Uống cà phê và trà mỗi ngày làm giảm nguy cơ mất trí nhớ

Theo đó, việc uống cà phê hoặc trà mỗi ngày với lượng vừa phải có thể giúp giảm nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ, đồng thời góp phần làm chậm quá trình suy giảm nhận thức theo thời gian.

Caffeine và mối liên hệ với sức khỏe nhận thức

Nghiên cứu được thực hiện dựa trên dữ liệu của hơn 131.000 người tham gia trong hai chương trình dài hạn về sức khỏe. Trong suốt 43 năm, những người này đã cung cấp thông tin về chế độ ăn uống, bao gồm lượng cà phê và trà tiêu thụ, đồng thời trải qua các bài kiểm tra đánh giá chức năng nhận thức và theo dõi nguy cơ phát triển chứng mất trí nhớ.

Kết quả cho thấy một xu hướng đáng chú ý: những người tiêu thụ cà phê chứa caffeine nhiều nhất - hai đến ba tách mỗi ngày - có nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ thấp hơn khoảng 18% so với nhóm tiêu thụ rất ít hoặc không dùng caffeine. Đây là mức giảm đáng kể, đặc biệt trong bối cảnh bệnh lý này ngày càng phổ biến ở người cao tuổi.

Không chỉ dừng lại ở đó, những người uống cà phê đều đặn còn thể hiện khả năng nhận thức tốt hơn trong các bài kiểm tra tổng thể. Họ ít gặp tình trạng suy giảm trí nhớ chủ quan - tức là cảm giác bản thân bị giảm trí nhớ trong sinh hoạt hàng ngày - so với những người không có thói quen này.

Đối với trà, kết quả cũng ghi nhận hiệu ứng tích cực tương tự, dù ở mức độ thấp hơn. Những người uống từ một đến hai tách trà chứa caffeine mỗi ngày có nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ giảm khoảng 15%. Tuy nhiên, việc tiêu thụ vượt quá mức này không mang lại lợi ích bổ sung rõ rệt.

Một điểm đáng chú ý trong nghiên cứu là sự phân biệt rõ ràng giữa cà phê có caffeine và cà phê không caffeine. Kết quả cho thấy loại cà phê không chứa caffeine không mang lại tác động đáng kể đến nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ. Điều này củng cố giả thuyết rằng chính caffeine - chứ không phải các hợp chất khác trong cà phê - đóng vai trò trung tâm trong việc bảo vệ chức năng nhận thức.

Độ tin cậy của nghiên cứu được đánh giá cao nhờ thời gian theo dõi kéo dài nhiều thập kỷ và việc thu thập dữ liệu lặp lại nhiều lần. Điều này giúp giảm thiểu sai lệch và phản ánh chính xác hơn thói quen tiêu dùng thực tế của người tham gia.

Vì sao caffeine có thể bảo vệ não bộ?

Các chuyên gia cho rằng caffeine có thể tác động đến não bộ thông qua nhiều cơ chế sinh học khác nhau. Một trong những cơ chế quan trọng nhất là khả năng ức chế các thụ thể adenosine - có liên quan đến quá trình viêm và sự truyền tín hiệu giữa các tế bào thần kinh.

Trong các nghiên cứu trên động vật và trong phòng thí nghiệm liên quan đến bệnh Alzheimer, việc chặn các thụ thể adenosine còn được ghi nhận có thể làm giảm sự tích tụ của protein amyloid trong não. Đây là loại protein thường xuất hiện với mật độ cao ở những bệnh nhân mắc Alzheimer và được xem là một trong những dấu hiệu đặc trưng của bệnh.

Bên cạnh tác động trực tiếp lên não bộ, caffeine còn mang lại lợi ích gián tiếp thông qua việc cải thiện sức khỏe tim mạch và chuyển hóa. Cụ thể, caffeine có thể giúp tăng độ nhạy insulin, từ đó hỗ trợ kiểm soát đường huyết và giảm nguy cơ mắc các bệnh như tiểu đường type 2. Đồng thời, nó cũng góp phần cải thiện lưu thông máu, giúp não bộ nhận được lượng oxy và dưỡng chất cần thiết để duy trì hoạt động hiệu quả. Những yếu tố như béo phì, cholesterol cao hay rối loạn chuyển hóa đều được xem là nguy cơ làm gia tăng khả năng mắc chứng mất trí nhớ, đặc biệt là dạng sa sút trí tuệ do mạch máu.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng nghiên cứu này mang tính chất quan sát, chưa thể kết luận chắc chắn rằng việc uống cà phê hay trà chính là nguyên nhân làm giảm nguy cơ mất trí nhớ, bởi vẫn có thể tồn tại những yếu tố khác chưa được đo lường ảnh hưởng đến kết quả.

Ngoài ra, nghiên cứu cũng chưa phân tích chi tiết các loại trà khác nhau hay phương pháp pha chế cà phê - những yếu tố có thể ảnh hưởng đáng kể đến hàm lượng caffeine và các chất chống oxy hóa. Ví dụ, trà xanh, trà đen hay cà phê pha phin, cà phê espresso đều có đặc điểm thành phần khác nhau, từ đó có thể tạo ra mức tác động không đồng nhất đến sức khỏe.

Một điểm cần lưu ý khác là caffeine không phù hợp với tất cả mọi người. Một số người có thể gặp phải các tác dụng phụ như mất ngủ, tim đập nhanh, lo âu hoặc mất nước khi tiêu thụ caffeine. Do đó, việc điều chỉnh lượng tiêu thụ phù hợp với thể trạng cá nhân là điều cần thiết, đặc biệt đối với những người có bệnh lý nền liên quan đến tim mạch hoặc thần kinh.