Huy động vốn qua trái phiếu Chính phủ: Hóa giải áp lực lãi suất

Lãi suất liên ngân hàng tăng lên 5,7%: Kênh Trái phiếu Chính phủ chịu tác động dây chuyền

Bước sang năm 2026, bức tranh kinh tế vĩ mô Việt Nam đối mặt với những thử thách chưa từng có từ bên ngoài. Xung đột vũ trang tại Trung Đông không chỉ là câu chuyện địa chính trị mà đã trực tiếp "đánh" vào túi tiền của người dân và doanh nghiệp thông qua giá năng lượng. Áp lực từ giá dầu thế giới đã đẩy lạm phát trong nước và tỷ giá USD/VND vào thế báo động, buộc các cơ quan điều hành phải chuyển trạng thái từ "nới lỏng" sang "thận trọng".

Hệ quả tất yếu là sự dịch chuyển mạnh mẽ của dòng vốn trên thị trường tiền tệ. Lãi suất liên ngân hàng - "nhiệt kế" của hệ thống tài chính đã vọt lên mức bình quân 5,7%/năm trong quý I, tăng vọt so với mức 4,5% của năm trước đó. Tại các ngân hàng thương mại, cuộc đua huy động vốn đã nóng trở lại khi mức lãi suất 7-8%/năm cho kỳ hạn 12 tháng dần trở nên phổ biến.

Động thái của Ngân hàng Nhà nước cũng cho thấy sự dứt khoát trong việc kiểm soát lạm phát. Quy mô bơm tiền qua kênh thị trường mở đã bị siết lại đáng kể, từ mức 420 nghìn tỷ đồng đầu tháng 3 xuống còn 246 nghìn tỷ đồng vào cuối tháng. Những con số này khẳng định một thực tế rằng, kỷ nguyên thanh khoản dồi dào với chi phí thấp đã tạm thời khép lại, nhường chỗ cho một chu kỳ thắt chặt đầy áp lực.

Trong bối cảnh lãi suất tiền gửi ngân hàng tăng cao, kênh Trái phiếu Chính phủ (TPCP) đương nhiên chịu tác động dây chuyền. Nhà đầu tư, vốn là các định chế tài chính lớn, bắt đầu có tâm lý chờ đợi và đòi hỏi mức lợi suất hấp dẫn hơn để bù đắp chi phí vốn đang đội lên từng ngày.

Kết quả huy động vốn trong tháng 3/2026 đã phản ánh rõ nét sự "lệch pha" giữa cung và cầu trên thị trường tài chính. Trong tổng số 54.000 tỷ đồng được gọi thầu, khối lượng thực tế huy động chỉ đạt 19.560 tỷ đồng, tương ứng với tỷ lệ 39% kế hoạch. Tính chung lũy kế quý I/2026, tổng khối lượng phát hành đạt 80.101 tỷ đồng, ghi nhận mức sụt giảm mạnh so với con số 110.440 tỷ đồng của cùng kỳ năm 2025.

Thực tế này đặt KBNN trước một bài toán điều hành đầy thách thức. Nếu đẩy lãi suất phát hành lên cao để đáp ứng kỳ vọng của các nhà đầu tư, gánh nặng chi phí vay cho ngân sách nhà nước sẽ gia tăng, trực tiếp gây áp lực lên nợ công. Ngược lại, nếu kiên trì giữ lãi suất ở mức thấp, mục tiêu huy động nguồn lực cho các công trình hạ tầng trọng điểm sẽ đối mặt với nguy cơ khó về đích đúng hạn.

Dù đứng giữa "gọng kìm" áp lực, điểm sáng đáng ghi nhận là lãi suất phát hành bình quân vẫn được duy trì ổn định ở mức 4,06%/năm. Đây là minh chứng cho nỗ lực điều hành quyết liệt nhằm tiết kiệm tối đa chi phí vay cho quốc gia trong bối cảnh thị trường tài chính đang trải qua những biến động dữ dội.

Mặc dù doanh số phát hành chưa đạt kỳ vọng về số lượng, nhưng chất lượng danh mục nợ lại có những chuyển biến tích cực theo hướng bền vững. KBNN đã kiên định mục tiêu kéo dài kỳ hạn nợ để giảm áp lực trả nợ ngắn hạn.

Kỳ hạn phát hành bình quân hiện đạt mức 10,02 năm, trong khi thời gian đáo hạn bình quân của toàn danh mục TPCP neo ở mức 8,44 năm - điều quan trọng giúp ngân sách nhà nước tránh được những cú sốc thanh khoản trong tương lai gần, đặc biệt khi triển vọng kinh tế thế giới vẫn còn nhiều ẩn số.

Hướng tới mục tiêu tăng trưởng 10%: Kịch bản nào cho những tháng còn lại?

Để hiện thực hóa chỉ đạo sát sao của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc kiên định mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững và thực chất, công tác huy động vốn trong các quý tiếp theo cần một "cú hích" mang tính đột phá và linh hoạt hơn. KBNN xác định sẽ không chỉ dừng lại ở các phương thức đấu thầu truyền thống mà sẽ triển khai chiến dịch huy động tổng lực, dựa trên ba trụ cột chiến lược nhằm khơi thông nguồn lực cho nền kinh tế.

Thứ nhất, linh hoạt hóa "combo" kỳ hạn và khối lượng phát hành. Thay vì phát hành dàn trải theo kế hoạch định sẵn, KBNN sẽ bám sát diễn biến thị trường để xác định chính xác "điểm rơi" của dòng tiền. Việc lựa chọn thời điểm phát hành tối ưu, gắn chặt với công tác quản lý ngân quỹ nhà nước, sẽ giúp cơ quan điều hành vừa đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn cho các dự án đầu tư công trọng điểm, vừa tránh được những giai đoạn thị trường biến động bất lợi, từ đó tối ưu hóa chi phí vay cho ngân sách.

Thứ hai, đa dạng hóa "giỏ hàng" và mở rộng hệ sinh thái nhà đầu tư. KBNN đang tích cực nghiên cứu các sản phẩm trái phiếu mới với cấu trúc linh hoạt, nhằm thu hút sự quan tâm của các định chế tài chính ngoài hệ thống ngân hàng. Việc mở rộng đối tượng nhà đầu tư sang các quỹ bảo hiểm, quỹ hưu trí tự nguyện và các quỹ đầu tư dài hạn sẽ giúp tăng tính hấp thụ cho thị trường, giảm sự phụ thuộc quá mức vào hệ thống ngân hàng thương mại vốn đang chịu áp lực lớn về thanh khoản. Đây chính là chìa khóa để xây dựng một thị trường trái phiếu Chính phủ có chiều sâu và bền vững hơn.

Thứ ba, thắt chặt sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. Trong bối cảnh áp lực lạm phát và tỷ giá vẫn hiện hữu, sự đồng bộ giữa Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước đóng vai trò quyết định. Việc điều tiết nhịp độ phát hành một cách nhịp nhàng sẽ giúp duy trì sự ổn định của thị trường tiền tệ, tránh gây sốc lãi suất và đảm bảo lợi suất trái phiếu Chính phủ luôn ở mức hợp lý, cân bằng được lợi ích giữa nhà nước và nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, KBNN cũng đặt trọng tâm vào việc đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và số hóa toàn diện quy trình đấu thầu, thanh toán. Việc minh bạch hóa thông tin và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các thành viên thị trường sẽ giúp nâng cao niềm tin, thúc đẩy dòng vốn chảy vào kênh trái phiếu Chính phủ một cách thông suốt và hiệu quả hơn.

Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, quý I/2026 đi qua với nhiều thách thức và phía trước vẫn còn nhiều khó khăn từ bối cảnh địa chính trị và áp lực tài chính toàn cầu, nhưng với tâm thế chủ động cùng kịch bản ứng phó linh hoạt, nhiệm vụ huy động 500.000 tỷ đồng cho cả năm 2026 hoàn toàn có cơ sở để đạt được. Những nguồn lực quý báu này sẽ trở thành nền tảng vững chắc, tạo động lực để kinh tế Việt Nam bứt phá mạnh mẽ, hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng hai con số trong nhiệm kỳ mới./.