Israel không kích phủ đầu Iran, Trung Đông đứng trước nguy cơ leo thang mới

(Ảnh: AFP)

Quan chức Mỹ xác nhận Washington tham gia không kích cùng Israel

Theo Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz, rạng sáng 28/2, Israel đã phát động một "đòn tấn công phủ đầu" nhằm vào Iran với mục tiêu "loại bỏ các mối đe dọa đối với Nhà nước Israel". Ngay sau đó, 3 quan chức Mỹ xác nhận với truyền thông rằng Mỹ đang tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran, trong đó một quan chức mô tả đây "không phải là một đòn tấn công nhỏ".

Hãng tin Reuters dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết các cuộc không kích của Washington đang được triển khai song song với chiến dịch của Israel. Một nguồn tin Israel khẳng định chiến dịch đã được lên kế hoạch trong nhiều tháng với sự phối hợp chặt chẽ giữa Tel Aviv và Washington, và thời điểm phát động được quyết định từ vài tuần trước.

Truyền thông nhà nước Iran đưa tin nhiều tiếng nổ lớn vang lên tại thủ đô Tehran và các thành phố Isfahan, Qom, Karaj, Kermanshah. Khói đen bốc cao tại nhiều khu vực của Tehran. Một số nguồn tin cho biết Lãnh tụ Tối cao Iran, Đại giáo chủ Ali Khamenei, đã được chuyển tới địa điểm an toàn.

Về phía Israel, chính phủ nước này tuyên bố tình trạng khẩn cấp trên toàn quốc, với lý do dự báo khả năng Iran đáp trả bằng thiết bị bay không người lái và tên lửa đạn đạo. Quân đội Israel kích hoạt hệ thống còi báo động chủ động trên toàn quốc, yêu cầu người dân ở gần nơi trú ẩn.

Bộ Giao thông Israel thông báo đóng cửa không phận đối với các chuyến bay dân sự; Cơ quan Quản lý Sân bay Israel khuyến cáo người dân không tới các sân bay. Bộ Tư lệnh Mặt trận nội địa yêu cầu người dân chỉ thực hiện các hoạt động thiết yếu, tạm dừng trường học, nơi làm việc và cấm tụ tập đông người, ngoại trừ các lĩnh vực được coi là thiết yếu.

Tại Qatar, Đại sứ quán Mỹ yêu cầu toàn bộ nhân viên và công dân Mỹ thực hiện biện pháp "trú ẩn tại chỗ" cho tới khi có thông báo mới. Cùng ngày, Iran tuyên bố đóng cửa không phận trên toàn quốc cho đến khi có thông báo tiếp theo; liên lạc di động tại một số khu vực ở Tehran bị gián đoạn.

Leo thang sau nhiều tuần căng thẳng và đàm phán bế tắc

Động thái quân sự mới diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều tuần qua liên tục phát tín hiệu cứng rắn đối với Iran liên quan đến chương trình hạt nhân và tình hình trong nước của quốc gia Hồi giáo này.

Ngày 22/1, ông Trump cho biết Mỹ đã điều một hạm đội tiến gần Trung Đông để "phòng trường hợp cần thiết", đồng thời nói Washington theo dõi sát sao Tehran. Trước đó cùng ngày, phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, Thụy Sĩ, ông khẳng định Iran muốn đàm phán và Mỹ sẵn sàng đối thoại, song không nêu chi tiết cụ thể.

Trong tháng 2, Mỹ và Iran đã nối lại các vòng đàm phán gián tiếp nhằm tìm kiếm giải pháp cho tranh chấp kéo dài hàng thập kỷ xung quanh chương trình hạt nhân của Tehran, với trung gian là Oman. Tuy nhiên, Israel nhiều lần bày tỏ quan điểm rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bao gồm việc tháo dỡ hạ tầng hạt nhân của Iran, không chỉ dừng làm giàu uranium, đồng thời yêu cầu đưa chương trình tên lửa đạn đạo của Iran vào khuôn khổ đàm phán.

Về phần mình, Iran tuyên bố sẵn sàng thảo luận các biện pháp hạn chế chương trình hạt nhân để đổi lấy việc dỡ bỏ trừng phạt, nhưng bác bỏ việc gắn vấn đề này với chương trình tên lửa. Tehran cũng nhiều lần cảnh báo sẽ đáp trả mọi hành động tấn công, đồng thời nhấn mạnh sẽ coi các căn cứ Mỹ trong khu vực là mục tiêu nếu Washington trực tiếp tham chiến.

Nguy cơ bất ổn lan rộng

Đây là lần thứ hai trong vòng chưa đầy 1 năm Mỹ tiến hành không kích nhằm vào lãnh thổ Iran. Tháng 6/2025, Tổng thống Donald Trump đã ra lệnh cho máy bay ném bom tấn công 3 cơ sở hạt nhân của Iran. Khi đó, ông Trump trở thành Tổng thống Mỹ đầu tiên trong gần nửa thế kỷ cho phép tấn công trực tiếp vào Iran sau nhiều thập kỷ căng thẳng giữa hai nước.

Đáp trả, Iran đã phóng khoảng một chục tên lửa đạn đạo tầm ngắn và tầm trung nhằm vào căn cứ không quân Al-Udeid của Mỹ tại Qatar - cơ sở quân sự lớn nhất của Mỹ ở Trung Đông. Sau đó, Tổng thống Trump tuyên bố ngừng bắn và cảnh báo Israel không tiếp tục không kích Iran.

Căng thẳng mới nhất cũng diễn ra trong bối cảnh nội bộ Iran từng trải qua làn sóng biểu tình quy mô lớn từ cuối tháng 12/2025. Theo Tổ chức Hoạt động Nhân quyền Iran (HRANA) có trụ sở tại Mỹ, hàng nghìn người biểu tình đã thiệt mạng kể từ khi các cuộc biểu tình nổ ra; phía Iran công bố con số thấp hơn và cho biết số người thiệt mạng bao gồm cả dân thường, lực lượng an ninh và các phần tử bị coi là "khủng bố". Các số liệu này chưa được kiểm chứng độc lập.

Hiện các cuộc biểu tình đã lắng xuống sau chiến dịch trấn áp quy mô lớn của lực lượng an ninh Iran. Tuy nhiên, tình hình an ninh - chính trị trong nước, cùng với sức ép quốc tế liên quan đến chương trình hạt nhân và tên lửa, tiếp tục là yếu tố tác động tới tính toán chiến lược của Tehran.

Các nước phương Tây nhiều năm qua cảnh báo chương trình tên lửa đạn đạo của Iran có thể đe dọa ổn định khu vực và có khả năng mang đầu đạn hạt nhân nếu được phát triển. Tehran bác bỏ cáo buộc theo đuổi vũ khí hạt nhân, khẳng định chương trình hạt nhân của mình chỉ nhằm mục đích hòa bình.

Diễn biến ngày 28/2 được đánh giá có thể mở ra một vòng đối đầu mới giữa Israel - Mỹ và Iran, trong bối cảnh cục diện Trung Đông vốn đã phức tạp bởi nhiều điểm nóng an ninh. Khả năng đáp trả của Iran, phản ứng của các lực lượng đồng minh trong khu vực, cũng như lập trường của các cường quốc liên quan sẽ là những yếu tố then chốt định hình mức độ leo thang trong thời gian tới.