Làm lại từ biển - Tái sinh vùng nuôi sau bão lũ

Làm lại từ biển - Tái sinh vùng nuôi sau bão lũ.

Bão lũ đã cuốn trôi lồng bè, phá hỏng tàu thuyền và đẩy nhiều ngư dân vùng ven biển phía Đông tỉnh Đắk Lắk vào cảnh kiệt quệ. Hàng chục nghìn lồng bè bị cuốn trôi, tôm hùm chết trắng, nhiều ngư dân gần như trắng tay. Nhưng giờ đây, giữa mùi gỗ mới, tiếng búa đóng bè và những con tàu đang được sửa chữa, một hành trình hồi sinh đang lặng lẽ bắt đầu - hành trình làm lại từ biển.

Thiệt hại nặng nề

Sau bão số 13 và những đợt lũ dồn dập trong tháng 11 khiến vùng nuôi thủy sản ven biển phía Đông tỉnh Đắk Lắk gánh chịu những thiệt hại chưa từng có. Khoảng 15.600 lồng bè nuôi thủy sản bị phá hỏng, 224 tàu cá của ngư dân bị hư hại, đó chưa kể lượng lớn tôm hùm chết do sốc nước ngọt khi lũ đổ về đột ngột. Những con số khô khốc nhưng nhói lòng, phản ánh một thực tế khắc nghiệt mà người nuôi biển đang phải đối diện.

Tại Sông Cầu, nơi được xem là “thủ phủ” nuôi tôm hùm của khu vực, khoảng 21.000 tấn tôm bị chết, thiệt hại ước tính lên tới hơn 2.400 tỷ đồng. Sau bão lũ, câu hỏi lớn nhất đặt ra không chỉ là mất bao nhiêu, mà là bắt đầu lại từ đâu, khi phần lớn ngư dân đã gần như trắng tay.

Nỗ lực đứng dậy sau tổn thất

Ở khu phố Dân Phú 1, phường Sông Cầu, dọc theo gần 2km cung đường ven biển hướng về Vũng Chao, những ngày cuối năm không khí đã nhộn nhịp trở lại. Tiếng cưa, tiếng búa, tiếng thợ gọi nhau vang lên giữa mùi gỗ mới. Ngư dân tất bật sửa chữa, đóng mới những bè nuôi tôm hùm - những “cần câu cơm” vừa bị bão lũ quật ngã. Những tấm gỗ được mua gom từ nhiều nơi, cắt ghép để gia cố bè cũ hoặc đóng mới hoàn toàn, báo hiệu một nỗ lực hồi sinh đang âm thầm diễn ra.

Ông Bạch Văn Thương, ngư dân nuôi tôm hùm tại Vịnh Xuân Đài, vẫn chưa quên được cú sốc liên tiếp trong tháng 11. Đợt bão ngày 6/11 làm hư hỏng khoảng 50% số bè nuôi của gia đình. Phần còn lại tưởng chừng giữ được, nhưng đến ngày 20/11, nước ngọt từ thượng nguồn đổ về khiến toàn bộ số tôm hùm còn sống bị chết trắng. Ông vớt số tôm chết bán được vỏn vẹn 5 triệu đồng. “Tiền trong nhà còn chút ít, phải đi mượn thêm để làm lại. Khó khăn thế nào cũng phải nuôi lại, chứ biết sống bằng nghề gì khác”, ông Thương nói, giọng trầm nhưng dứt khoát.

Không riêng gì những hộ nuôi tôm, nhiều gia đình phải gồng mình hỗ trợ con cháu vượt qua giai đoạn ngặt nghèo. Ông Phan Văn Phước ở phường Sông Cầu, đang đứng ra lo đóng lại bè nuôi cho con trai. Vay ngân hàng lúc này không dễ, bởi nợ cũ chưa trả xong. “Anh em trong nhà phải xoay xở, tạo điều kiện để con mua cây, thuê thợ làm lại lồng bè, còn kịp thả nuôi vụ mới”, ông Phước chia sẻ.

Rời Sông Cầu, xuôi về khu vực Đầm Cù Mông - nơi nghề nuôi thủy sản đa dạng hơn với nhiều loại cá biển, không khí tái sản xuất vẫn còn thưa thớt. Hộ anh Tô Văn Hiền, xã Xuân Lộc, đầu tư 40 lồng cá dìa trên biển, đã mất trắng sau bão, thiệt hại khoảng 400 triệu đồng. “Chi phí làm lồng, mua giống, thức ăn đều quá lớn. Gia đình chỉ có thể phục hồi một phần, chứ chưa dám làm lại toàn bộ”, anh Hiền nói. Riêng hai xã Xuân Cảnh và Xuân Lộc, bão số 13 đã gây thiệt hại khoảng 210 tỷ đồng, để lại bài toán tái sản xuất đầy thách thức.

Những thiệt hại nặng nề ấy không chỉ là câu chuyện sinh kế của từng hộ dân, mà còn đặt ra nguy cơ đứt gãy nguồn cung tôm hùm xuất khẩu và thủy sản cho thị trường. Với chi phí thả giống tôm hùm ban đầu khoảng 24 triệu đồng mỗi lồng, một hộ nuôi trung bình 20 lồng tại vịnh Xuân Đài cần tới gần 480 triệu đồng cho vụ nuôi mới. Con số này vượt quá khả năng tự xoay xở của phần lớn ngư dân sau bão lũ.

Theo ông Võ Ngọc Thạch, Chủ tịch UBND phường Sông Cầu, lũ về quá đột ngột đã khiến khoảng 95% sản lượng tôm hùm tại vịnh Xuân Đài bị chết, gần 80.000 lồng bè bị phá hỏng hoặc trôi dạt. “Thiệt hại quá lớn, vượt ngoài khả năng của địa phương. Chúng tôi chỉ có thể động viên bà con và báo cáo lên cấp trên, mong được xem xét khoanh nợ, giãn nợ và hỗ trợ vốn để người dân sớm nuôi trở lại”, ông Thạch cho biết.

Sự chung tay của toàn xã hội

Từ phía Ngân hàng Chính sách xã hội chi nhánh Đắk Lắk, thống kê cho thấy sau bão lũ có hơn 59.000 khách hàng vay vốn bị ảnh hưởng, với tổng dư nợ thiệt hại trên 1.686 tỷ đồng. Ngân hàng đã xử lý nợ rủi ro cho gần 600 khách hàng, gia hạn nợ cho hơn 500 trường hợp và nhanh chóng giải ngân khoảng 300 trong tổng số 400 tỷ đồng để người dân tái thiết sản xuất, phần còn lại được giải ngân trong tháng 12 với lãi suất ưu đãi theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Ông Đào Thái Hòa, Giám đốc chi nhánh cho biết, đơn vị tiếp tục kiến nghị bổ sung nguồn vốn để hỗ trợ ngư dân khôi phục sản xuất sau lũ.

Song song với hỗ trợ tài chính, các chuyên gia nuôi biển cho rằng tái thiết vùng nuôi không chỉ là làm lại như cũ. Bão lũ vừa qua cho thấy những hạn chế rõ rệt của mô hình nuôi lồng bè thô sơ, mật độ dày, nuôi gần bờ - những yếu tố khiến thiệt hại gia tăng khi thiên tai xảy ra.

PGS.TS Nguyễn Hữu Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Nuôi biển Việt Nam nhấn mạnh: cần tính toán lại toàn bộ cấu trúc vùng nuôi, từ vật liệu lồng bè thân thiện môi trường, khoảng cách và mật độ thả nuôi, đến kiểm soát thức ăn và môi trường nước. “Kiến tạo vùng nuôi mới phải hướng tới giảm thiểu rủi ro cho những đợt thiên tai tiếp theo”, ông Dũng nói, đồng thời đề xuất sớm giao mặt nước ổn định cho người dân và tăng cường lực lượng giám sát, quản lý vùng nuôi.

Dưới nước là hành trình hồi sinh lồng bè. Trên bờ, những ngày cuối năm cũng rộn ràng không kém. Hơn 200 tàu cá bị hư hỏng trong bão số 13 đang được khẩn trương sửa chữa tại các xưởng ở Sông Cầu, Xuân Đài và Tuy An Đông. Tiếng máy hàn, tiếng búa gõ vang lên không ngớt. Những thân tàu trầy xước được nắn chỉnh, những tấm ván bung bật được thay mới. Mồ hôi thấm ướt lưng áo, nhưng trên gương mặt sạm nắng của ngư dân ánh lên sự quyết tâm. Mỗi con tàu sửa xong là thêm một cơ hội để trở lại với biển, thêm một niềm tin vào ngày mai.

Giữa bộn bề khó khăn, từ những con tàu tưởng chừng nằm im sau bão, sức sống lại hồi sinh. Ngư dân vùng ven biển phía Đông Đắk Lắk tin rằng: bằng sự bền bỉ và tinh thần đồng lòng, họ sẽ sớm vươn khơi trở lại, mang theo khát vọng về một mùa biển yên lành hơn phía trước.

Gian khó vẫn còn đó, mệt nhọc vẫn còn đó, nhưng trong ánh mắt người dân biển, niềm tin chưa bao giờ tắt. Biển có lúc khắc nghiệt, song cũng là nguồn sống bao đời. Và từ những lồng bè đang được dựng lại, từ những con tàu đang được sửa sang, một mùa mới đang dần mở ra - mùa của hy vọng, của sự hồi sinh và của khát vọng làm chủ biển khơi.