Sáng kiến của Liên hợp quốc ứng phó nguy cơ hàng trăm triệu lao động trẻ thất nghiệp

Theo Liên hợp quốc, ngày 13/10, Tổng Giám đốc UNDP Alexander De Croo đã đưa ra cảnh báo về nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng cơ hội việc làm cho thế hệ trẻ tại các nền kinh tế đang phát triển trong những năm tới. Phát biểu tại cuộc họp báo kết nối từ Bangkok, Thái Lan, nơi ông tham dự các hội nghị thường niên của Nhóm Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), ông De Croo cho biết trong vòng 15 năm tới, dự kiến có khoảng 1,2 tỷ người trẻ hoàn thành chương trình học và gia nhập thị trường lao động.

Tuy nhiên, với xu hướng hiện nay, nền kinh tế chỉ có khả năng tạo ra khoảng 400 triệu việc làm cho nhóm này. Điều đó đồng nghĩa khoảng 800 triệu người trẻ có nguy cơ không tìm được việc làm nếu không có những thay đổi đáng kể về chính sách. Đây là dự báo về khoảng cách giữa số người gia nhập thị trường lao động và khả năng tạo việc làm trong tương lai, không phải số người trẻ đang thất nghiệp tại thời điểm hiện nay.

Theo người đứng đầu UNDP, một trong những nguyên nhân chính là sự gia tăng nhanh chóng của lực lượng lao động trẻ tại nhiều quốc gia đang phát triển. Ở những nước này, độ tuổi trung vị của dân số chỉ khoảng 18-25 tuổi, đồng nghĩa số người bước vào độ tuổi lao động sẽ tiếp tục tăng mạnh.

Các dự báo được xây dựng trên cơ sở trình độ công nghệ hiện tại. Tuy nhiên, ông De Croo nhấn mạnh khoảng cách việc làm không phải kết quả không thể thay đổi, mà phụ thuộc đáng kể vào những quyết định chính sách của các chính phủ. Trước thách thức này, UNDP đã công bố hai sáng kiến mới nhằm thúc đẩy đầu tư và tạo việc làm tại các nền kinh tế đang phát triển.

Sáng kiến thứ nhất, mang tên Investment Accelerator (Cơ chế thúc đẩy đầu tư), tập trung hỗ trợ chính phủ các nước cải thiện chính sách và khuôn khổ pháp lý về đầu tư, xây dựng danh mục dự án có khả năng thu hút vốn và đẩy nhanh quá trình chuyển từ chuẩn bị sang triển khai thực tế. Mục tiêu là tháo gỡ những rào cản khiến các dự án đầu tư chậm được thực hiện, qua đó tạo điều kiện mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh và nhu cầu tuyển dụng lao động.

Sáng kiến thứ hai, Jobs for Prosperity Facility (Cơ chế việc làm vì thịnh vượng), hỗ trợ các quốc gia xác định những ngành có tiềm năng tạo nhiều việc làm, kết nối đào tạo kỹ năng với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, đồng thời giải quyết những trở ngại đối với hoạt động đầu tư và tuyển dụng.

Hai sáng kiến được triển khai với sự hợp tác mở rộng giữa UNDP, Nhóm Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Đầu tư châu Âu và Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu. Các hoạt động thí điểm đã được tiến hành tại Nepal, Yemen, Haiti, Lebanon và Ghana.

Liên quan đến tác động của trí tuệ nhân tạo (AI), ông De Croo cho rằng công nghệ này có thể làm thay đổi triển vọng việc làm, nhưng không có nghĩa mọi lĩnh vực đều sẽ giảm nhu cầu lao động. Theo ông, những ngành như chăm sóc sức khỏe và con người, nông nghiệp và du lịch vẫn có khả năng tạo ra nhiều việc làm ngay cả khi AI phát triển nhanh chóng. Vì vậy, chính sách lao động chủ động, đào tạo kỹ năng phù hợp và hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư có thể góp phần thu hẹp khoảng cách giữa nguồn cung lao động và số việc làm mới.

Người đứng đầu UNDP nhấn mạnh tạo việc làm là con đường bền vững để người dân thoát nghèo, thay vì chỉ phụ thuộc vào các biện pháp hỗ trợ ngắn hạn. Tuy nhiên, nỗ lực mở rộng cơ hội việc làm đang diễn ra trong bối cảnh nhiều nền kinh tế đang phát triển phải đối mặt với những sức ép đồng thời. Ông De Croo gọi đây là tình trạng ba cú sốc chồng lấn, gồm chi phí năng lượng cao, một trong những đợt El Nino mạnh nhất kể từ năm 1950 và chi phí vay vốn ở mức rất cao.

Theo báo cáo mới của UNDP mang tên No Time to Recover (Không còn thời gian để phục hồi), một quốc gia đang phát triển điển hình hiện phải dành 9,5% tổng thu ngân sách chính phủ chỉ để thanh toán lãi vay. Gánh nặng này có thể hạn chế nguồn lực dành cho đầu tư phát triển, hạ tầng, giáo dục và những chương trình hỗ trợ tạo việc làm.

UNDP cũng cho biết lần đầu tiên kể từ năm 2010, số người sống trong tình trạng nghèo đa chiều đã tăng lên. Chỉ số nghèo đa chiều không chỉ xét đến thu nhập mà còn phản ánh khả năng tiếp cận điện, nước sạch, chăm sóc sức khỏe và giáo dục. Theo ông De Croo, mặc dù kinh tế toàn cầu thể hiện khả năng chống chịu tốt hơn dự kiến, sự phục hồi không diễn ra đồng đều. Một số quốc gia vẫn duy trì nền tảng kinh tế tương đối vững chắc, trong khi những nước khác thiếu nguồn lực để ứng phó với các cú sốc tiếp theo. Những diễn biến này khiến việc huy động đầu tư, phát triển kỹ năng và tạo việc làm cho người trẻ trở thành một trong những ưu tiên quan trọng đối với các nền kinh tế đang phát triển.