Hướng đến thương hiệu và giá trị cho ngành tôm

Giá tôm xuất khẩu tăng, nông dân phấn khởi

Kết thúc năm 2025, tôm tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt cho sự tăng trưởng chung của ngành thủy sản, khi mang về gần 4,65 tỉ USD, tăng 20% so với năm 2024, chiếm tỉ trọng lớn nhất trong tổng kim ngạch. Tình hình xuất khẩu thuận lợi cũng đã giúp giá tôm khởi sắc từ cuối năm đến đầu năm nay.

Ao tôm của anh Thiên đã đạt 28 con/kg. Do tôm đang có giá nên anh tiếp tục nuôi để đạt size lớn. Hiện tôm sú cỡ 20 con/kg lên đến 320.000 đồng. Người nuôi tôm khu vực Đồng bằng sông Cửu Long kì vọng giá bán sẽ tiếp tục tăng hoặc giữ ổn định như hiện nay, để giúp bà con phục hồi và duy trì sản xuất sau thời gian dài gặp nhiều khó khăn.

Anh Nguyễn Văn Thiên - Xã Vĩnh Hậu, tỉnh Cà Mau cho biết: "Mình nuôi theo mật độ, tôm thẻ một ao khoảng 1,6 tấn đến 1,7 tấn, tôm sú khoảng 800 kg đến 1,2 tấn; giá sú lợi nhuận cao. Nếu suôn sẻ thì lợi nhuận được hơn một nửa, như thu 300 triệu thì lời được 150 triệu".

Thông thường vào các tháng cuối năm, giá tôm lại tăng do nhu cầu thu mua nguyên liệu của doanh nghiệp tăng. Cùng với đó, các nhà hàng, chuỗi siêu thị cũng đẩy mạnh thu mua tôm oxy để phục vụ người tiêu dùng. Vì vậy, bà con thường bố trí thu hoạch vào thời điểm cuối năm, gần Tết để có lợi nhuận tốt nhất. Giá tôm hiện cao hơn từ 30% - 50% so với cùng kì năm trước, nhờ đó người nuôi có lãi khoảng 100.000 đồng/kg. Đây là mức lợi nhuận cao trong nhiều năm trở lại đây.

Hướng đến thương hiệu và giá trị cho ngành tôm

Có một thực tế là tôm từ các mô hình nuôi sạch, sinh thái luôn được thị trường quan tâm và đầu ra vì thế cũng được đảm bảo. Những mô hình này không chỉ giúp nâng cao giá trị, mà còn góp phần bảo vệ môi trường, phát triển sinh kế bền vững. Thời gian qua, bà con nông dân miền Tây đã dần chuyển từ sản xuất thủy sản sang tư duy kinh tế thủy sản, qua đó góp phần xây dựng thương hiệu và giá trị cho loài thủy sản lợi thế.

Ứng dụng khoa học kĩ thuật là lựa chọn của những hộ nuôi tôm như ông Lai. Với mô hình tuần hoàn không xả thải, ông giảm đến 50% chi phí nhân công, điện và hóa chất xử lí. Môi trường từ đây được đảm bảo, lợi nhuận tăng gần 20% so với kiểu nuôi thâm canh trước đây.

Ông Ngô Văn Lai - Xã Phú Tân, tỉnh Cà Mau chia sẻ: "Tốc độ lớn nhanh, rủi ro ít và rút ngắn thời gian nuôi. Lúc trước nuôi 3 tháng còn bây giờ nuôi còn 80 ngày thì sẽ giảm chi phí điện, thức ăn".

Cà Mau hiện sở hữu diện tích nuôi tôm lớn nhất cả nước với gần 430.000 ha, trong đó có khoảng 300.000 ha nuôi theo hình thức quảng canh cải tiến như: tôm - rừng, tôm – lúa... Ở những mô hình này, tôm được nuôi theo hướng thuận thiên, kết hợp, không sử dụng hóa chất, kháng sinh, vừa đảm bảo chất lượng sản phẩm vừa giữ gìn hệ sinh thái.

Bà Phạm Thị Lý - Xã Vĩnh Hậu, tỉnh Cà Mau nêu ý kiến: "Vừa trồng rừng vừa thả rêu vừa thả cá. Bên dự án mang về ai cũng có thu, trúng, con thẻ nhanh lớn mà giống rất tốt".

Ông Lê Măng - Xã Tân Ân, tỉnh Cà Mau nhận định: "Khi hợp tác xã thành lập, vận động tất cả thành viên trong Hợp tác xã nuôi tôm phải áp dụng khoa học kỹ thuật. Bà con nuôi tôm tầm đã nâng lên, giữ được môi trường sống của tôm kết hợp nuôi tôm dưới tán rừng rất hiệu quả".

Ông Phạm Văn Mười - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đưa ra ý kiến: "Rà soát, kịp thời bổ sung lại quy hoạch vùng nuôi, nghiên cứu cơ sở hạ tầng để đảm bảo phù hợp trong quá trình nuôi. Tiếp tục hướng dẫn ngư dân về kỹ thuật chăm nuôi tôm, đặc biệt nuôi tôm theo hướng tuần hoàn, nuôi tôm an toàn, sạch, hữu cơ".

Điều phấn khởi là các doanh nghiệp sẵn sàng trả giá cao hơn từ 10 - 15% để thu mua tôm từ các mô hình sinh thái, an toàn, chất lượng. Từ sự thay đổi trong tư duy đến những mô hình nuôi hiệu quả, con tôm Cà Mau nói riêng và Đồng bằng sông Cửu Long nói chung đang từng bước được nâng tầm giá trị. Đây không chỉ là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển thủy sản hiện đại, mà còn là lời khẳng định cho một nền nông nghiệp xanh, bền vững.

Hướng phát triển đột phá cho ngành tôm

Xuất khẩu tôm dù đạt mức cao nhất, nhưng lại chưa chinh phục được mục tiêu đề ra từ năm 2017. Đó là đến năm 2025 sẽ chạm mốc 10 tỉ USD. Nhận diện được điều này, các địa phương trong khu vực đang có những chiến lược cụ thể, bên cạnh việc đầu tư về hạ tầng thủy lợi, con giống và quản lí dịch bệnh.

Năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu của Cà Mau đạt hơn 2,6 tỉ đôla, trong đó chủ yếu là mặt hàng tôm. Đặc biệt, tôm sạch và tôm sinh thái chiếm hơn 40% giá trị xuất khẩu của nhiều doanh nghiệp. Đây chính là chìa khóa giúp các doanh nghiệp giữ vững thị phần quốc tế trong bối cảnh thị trường nhiều biến động.

Ông Trần Anh Khoa - Tổng Giám đốc Công ty Anh Khoa Seafoods cho biết: "Những đơn hàng về Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc đang có nhu cầu rất lớn đối với con tôm của Việt Nam. Với tình hình hiện tại, con tôm Việt Nam đã nhận được sự ưu ái nhất định trên thị trường tôm của quốc tế".

Cà Mau hiện có gần 90 doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu thủy sản, với qui mô hơn 600.000 tấn mỗi năm. Để phát huy giá trị của ngành hàng này, tỉnh vừa thông qua Đề án phát triển công nghiệp chế biến gắn với mở rộng thị trường xuất khẩu đến năm 2030. Đề án xác định rõ: con tôm vẫn là ngành hàng chiến lược số một, nhưng cách làm phải thay đổi. Mục tiêu trọng tâm là nâng cao giá trị. Theo đó, sản lượng tôm chế biến sâu dự kiến tăng bình quân khoảng 7%/năm.

Ông Trần Bé Sáu - Giám đốc Điều hành Nhà máy Chế biến thủy sản Việt Úc đưa ra nhận định: "Công nghệ trên 70% nhập khẩu từ các nước tiên tiến nhất thế giới, tự động từ khâu tiếp nhận nguyên liệu, phân cỡ, hấp và cấp đông, cho ra con tôm hoàn hảo. Suốt dòng đời không sử dụng kháng sinh, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc".

Ông Nguyễn Chí Thiện - Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Cà Mau chia sẻ: "Đối với các doanh nghiệp đang triển khai thực hiện xuất khẩu thủy sản, chúng tôi sẽ khuyến khích và hỗ trợ cho họ để cải tiến công nghệ, nâng cao chất lượng và sản xuất theo mô hình tuần hoàn, tận thu các loại phụ phẩm để sản xuất các loại nguyên vật liệu mới".

Để hiện thực hóa mục tiêu, Cà Mau tổ chức lại vùng nuôi theo hướng tập trung, đạt chuẩn ASC, BAP, VietGAP, hữu cơ; mở rộng mô hình tôm - rừng, tôm sinh thái gắn với chứng nhận quốc tế. Việc tăng liên kết doanh nghiệp - hợp tác xã - người nuôi được xem là giải pháp then chốt để kiểm soát chất lượng và ổn định nguồn nguyên liệu. Cùng với đó là mở rộng thị trường, đầu tư logistics, kho lạnh và hạ tầng, truy xuất nguồn gốc tiếp tục được xác định là điều kiện bắt buộc để nâng sức cạnh tranh.