Venezuela nỗ lực ổn định tình hình
Quân đội Mỹ đã không kích nhiều mục tiêu trên khắp Venezuela - một quốc gia có chủ quyền, thành viên của Liên hợp quốc vào rạng sáng ngày 3/1 (theo giờ địa phương, tức chiều qua theo giờ Việt Nam). Sự kiện làm chấn động thế giới này diễn ra sau nhiều tháng Mỹ gia tăng sức ép quân sự lên Venezuela. Tổng thống Donald Trump ít giờ sau đã tuyên bố lực lượng Mỹ đã bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro cùng phu nhân và đưa họ sang New York. Venezuela đang nỗ lực ổn định tình hình đất nước sau cuộc tấn công của Mỹ ngày hôm qua.
Trong động thái khẩn cấp nhằm bảo đảm sự liên tục của bộ máy nhà nước, Tòa Hiến pháp thuộc Tòa án Tối cao Venezuela đã quyết định chỉ định Phó Tổng thống Delcy Rodríguez giữ chức Tổng thống lâm thời, trong thời gian Tổng thống Maduro vắng mặt. Theo phán quyết, bà Rodríguez có trách nhiệm duy trì hoạt động hành chính và quốc phòng của quốc gia.
Bà Delcy Rodríguez tuyên bố: "Toàn bộ Venezuela đã được kích hoạt. Chúng tôi sẵn sàng bảo vệ Venezuela. Chúng tôi sẵn sàng bảo vệ tài nguyên thiên nhiên của mình, những thứ cần được sử dụng cho sự phát triển quốc gia".
Bộ trưởng Nội vụ Venezuela Diosdado Cabello khẳng định tình hình an ninh trong nước vẫn được kiểm soát: "Tôi kêu gọi mọi người hãy bình tĩnh. Hãy tin tưởng vào các nhà lãnh đạo quân sự và chính trị của chúng ta trong tình hình hiện tại".
Người dân xếp hàng mua bánh mì tại Caracas, Venezuela vào sáng 4/1/2025 (Ảnh: AP)
Để bày tỏ sự ủng hộ với Tổng thống Nicolas Maduro, hàng nghìn người dân đã đổ ra đường phố thủ đô Caracas, yêu cầu trả tự do cho lãnh đạo đất nước và phản đối sự can thiệp từ bên ngoài. Các cuộc tuần hành với số lượng hàng nghìn người cũng diễn ra tại nhiều địa phương khác trên khắp Venezuela.
Ông Oscar Pino (người dân Venezuela) nói: "Chúng tôi yêu cầu chính phủ Mỹ phải trả Tổng thống lại cho chúng tôi".
Hiện nhiều cửa hàng tại trung tâm Caracas vẫn đóng cửa, những cửa hàng còn mở ghi nhận cảnh người dân xếp hàng dài tích trữ lương thực và nhu yếu phẩm.
Trong khi đó, hoạt động xuất khẩu dầu mỏ, nguồn thu chủ lực của nền kinh tế Venezuela đã rơi vào tình trạng tê liệt do hoạt động phong tỏa của Mỹ. Các chuyên gia cảnh báo tình trạng này có thể buộc Venezuela phải cắt giảm sản lượng mạnh hơn nữa trong những ngày tới.
Dư luận Mỹ về cuộc tấn công vào Venezuela
Tại Mỹ, trong cuộc họp báo ngày 3/1, Tổng thống Donald Trump cho biết: "Mỹ sẽ đóng vai trò điều hành tại Venezuela trong giai đoạn chuyển tiếp, cho đến khi bảo đảm một quá trình chuyển giao quyền lực an toàn và ổn định. Ngoài ra, Washington sẵn sàng triển khai lực lượng trên thực địa nếu cần thiết".
Ngay từ ngày hôm qua, các cuộc biểu tình phản chiến và lên án chiến dịch quân sự của Mỹ đã đồng loạt diễn ra bên ngoài Nhà Trắng tại thủ đô Washington cũng như tại một loạt thành phố trên khắp nước Mỹ như Boston, Atlanta, Chicago, Los Angeles…
Phản đối chiến tranh đang trở thành quan điểm ngày càng phổ biến trong chính trường và xã hội Mỹ. Đa số người dân Mỹ không ủng hộ một cuộc chiến tranh mới, lo ngại quá trình quản lý, chuyển giao ở Venezuela sẽ phát sinh các vấn đề về nhân dạo, di dân hoặc lập lại các sai lầm mà Mỹ đã gặp phải ở Iraq hay Afghanistan.
Tổng thống Donald Trump phát biểu trong cuộc họp báo tại Mar-a-Lago, ở Palm Beach, Florida, ngày 3/1/2025 (Ảnh: AP)
Một số thượng nghị sỹ và hạ nghị sỹ Mỹ đang thúc đẩy dự luật hoặc nghị quyết nhằm ngăn chặn hành động quân sự của chính quyền nếu không có sự phê chuẩn của Quốc hội. Nhiều người đã lên tiếng lo ngại về những hậu quả với chính sách đối ngoại, tính pháp lý và những rủi ro từ việc can thiệp quân sự tại Venezuela.
Một số thành viên của Ủy ban an ninh quốc gia thượng viện Mỹ, cùng các nghị sỹ Dân chủ, đã lên án kế hoạch của chính quyền Tổng thống Trump can thiệp quân sự vào Venezuela. Họ cho rằng nước Mỹ đang có nhiều vấn đề cấp bách trong nước, Quốc hội, người dân Mỹ cần phải được biết những lợi ích nào đang bị đe doạ, và hành động quân sự này, giúp tăng cường an ninh ra sao.
Liên hợp quốc kêu gọi tôn trọng pháp luật quốc tế
Lo ngại chiến tranh và phản đối hành động quân sự của Mỹ nhằm vào Venezuela cũng là tiếng nói chung của cộng đồng quốc tế lúc này. Đến nay, các lãnh đạo cấp cao nhất của Liên hợp quốc đều đã lên tiếng bày tỏ quan điểm về tình hình Venezuela.
Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc khoá 80 - bà Annalena Baerbock - nhấn mạnh Hiến chương Liên hợp quốc không phải là một lựa chọn mà là khuôn khổ định hướng chung, kể trong cả những thời điểm yên bình lẫn những giai đoạn khủng hoảng, như tình hình hiện nay tại Venezuela, đỉnh điểm là hành động quân sự của Mỹ.
Điều 2 của Hiến chương Liên hợp quốc (LHQ) quy định rõ tất cả các quốc gia thành viên phải kiềm chế trong quan hệ quốc tế của mình, không được đe dọa hoặc sử dụng vũ lực nhằm vào toàn vẹn lãnh thổ hoặc độc lập chính trị của bất kỳ quốc gia nào, cũng như không được tiến hành bất kỳ hành động nào trái với các mục đích của LHQ. Một thế giới hòa bình, an toàn và công bằng cho tất cả mọi người chỉ có thể đạt được khi pháp quyền được đề cao.
Nhiều vụ nổ được ghi nhận tại Caracas vào thời điểm được cho là Mỹ đang đột kích Venezuela rạng sáng ngày 3/1/2025 (Ảnh: AFP)
Trước đó, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tất cả các bên phải tôn trọng đầy đủ luật pháp quốc tế, kêu gọi tất cả các bên liên quan tham gia đối thoại mang tính bao trùm, phù hợp với các chuẩn mực về nhân quyền.
Nga kêu gọi đối thoại và hòa bình tại Mỹ Latinh
Về quan điểm của Nga, Bộ Ngoại giao nước này đã tuyên bố bày tỏ quan ngại sâu sắc và lên án hành động vũ trang nhằm vào Venezuela do Mỹ thực hiện. Nga đã kêu gọi khẩn trương triệu tập phiên họp Hội đồng Bảo an LHQ sau vụ tấn công của Mỹ vào Venezuela.
Trong tuyên bố ngày 3/1 của Bộ Ngoại giao Nga, Moscow coi cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela là một hành động gây hấn, yêu cầu Washington xem xét lại lập trường và trả tự do cho vợ chồng Tổng thống Maduro.
Nga lên án hành động vũ trang của Mỹ chống lại Venezuela, kêu gọi đối thoại và giữ vững hòa bình khu vực Mỹ Latinh. Moscow nhấn mạnh sự đoàn kết với nhân dân Venezuela và ủng hộ đường lối của chính quyền nước này nhằm bảo vệ chủ quyền quốc gia.
Điện Kremlin vẫn gọi Venezuela là "đồng minh và đối tác" của Nga. Chưa đầy 1 tháng trước, Tổng thống Nga Putin đã điện đàm với người đồng cấp Venezuela Maduro, tái khẳng định sự ủng hộ của mình đối với chính phủ hiện tại "trước áp lực bên ngoài ngày càng gia tăng".
Trung Quốc phản đối sử dụng vũ lực đối với quốc gia có chủ quyền
Cùng quan điểm với Nga, Trung Quốc cũng đã lên án mạnh mẽ chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Venezuela.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc đến nay đã ra 2 thông cáo, cho biết nước này quan ngại sâu sắc và phản đối mạnh mẽ trước việc Mỹ sử dụng vũ lực với một quốc gia có chủ quyền. Trung Quốc coi đây là hành vi bá quyền, vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế, hiến chương liên hợp quốc, xâm phạm chủ quyền của Venezuela và đe dọa đến hòa bình, an ninh ở khu vực Mỹ Latinh và Caribe. Nước này kêu gọi Mỹ đảm bảo an toàn và lập tức trả tự do cho vợ chồng Tổng thống Maduro, chấm dứt việc lật đổ chính quyền Venezuela và giải quyết vấn đề thông qua đối thoại.
Bên cạnh đó, cơ quan này cũng khuyến cáo công dân Trung Quốc tạm thời không đến Venezuela, đồng thời cảnh báo những người đang sinh sống tại Venezuela theo dõi sát tình hình, hạn chế đến các khu vực nhạy cảm và không ra khỏi nhà nếu không cần thiết.
Lãnh đạo các nước kêu gọi thượng tôn pháp luật
Tại nhiều quốc gia khác, cũng như theo các chuyên gia pháp lý quốc tế, hành động quân sự của Mỹ tại Venezuela cũng đang đối mặt với làn sóng phản ứng và quan ngại sâu rộng. Các ý kiến nhấn mạnh đây là sự vi phạm nghiêm trọng các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và Hiến chương LHQ.
Nhiều lời kêu gọi đã được đưa ra hướng tới một giải pháp chính trị hòa bình, thượng tôn pháp luật. Tại thủ đô La Habana, Chủ tịch Cuba Diaz Canel đã tham gia tuần hành phản đối hành động quân sự của Mỹ tại Venezuela.
Chủ tịch Cuba Miguel Diaz Canel nhấn mạnh: "Đây là sự xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền của một quốc gia tiêu biểu cho tinh thần độc lập, phẩm giá và đoàn kết, đồng thời là sự thách thức không thể chấp nhận đối với luật pháp quốc tế".
Tổng thống Chile Gabriel Boric cũng cảnh báo về tiền lệ nguy hiểm mà hành động của Mỹ có thể tạo ra: "Hôm nay là Venezuela, ngày mai có thể là bất cứ nước nào khác. Tương tự như vậy, mối đe dọa về sự kiểm soát đơn phương từ bên ngoài đối với tài nguyên thiên nhiên hoặc tài nguyên chiến lược của một quốc gia cấu thành một sự vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc toàn vẹn lãnh thổ và đặt an ninh, chủ quyền, cùng sự ổn định của tất cả các quốc gia trong khu vực, vào tình thế nguy hiểm".
Các nhà lãnh đạo châu Âu cũng đã đồng loạt nêu quan điểm ủng hộ thượng tôn pháp luật trong giải quyết vấn đề tại Venezuela. Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez phát biểu: "Chúng tôi kêu gọi tất cả các bên hãy nghĩ đến người dân, tôn trọng Hiến chương LHQ, và xây dựng một quá trình chuyển tiếp công bằng thông qua đối thoại".
Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho rằng: "Luật pháp quốc tế vẫn là khuôn khổ chỉ đạo. Ở giai đoạn này, cần tránh bất ổn chính trị tại Venezuela. Mục tiêu là một quá trình chuyển tiếp có trật tự tới một chính phủ được bầu cử".
Tại châu Á - Thái Bình Dương, Thủ tướng Australia, Ngoại trưởng New Zealand, Bộ Ngoại giao các nước Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Singapore đều kêu gọi các bên giải quyết xung đột một cách hòa bình và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế.
GS Mary Ellen O'Connell (Đại học Notre Dame, Mỹ) nhận định: "Nguyên tắc quan trọng nhất của thượng tôn pháp luật, cốt lõi của lý do chúng ta có luật pháp, là để có một giải pháp thay thế cho tình trạng vô pháp và bạo lực, khi người ta tự ý dùng vũ lực để đạt mục đích. Thế giới phát triển dựa trên hòa bình, sự hài hòa, một hệ thống trật tự nơi các hiệp ước có giá trị".
Như vậy, con đường dẫn đến tương lai ổn định, cho cả Venezuela cũng như cộng đồng quốc tế, vẫn cần được xây dựng bằng đối thoại và sự tôn trọng pháp luật.
Luật pháp quốc tế và Hiến chương LHQ vẫn cần được lấy làm khuôn khổ nền tảng, để từ đó giải quyết mọi bất đồng một cách hòa bình. Thông điệp xuyên suốt của Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế là "các bên xung đột cần tôn trọng Hiến chương LHQ và luật pháp quốc tế chính là nền tảng của trật tự quốc tế".
Sáng 5/1 theo giờ địa phương, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc dự kiến tổ chức họp khẩn về tình hình Venezuela với nội dung thảo luận là về các mối đe dọa đối với hòa bình và an ninh quốc tế.
Liên quan đến tình hình Venezuela hiện nay, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nêu rõ: "Việt Nam kêu gọi các bên kiềm chế, đối thoại, giải quyết các tranh chấp, bất đồng trên cơ sở luật pháp quốc tế góp phần bảo đảm hòa bình, an ninh, ổn định, hợp tác ở khu vực và trên toàn thế giới".
Bình luận (0)