Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ đã phá hủy hệ thống phòng không của Iran

Mỹ tuyên bố làm suy giảm mạnh năng lực quân sự Iran

Theo kênh Fox News, phát biểu của Tổng thống Donald Trump được đưa ra sau khi Nhà Trắng khẳng định chiến dịch quân sự đang tạo ra "kết quả lớn", cho rằng năng lực tên lửa đạn đạo của Iran về cơ bản đã bị phá hủy, trong khi ưu thế trên không của Mỹ - Israel đối với không phận Iran ngày càng rõ rệt.

Các chuyên gia quân sự cho rằng số lượng đòn đáp trả từ phía Iran đã giảm đáng kể so với giai đoạn đầu xung đột. Những ngày đầu chiến sự, Iran phóng số lượng lớn tên lửa và máy bay không người lái vào các mục tiêu trong khu vực, nhưng đến nay tần suất và quy mô đã thu hẹp rõ rệt. Dù vậy, điều này không đồng nghĩa Iran đã mất hoàn toàn khả năng tác chiến tầm xa. Theo đánh giá được trích dẫn trên truyền thông quốc tế, Iran vẫn duy trì được một phần kho tên lửa, các bệ phóng cơ động và mạng lưới chỉ huy phân tán, khiến việc vô hiệu hóa hoàn toàn năng lực phản công là rất khó khăn, đặc biệt khi không có lực lượng mặt đất hiện diện trên lãnh thổ Iran.

Một số chuyên gia cho rằng chiến lược hiện nay của Tehran có thể là kéo dài xung đột theo hướng "tiêu hao", duy trì các đòn đánh nhỏ nhưng liên tục nhằm buộc đối phương phải căng mình phòng thủ, đồng thời tạo tác động tâm lý và kinh tế. Theo cách tiếp cận này, chỉ cần duy trì được "mối đe dọa đáng tin cậy", Iran vẫn có thể ảnh hưởng đến cục diện khu vực, ngay cả khi năng lực phóng ồ ạt đã suy giảm.

Thực tế trong ngày 16/3 cho thấy cảnh báo an ninh tiếp tục được ban bố tại nhiều nước vùng Vịnh. Qatar thông báo đánh chặn thêm tên lửa từ Iran, trong khi Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Bahrain cũng phát đi các cảnh báo mới. Tại Abu Dhabi, một quả tên lửa rơi trúng ô tô khiến một người thiệt mạng; còn tại UAE, các vụ việc liên quan đến máy bay không người lái tiếp tục gây gián đoạn hoạt động dân sự, trong đó có hàng không.

Những diễn biến này cho thấy dù chịu thiệt hại lớn, Iran vẫn đủ khả năng tiến hành các đòn đánh phân tán, khiến chiến sự chưa thể sớm khép lại như một số tuyên bố lạc quan từ Washington.

Eo biển Hormuz trở thành tâm điểm xung đột

Cùng với mặt trận quân sự, một điểm nóng khác đang nổi lên là an ninh tại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu. Cuộc xung đột hiện nay đã khiến thị trường năng lượng thế giới rung chuyển, làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng dầu khí trên phạm vi toàn cầu.

Theo truyền thông Mỹ, Tổng thống Trump cuối tuần qua cho biết ông đã trao đổi với khoảng 7 nước về khả năng hỗ trợ quân sự nhằm duy trì tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, cho đến nay chưa có thông tin rõ ràng về việc những đề nghị đó đã nhận được cam kết cụ thể hay chưa. Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố Tehran không tìm kiếm "đình chiến hay đàm phán", bác bỏ các thông tin cho rằng Iran đang muốn thương lượng để chấm dứt chiến sự.

Sức ép tại eo biển Hormuz hiện là một trong những công cụ gây ảnh hưởng lớn nhất của Iran trong giai đoạn hiện nay. Dù số vụ tấn công trực tiếp vào tàu thuyền không quá dày đặc, chỉ riêng nguy cơ mất an toàn hàng hải cũng đã khiến hàng trăm tàu thương mại bị đình trệ hoặc phải thay đổi hành trình. Một số báo cáo truyền thông quốc tế cho biết kể từ khi xung đột bùng phát, nhiều sự cố hàng hải liên quan tàu thuyền đã được ghi nhận tại khu vực này, làm gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng năng lượng.

Tác động dây chuyền đã nhanh chóng xuất hiện. Giá dầu tăng mạnh lên trên ngưỡng 100 USD/thùng, trong khi hoạt động khai thác và xuất khẩu năng lượng tại nhiều nước vùng Vịnh bị ảnh hưởng. Qatar tiếp tục đóng cửa sản xuất khí đốt, Bahrain tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với một số lô hàng, còn sản lượng từ các mỏ dầu chủ lực ở miền Nam Iraq được cho là giảm sâu.

Theo các chuyên gia, đây là biểu hiện điển hình của học thuyết tác chiến bất đối xứng mà Iran theo đuổi lâu nay - không đối đầu trực diện về hỏa lực với đối phương mạnh hơn, mà tìm cách đánh vào hạ tầng trọng yếu, vận tải biển và tâm lý thị trường để gây tổn thất kinh tế rộng lớn. Trong bối cảnh đó, kể cả khi năng lực quân sự truyền thống của Iran bị suy yếu, khả năng gây chấn động đối với an ninh năng lượng toàn cầu vẫn còn rất đáng kể.