Tổng thống Trump kêu gọi các nước Arab và Hồi giáo bình thường hóa quan hệ với Israel

Theo trang tin Axios ngày 25/5, trong cuộc điện đàm diễn ra ngày 24/5 với lãnh đạo Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Qatar, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Jordan và Bahrain, Tổng thống Donald Trump cho biết ông kỳ vọng các quốc gia chưa thiết lập quan hệ ngoại giao với Israel sẽ tham gia tiến trình bình thường hóa nếu thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran đạt được kết quả tích cực.

Tuy nhiên, nguồn tin từ các quan chức Mỹ cho biết đề xuất này đã không nhận được phản hồi rõ ràng từ phía các nhà lãnh đạo Arab và Hồi giáo. Theo Axios, sau khi đưa ra đề nghị, ông Trump đã đùa rằng "mọi người vẫn còn trên đường dây điện thoại chứ?" - do không nhận được phản ứng ngay lập tức.

Thông tin trên xuất hiện trong bối cảnh Washington và Tehran đang thúc đẩy đàm phán nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài khoảng ba tháng qua. Tổng thống Trump trước đó cho biết Mỹ và Iran đã "về cơ bản hoàn tất đàm phán" đối với một bản ghi nhớ hòa bình, trong đó có nội dung mở lại eo biển Hormuz - tuyến vận tải hàng hải chiến lược vốn gần như bị tê liệt kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hồi tháng 2.

Theo các nguồn tin khu vực, dự thảo thỏa thuận hiện nay bao gồm lệnh ngừng bắn kéo dài 60 ngày, đồng thời quy định Mỹ và các đồng minh sẽ không tấn công Iran hoặc các lực lượng đồng minh của Tehran. Đổi lại, Iran cam kết không tiến hành các cuộc tấn công phủ đầu nhằm vào Mỹ và các đối tác trong khu vực.

Tuy nhiên, tiến trình đàm phán đang gây lo ngại tại Israel. Truyền thông Israel dẫn lời nhiều quan chức cấp cao cho rằng thỏa thuận hiện tại "không phục vụ lợi ích của Israel", do chưa đề cập trực tiếp đến chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo cũng như mạng lưới các lực lượng ủy nhiệm mà Iran hậu thuẫn tại khu vực.

Giới chức Israel lo ngại việc kéo dài lệnh ngừng bắn có thể tạo điều kiện để Iran phục hồi năng lực kinh tế và quân sự, khiến khả năng gây sức ép hoặc tái phát động chiến dịch quân sự trong tương lai trở nên khó khăn hơn.

Trong cuộc điện đàm với Tổng thống Trump ngày 23/5, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nhấn mạnh Israel sẽ tiếp tục duy trì "quyền tự do hành động" nhằm đối phó các mối đe dọa an ninh tại mọi mặt trận, bao gồm Lebanon - nơi quân đội Israel đang triển khai chiến dịch chống lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn.

Một nguồn tin chính trị Israel được báo Times of Israel dẫn lại cho biết Tổng thống Trump tái khẳng định Washington sẽ kiên định với yêu cầu Iran phải dỡ bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân và loại bỏ toàn bộ uranium làm giàu khỏi lãnh thổ nước này trước khi bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào được ký kết.

Trong khi đó, Tổng thống Trump tiếp tục bảo vệ tiến trình đàm phán với Iran. Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump khẳng định bất kỳ thỏa thuận nào do ông thúc đẩy sẽ là "tốt và phù hợp", đồng thời bác bỏ các ý kiến chỉ trích. Ông cũng cho biết đã yêu cầu các nhà đàm phán "không vội vàng đạt thỏa thuận".

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng nhấn mạnh một thỏa thuận hạt nhân với Iran không thể được hoàn tất "trong 72 giờ trên mặt sau của một tờ giấy ăn", hàm ý tiến trình thương lượng vẫn còn phức tạp và cần thêm thời gian.

Theo trang tin Axios, Tổng thống Trump cũng bày tỏ mong muốn Thủ tướng Netanyahu có thể tham gia một cuộc họp chung trong tương lai với lãnh đạo các nước Arab và Hồi giáo. Ông cho biết các đặc phái viên Hoa Kỳ - ông Jared Kushner và ông Steve Witkoff sẽ tiếp tục thúc đẩy tiến trình bình thường hóa trong những tuần tới. Ông Jared Kushner - con rể của Tổng thống Trump - từng là một trong những kiến trúc sư của Hiệp định Abraham năm 2020 - khuôn khổ giúp UAE và Bahrain thiết lập quan hệ ngoại giao với Israel.

Trong khi đó, một số nghị sĩ thuộc đảng Cộng hòa đã bày tỏ quan ngại đối với nội dung của thỏa thuận đang được xúc tiến. Tuy nhiên, Thượng nghị sĩ Lindsey Graham đánh giá đề xuất của Tổng thống Trump về việc mở rộng Hiệp định Abraham là "rất sáng suốt". Theo ông Graham, nếu các quốc gia Arab và Hồi giáo đồng ý tham gia tiến trình bình thường hóa với Israel như một phần của thỏa thuận chấm dứt xung đột với Iran, đây có thể trở thành một trong những bước ngoặt quan trọng nhất trong lịch sử hiện đại của Trung Đông.