Chỉ cần một thao tác quét mã QR, người tiêu dùng tin rằng: mình có thể biết rõ nguồn gốc thực phẩm đang cầm trên tay. Nhưng thực tế, không phải mã QR nào cũng dẫn tới thông tin xác thực. Nhiều sản phẩm khi quét mã không hiển thị dữ liệu, hoặc chỉ những trang giới thiệu sơ sài. Thậm chí, các đối tượng làm giả còn có thể tự tạo mã QR, in tem chống giả và dán lên hàng hóa như một "giấy thông hành công nghệ" để đánh lừa người mua.
Khi hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc còn diễn biến phức tạp, Bộ Công Thương vừa ban hành 3 Thông tư, đặc biệt là Thông tư số 11 "quy định về truy xuất nguồn gốc thực phẩm thuộc phạm vi quản lý". Điểm cốt lõi của Thông tư này là chuyển từ quản lý rời rạc, thủ công sang hệ thống truy xuất điện tử tập trung, kết nối và chia sẻ dữ liệu liên thông, qua đó nâng chuẩn minh bạch và trách nhiệm của toàn bộ chuỗi sản xuất - kinh doanh.
Thông tư 9,10 và 11/2026 do Bộ Công Thương ban hành, thiết lập quy chuẩn kỹ thuật quốc gia với nhiều mặt hàng quan trọng như sữa, dầu thực vật tinh chế… và đặc biệt là việc tập trung số hóa hoàn toàn công tác quản lý an toàn thực phẩm. Khác với trước đây, dữ liệu không chỉ dừng ở mã QR dán trên bao bì, mà gồm đầy đủ thông tin về lô sản xuất, ngày sản xuất, hạn dùng, nguyên liệu đầu vào, tiêu chuẩn áp dụng, kết quả kiểm nghiệm… Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử tập trung sẽ xác thực toàn bộ vòng đời sản phẩm với mọi loại thực phẩm, từ đó giải quyết bài toán quản lý "hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ" một cách triệt để.
Ông Quách Quang Đông - Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương cho biết: "Tính nhất quán và kịp thời của thông tin dữ liệu sẽ giúp các Bộ ngành xác định và đánh giá nguy cơ, xử lý và ứng phó với các sự cố về an toàn thực phẩm kịp thời và hiệu quả".
Việc chuẩn hóa truy xuất nguồn gốc không chỉ nhằm siết chặt quản lý, mà còn tạo một nền tảng cho một thị trường thực phẩm minh bạch hơn
Cụ thể, như với tiệm pizza, nếu như hiện nay anh Tùng chỉ có thể quét mã và truy xuất được nguồn gốc của vài loại thực phẩm trong số hơn chục mặt hàng nguyên liệu đầu vào, thì từ năm sau, anh có thể dễ dàng nắm được thông tin trọn vẹn vòng đời sản phẩm của tất cả các mặt hàng này.
Ông Hoàng Tùng - Sáng lập chuỗi nhà hàng Pizza Home chia sẻ: "Người tiêu dùng có thể tự truy xuất nguồn gốc được. Thứ hai, cửa hàng nếu có xảy ra vấn đề thì chúng tôi cũng có thể là truy xuất được nguồn gốc đó".
Theo quy định mới, hồ sơ thực phẩm cần lưu trữ: Tối thiểu 12 tháng với thực phẩm có hạn sử dụng và 60 tháng với thực phẩm không yêu cầu ghi hạn. Cơ sở phải cung cấp hồ sơ truy xuất trong vòng 24 giờ khi có yêu cầu từ cơ quan chức năng. Các doanh nghiệp trong lĩnh vực thực phẩm rất ủng hộ vì điều này sẽ tạo ra thị trường minh bạch.
Ông Trương Hải Hưng - Phó Tổng Giám đốc Công ty Việt Nam Kỹ nghệ Súc sản chia sẻ: "Truy xuất nguồn gốc không chỉ đối với yêu cầu của cơ quan quản lý Nhà nước mà là một trong những mong muốn rằng các doanh nghiệp cũng tự để bảo vệ cho mình, vì rõ ràng, minh bạch, công khai các sản phẩm cũng là một điều mà các doanh nghiệp nên làm".
Đổi mới luôn đi kèm thách thức. Doanh nghiệp cần đầu tư hạ tầng công nghệ số và đào tạo nhân sự để sẵn sàng cho các cột mốc bắt buộc: từ ngày 1/12/2026: Áp dụng cho các cơ sở sản xuất, từ ngày 1/3 năm sau: Áp dụng cho các cơ sở nhập khẩu thực phẩm.
Việc chuẩn hóa truy xuất nguồn gốc không chỉ nhằm siết chặt quản lý, mà còn tạo một nền tảng cho một thị trường thực phẩm minh bạch hơn - nơi dữ liệu thay thế cho niềm tin cảm tính và mỗi sản phẩm lưu thông đều có "hồ sơ số" rõ ràng trong toàn bộ vòng đời của mình.
Bình luận (0)