Tài chính, việc xây dựng Nghị quyết này là một phản ứng chính sách linh hoạt nhằm đáp ứng các yêu cầu thực tiễn khắt khe của nền kinh tế. Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó đoán định, xăng dầu không đơn thuần là một mặt hàng kinh doanh mà là nguồn tài nguyên chiến lược phục vụ sự ổn định quốc gia.

Chính sách thuế linh hoạt đã giúp thị trường nội địa thoát khỏi sự phụ thuộc vào một vài nguồn cung cố định từ các khu vực có thỏa thuận thương mại tự do. Khi mọi nguồn cung trên thế giới đều có mức thuế tiếp cận công bằng như nhau, Việt Nam sẽ chiếm thế chủ động trong việc đa dạng hóa danh mục nhập khẩu và đảm bảo hệ thống dự trữ chiến lược. Đây chính là "lá chắn" quan trọng giúp nền kinh tế sẵn sàng ứng phó với mọi kịch bản biến động của thị trường toàn cầu, khẳng định quyết tâm của Chính phủ trong việc bảo vệ an ninh năng lượng và duy trì đà tăng trưởng bền vững cho đất nước trong kỷ nguyên mới./.