Doanh nghiệp xuất khẩu lao đao vì quả vải

Nan giải doanh nghiệp xuất khẩu 

Trước thực trạng cây vải thiều không ra hoa, đậu quả, các doanh nghiệp xuất khẩu vải cũng đứng trước sự đau đầu không dễ giải quyết. Không ít doanh nghiệp chỉ dám ký nhận cung cấp cho đối tác nước ngoài với con số rất thấp so với dự kiến. Giám đốc điều hành Công ty CP Xuất nhập khẩu thực phẩm Toàn Cầu, ông Nguyễn Đức Hưng cho biết, công ty của ông vừa phải gửi thư cho các đối tác quốc tế, thông báo chỉ có thể phân phối khoảng 20% sản lượng vải thiều theo hợp đồng đã ký trước đó.

Theo ông Hưng, kế hoạch lúc đầu, công ty dự định thu mua khoảng 2.000 tấn vải để xuất khẩu và sản xuất các sản phẩm từ quả vải. Thế nhưng hiện nay, kế hoạch đã phải thay đổi, cố gắng đạt được mức thu mua 500 tấn. Tuy con số mong muốn dù đã giảm tới 1/4 nhưng cũng chưa chắc đã thực hiện được. “Chúng tôi đã khảo sát các nhà vườn. Sản lượng giảm rất mạnh. Trong khoảng 10 năm làm xuất khẩu quả vải thiều, chưa bao giờ chúng tôi thấy tình trạng mất mùa nghiêm trọng như thế này” – ông Hưng chia sẻ.

Ông Nguyễn Đức Hưng cho biết thêm, các hợp đồng về sản lượng xuất khẩu đều đã ký với đối tác từ trước, nhưng giá cả và sản lượng phải phụ thuộc vào thị trường, không bên nào quyết định được. Do đó, trong bối cảnh sản lượng giảm mạnh, ông Hưng hy vọng giá thu mua sẽ tăng cao để có thể bù đắp một phần doanh thu theo kế hoạch.

Ông Lê Tấn Tới, Phó giám đốc HTX Thanh Hải (xã Thanh Hải, huyện Lục Ngạn) cho biết, năm ngoái, gần 50 ha của HTX thu về hơn 400 tấn quả vải, nhưng năm nay chỉ được 10 - 20% so với năm ngoái. “Nhiều doanh nghiệp đã đến ký hợp đồng hợp tác thu mua từ trước khi cây ra hoa nhưng hiện nay thấy cây không ra quả, mất mùa đành chấp nhận hủy bỏ hợp đồng”.

Một thành viên Hội đồng Quản trị công ty cổ phần Ameii Việt Nam cho biết, doanh nghiệp này chủ yếu xuất giống vải Thanh Hà. Năm nay, vải Thanh Hà đạt sản lượng thấp, doanh nghiệp này chủ động kết hợp với ngành nông nghiệp và địa phương chuẩn bị sớm để có được sản phẩm chất lượng đáp ứng yêu cầu thị trường nhập khẩu. Bên cạnh vải tươi, doanh nghiệp đã chế biến sâu được 6 dòng sản phẩm từ trái vải, hi vọng sẽ mang lại cho doanh nghiệp sự chủ động trong việc giải quyết các mục tiêu đặt ra.

Giải pháp nào cho mùa vải 2024?

Trước thực tế người nông dân đang đối diện với một năm mất mùa vải, nhiều địa phương cũng đã có kế hoạch, phương án nhằm tháo gỡ và đồng hành với người dân, doanh nghiệp. 

Ngày 8/5, Sở Công thương Bắc Giang phối hợp với Vụ Thị trường châu Á - châu Phi, Cục Xúc tiến thương mại, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) tổ chức hội nghị giao thương trực tuyến với Sở Thương mại và các cơ quan chức năng tỉnh Vân Nam, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc về tiêu thụ vải thiều năm 2024. Lãnh đạo Sở Công thương Bắc Giang cho biết, tỉnh này hiện đang duy trì và kiểm soát chặt chẽ 223 mã vùng trồng vải thiều phục vụ xuất khẩu, với diện tích khoảng 17.198ha; trong đó, thị trường Trung Quốc có 130 mã vùng trồng, diện tích 16.217ha; đã có 39 cơ sở đóng gói quả vải tươi xuất khẩu đủ điều kiện theo quy định của nước bạn Trung Quốc.

Về chất lượng, vải thiều năm 2024 được đánh giá có chất lượng cao nhất từ trước tới nay; dự báo sản lượng năm 2024 đạt 100.000 tấn (trong đó, sản lượng vải sớm khoảng 50.000 tấn, vải chính vụ 50.000 tấn).

 “Các cấp, ngành, địa phương trong tỉnh đã chủ động, sẵn sàng chuẩn bị điều kiện và cam kết tạo thuận lợi, hỗ trợ người trồng vải, doanh nghiệp, thương nhân trong thu hoạch, chế biến, tiêu thụ, xuất khẩu vải thiều; cung cấp các dịch vụ hậu cần tốt nhất như: vốn, nguồn điện, thùng xốp, đá cây, vệ sinh môi trường, kho, bãi tập kết phương tiện vận tải, các điểm cân, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông và các dịch vụ khác. Tuy nhiên, chi phí logistics vẫn cao; vải thiều vẫn chủ yếu được tiêu thụ, xuất khẩu dưới dạng quả tươi; sản lượng được chế biến đóng hộp, ép nước, sấy khô còn hạn chế” – Đại diện Sở Công thương Bắc Giang cho biết. Từ đầu vụ đến nay, Sở NN & PTNT Bắc Giang đã tổ chức 8 buổi làm việc với các doanh nghiệp tham gia khảo sát các vùng sản xuất, chuẩn bị các điều kiện về sơ chế đóng gói, công nghệ bảo quản phục vụ xuất khẩu sang thị trường: Mỹ, Canada, Australia, EU, Nhật Bản, Thái Lan... Đến nay đã có 3 doanh nghiệp ký kết hợp đồng với nông dân.

Tại Hải Dương, Ngày 9/5, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương), Sở Công thương và Ủy ban Nhân dân huyện Thanh Hà (tỉnh Hải Dương) cũng đã tổ chức Hội nghị xúc tiến tiêu thụ vải thiều Thanh Hà và nông sản của Hải Dương với hệ thống thương vụ Việt Nam và các doanh nghiệp nước ngoài. Cùng với hội nghị trực tiếp, còn có trên 20 điểm cầu trong nước và quốc tế.

Để thúc đẩy tiêu thụ vải thiều và các nông sản tỉnh, Hải Dương đã và đang chủ động nhiều giải pháp. Tỉnh này tập trung xây dựng hệ thống sản xuất, phân phối hàng hóa chuyên nghiệp và hiệu quả thông qua việc chủ động định hướng sản xuất, xây dựng liên kết trong sản xuất; tăng cường quảng bá sản phẩm; tích cực hỗ trợ doanh nghiệp kết nối với các đối tác, đặc biệt là đối tác nước ngoài. Đồng thời, tỉnh cũng cung cấp thông tin cho doanh nghiệp, định hướng về bảo quản, chế biến, tiêu thụ vải thiều; tích cực tổ chức quảng bá vải thiều và nông sản của tỉnh tới các thị trường trong và ngoài nước.

“Cần duy trì ổn định chất lượng sản phẩm; cải thiện việc đóng gói, công nghệ bảo quản đối với quả vải tươi xuất khẩu, song song với việc giảm chi phí logistics để nâng cao khả năng cạnh tranh, đổi mới hình thức xúc tiến thương mại…” - bà Vũ Thị Kim Phượng, Phó Giám đốc Sở Công thương tỉnh Hải Dương chia sẻ. 

Toàn tỉnh Hải Dương hiện có 8.850 ha vải, riêng huyện Thanh Hà có 3.285 ha vải thiều gồm 1.950 ha vải sớm. Năm 2024, do ảnh hưởng thời tiết nên sản lượng vải của tỉnh chỉ ước đạt 40.000 - 45.000 tấn. 

Thống kê của Cục Trồng trọt - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) cho thấy, hiện cả nước có trên 56.000 ha vải với các tỉnh trồng vải chủ yếu là Bắc Giang (29.600 ha), Hải Dương (8.800 ha), Lạng Sơn (1.400 ha), Hưng Yên, Quảng Ninh (1.300 ha).

Theo báo cáo sơ bộ từ các địa phương, sản lượng vải năm nay đạt khoảng 200.000 tấn, giảm khoảng 50% so năm ngoái. Trong đó, Bắc Giang đạt khoảng 100.000 tấn (bằng 50% so năm trước), Hải Dương đạt khoảng 45.000 tấn (bằng 77% so năm trước). Riêng Hưng Yên chủ yếu trồng vải sớm nên sản lượng tương đương năm ngoái.