Năm 2026 đánh dấu một cột mốc đặc biệt khi nền kinh tế Việt Nam chính thức bước vào chương mới của Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 5 năm. Đây không chỉ là sự thay đổi về mặt thời gian mà còn là một bước chuyển mình về chất, nơi những chính sách mang tính định hướng của giai đoạn trước bắt đầu đi sâu vào thực tiễn, tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch nhưng cũng đầy tính cạnh tranh. Trong bối cảnh này, khái niệm "sàng lọc" trở thành từ khóa trung tâm, định hình lại chân dung những doanh nghiệp đủ sức tồn tại và bứt phá. Sự vận động của thị trường không còn dành chỗ cho những mô hình kinh doanh thiếu bền vững hay dựa dẫm vào các kẽ hở chính sách, mà thay vào đó là sự lên ngôi của hiệu quả thực chất và năng lực quản trị rủi ro.
Những xung lực mới thúc đẩy tiến trình chuyển dịch cấu trúc vĩ mô
Nhìn lại năm 2025, đó là khoảng thời gian bản lề quan trọng khi các nền tảng pháp lý cốt lõi được củng cố. Những nút thắt về đất đai, đầu tư và xây dựng từng gây tắc nghẽn dòng vốn trong nhiều năm đã dần được khơi thông nhờ sự nhất quán trong điều hành của Chính phủ.
Bước sang năm 2026, dư địa tăng trưởng được mở rộng với mục tiêu GDP đầy tham vọng, đạt mức 10% theo kỳ vọng của Quốc hội. Để đạt được con số này, đầu tư công tiếp tục đóng vai trò là "ngòi nổ" chiến lược với mức tăng dự kiến khoảng 9,2%. Tuy nhiên, điểm khác biệt của chu kỳ này nằm ở chỗ đầu tư công không chỉ tập trung vào hạ tầng giao thông truyền thống mà còn mở rộng sang hạ tầng số, năng lượng tái tạo và các trung tâm dữ liệu hiện đại, tạo ra một hệ sinh thái mới cho khu vực tư nhân cộng hưởng.
Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, trên bình diện quốc tế, môi trường vĩ mô đang dần ổn định hơn sau những biến động lớn. Tăng trưởng toàn cầu dự báo ở mức 2,9% mang lại sự tự tin cho các hoạt động xuất nhập khẩu. Việc các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới, đặc biệt là Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), tiếp tục lộ trình cắt giảm lãi suất đã giúp hạ nhiệt áp lực tỷ giá tại Việt Nam. Điều này cho phép Ngân hàng Nhà nước có thêm không gian để điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, tập trung vào việc đáp ứng thanh khoản cho nền kinh tế. Dòng vốn FDI được dự báo sẽ tiếp tục chảy mạnh vào Việt Nam, không chỉ ở các ngành gia công truyền thống mà chuyển dịch sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn như bán dẫn và công nghệ xanh.
Ông Võ Nguyễn Vũ Toàn, Chuyên gia phân tích từ Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho rằng, bối cảnh kinh tế năm 2026 cần được nhìn nhận một cách đa chiều. Theo ông, sự kết nối giữa môi trường vĩ mô toàn cầu và tiến trình chuyển đổi nội tại của Việt Nam sẽ tạo ra một bộ lọc tự nhiên. Trong đó, lạm phát được dự báo sẽ duy trì ổn định trong khoảng 3,7% đến 4%, nhờ vào sự điều tiết nhịp nhàng của Nhà nước đối với các mặt hàng chiến lược và sự hạ nhiệt của giá dầu thế giới quanh ngưỡng 60 đến 65 USD/thùng. Sự ổn định này là nền tảng quan trọng, nhưng cũng đồng thời đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải tối ưu hóa chi phí sản xuất để duy trì biên lợi nhuận trong một thị trường không còn nhiều dư địa cho việc tăng giá bán vô tội vạ.
Mặt khác, thị trường trái phiếu doanh nghiệp sau giai đoạn thanh lọc mạnh mẽ đang dần hồi phục theo hướng bền vững hơn. Khung pháp lý mới đã thiết lập một "luật chơi" minh bạch, đòi hỏi các đơn vị phát hành phải có năng lực tài chính thực sự và minh bạch thông tin ở mức độ cao. Điều này vô hình trung tạo ra một lớp màng lọc, nơi chỉ những doanh nghiệp có dự án khả thi và sức khỏe tài chính tốt mới có thể tiếp cận được nguồn vốn trung và dài hạn từ thị trường. Đây là một bước tiến quan trọng để giảm bớt sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng, giúp cấu trúc tài chính của nền kinh tế trở nên cân bằng và an toàn hơn trước những cú sốc từ bên ngoài.
Chiến lược thích nghi và bài toán quản trị nguồn vốn trong bối cảnh mới
Trong chu kỳ kinh tế mới, lãi suất huy động được dự báo có thể tăng nhẹ từ 50 đến 100 điểm cơ bản. Sự dịch chuyển này phản ánh nhu cầu vốn tăng cao của hệ thống ngân hàng để đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn vốn mới và chuẩn bị cho các đợt giải ngân lớn. Khi lãi suất đầu vào nhích lên, lãi suất cho vay khó có thể duy trì ở mức cực thấp như giai đoạn trước, ngoại trừ các lĩnh vực ưu tiên được Chính phủ hỗ trợ. Điều này đặt doanh nghiệp trước một thử thách lớn về việc quản trị dòng tiền. Những đơn vị sử dụng đòn bẩy tài chính quá cao mà không có dòng tiền kinh doanh ổn định sẽ sớm bộc lộ những điểm yếu chết người trong quá trình sàng lọc này.
Chia sẻ về vấn đề này, ông Trần Anh Tuấn, Giám đốc điều hành một tập đoàn sản xuất thiết bị điện tử chia sẻ, doanh nghiệp hiện nay không thể nhìn vào tăng trưởng doanh thu thuần túy mà phải chú trọng vào chất lượng lợi nhuận. Ông nhấn mạnh rằng trong giai đoạn 2026 - 2030, năng lực thích ứng với các tiêu chuẩn xanh và chuyển đổi số sẽ là yếu tố quyết định giá trị của doanh nghiệp. Nếu không đầu tư vào công nghệ để giảm chi phí vận hành và đáp ứng các yêu cầu khắt khe về môi trường từ thị trường quốc tế, doanh nghiệp sẽ tự loại mình ra khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu, bất kể quy mô hiện tại lớn đến đâu.
Dưới góc nhìn quản lý nhà nước, trao đổi với phóng viên VTV Times, đại diện Bộ Tài chính khẳng định, chính sách tài khóa trong giai đoạn tới sẽ tiếp tục theo hướng hỗ trợ có chọn lọc. Thay vì các gói hỗ trợ dàn trải, Chính phủ sẽ tập trung vào việc khơi thông nguồn lực thông qua cải cách hành chính và tạo ra các cơ chế khuyến khích cho những doanh nghiệp tiên phong trong đổi mới sáng tạo. Việc hoàn thiện khung pháp lý về thuế và hải quan, như đã triển khai trong năm 2025, sẽ giúp giảm bớt gánh nặng chi phí tuân thủ, nhưng cũng yêu cầu doanh nghiệp phải nâng cao tính tự giác và minh bạch. Bộ Tài chính xác định rằng một nền hành chính minh bạch chính là công cụ tốt nhất để hỗ trợ những doanh nghiệp làm ăn chân chính và loại bỏ những đơn vị yếu kém, gây lãng phí nguồn lực xã hội.
Sự phân hóa trên thị trường chứng khoán năm 2026 sẽ trở nên rõ nét hơn bao giờ hết. Nhà đầu tư giờ đây không còn chạy theo những tin đồn hay những câu chuyện thổi phồng về định giá. Thay vào đó, họ tập trung vào chất lượng tài sản, khả năng quản trị và đặc biệt là độ nhạy bén của ban lãnh đạo doanh nghiệp trước những thay đổi của thị trường. Những nhóm ngành như công nghệ, hạ tầng năng lượng và tiêu dùng bền vững được kỳ vọng sẽ dẫn dắt dòng tiền. Đây chính là lúc bản lĩnh của những người đứng đầu doanh nghiệp được thử thách: hoặc là chấp nhận thay đổi để vươn tới những chuẩn mực cao hơn, hoặc là bị tụt lại phía sau trong cơn lốc sàng lọc của chu kỳ kinh tế mới.
Kết thúc một chu kỳ cũ và mở ra một giai đoạn mới luôn đi kèm với những cơn đau của sự chuyển đổi. Tuy nhiên, sự sàng lọc này là cần thiết để nền kinh tế Việt Nam tiến tới sự phát triển bền vững và thịnh vượng hơn. Những doanh nghiệp vượt qua được giai đoạn này không chỉ là những đơn vị "sống sót", mà sẽ là những thực thể mạnh mẽ hơn, đủ năng lực để cạnh tranh sòng phẳng trên sân chơi quốc tế, đóng góp thực chất vào mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào giữa thế kỷ này./.
Bình luận (0)