Tư duy quản lý mới hướng tới mục tiêu chuyển từ kiểm soát sang kiến tạo và đồng hành
Trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt với nhiều biến động toàn cầu, Chính phủ đã xác định cải cách thể chế là "đột phá của đột phá". Các chuyên gia kinh tế nhận định, việc cắt giảm các điều kiện kinh doanh hiện nay đã chuyển trọng tâm từ số lượng sang chất lượng, tập trung vào các lĩnh vực thực chất như đất đai, đầu tư và thủ tục xuất nhập khẩu.
TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), chỉ rõ điểm nghẽn lớn nhất nằm ở sự chồng chéo giữa các văn bản pháp luật. Tình trạng "luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư" vẫn gây ra sự lúng túng cho cả người thực thi công vụ và người dân. Theo ông Cung, nếu không quyết liệt dọn dẹp các quy định mâu thuẫn, doanh nghiệp sẽ mãi loay hoay trong vòng xoáy tuân thủ thay vì tập trung vào sản xuất kinh doanh. Đồng thời, việc thiết lập cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm là yếu tố then chốt để tháo gỡ tâm lý e ngại, đùn đẩy trách nhiệm đang cản trở tiến trình cải cách tại một số địa phương.
Tư duy quản lý mới hướng tới mục tiêu chuyển từ kiểm soát sang kiến tạo và đồng hành.
Cải cách thể chế từ lâu đã được xác định là một trong ba đột phá chiến lược của Việt Nam. Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang trải qua những biến động khó lường và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, yêu cầu về việc làm mới thể chế trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Mục tiêu cao nhất là tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và có tính dự báo cao cho mọi thành phần kinh tế. Việc dọn dẹp các "giấy phép con" không chỉ đơn thuần là xóa bỏ một dòng chữ trên văn bản, mà là xóa bỏ sự trì trệ trong tư duy hành chính cũ đã tồn tại nhiều năm, thay thế bằng tinh thần phục vụ và đồng hành cùng sự phát triển của doanh nghiệp.
Tiếp nối góc nhìn về sự thông thoáng, chuyên gia tài chính ngân hàng, chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Trí Hiếu nhấn mạnh, khơi thông thể chế phải đi đôi với khơi thông dòng vốn. Ông cho rằng các quy định hiện hành về tài sản thế chấp và xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp cần được linh hoạt hóa dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế để vốn thực sự chảy vào khu vực sản xuất. Khi thể chế minh bạch, rủi ro pháp lý giảm xuống, lãi suất cho vay sẽ có dư địa giảm theo, giúp doanh nghiệp bớt gánh nặng chi phí tài chính.
Đồng tình với quan điểm này, TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (Hanoisme) khẳng định sự minh bạch trong thực thi chính sách ở cấp địa phương là chìa khóa để khơi thông nguồn lực xã hội. Việc số hóa hoàn toàn các thủ tục hành chính không chỉ giảm thiểu chi phí không chính thức mà còn củng cố niềm tin để nhà đầu tư nội địa mạnh dạn mở rộng quy mô.
Đại diện cộng đồng doanh nghiệp Thủ đô đánh giá cao các chính sách tài khóa linh hoạt thời gian qua, coi đó là "phao cứu sinh" trực tiếp giúp doanh nghiệp bảo toàn dòng vốn, nhưng ông cũng lưu ý rằng về lâu dài, một hệ thống pháp luật ổn định mới là nền tảng để doanh nghiệp lập kế hoạch kinh doanh bền vững.
Xây dựng hệ sinh thái bền vững để thu hút dòng vốn đầu tư thế hệ mới
Cải cách thể chế không chỉ dừng lại ở việc gỡ khó mà còn phải hướng tới các tiêu chuẩn xanh để giữ chân các tập đoàn đa quốc gia. Các chính sách về thuế carbon, tín dụng xanh và ưu đãi cho công nghệ cao đang được khẩn trương hoàn thiện nhằm tạo ra một sân chơi công bằng.
Đại diện Tập đoàn Lego tại Việt Nam chia sẻ rằng, quyết tâm của Chính phủ trong việc cung cấp năng lượng sạch và cơ chế mua bán điện trực tiếp là lý do chính giúp họ tự tin mở rộng quy mô tại Bình Dương. Dự án của Lego là hình mẫu về sản xuất trung hòa carbon, tạo hiệu ứng lan tỏa cho các doanh nghiệp phụ trợ trong nước.
Đối với các cộng đồng doanh nghiệp quốc tế như Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam và Hiệp hội Doanh nghiệp Hoa Kỳ tại Việt Nam, sự ổn định của hệ thống chính sách và thể chế chính là yếu tố hấp dẫn nhất, đóng vai trò như một "thỏi nam châm" để thu hút các dòng vốn FDI chất lượng cao. Bên cạnh đó, các tổ chức này cũng kỳ vọng Việt Nam sẽ đẩy nhanh lộ trình hoàn thiện khung pháp lý về bảo mật dữ liệu và nâng cấp hạ tầng số, nhằm tạo nền tảng vững chắc để quốc gia bắt kịp các tiêu chuẩn của kỷ nguyên kinh tế số toàn cầu.
Dưới góc độ doanh nghiệp thực thi, ông Lê Tiến Trường, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) nhận định rằng, cải cách thể chế xanh hiện nay là mệnh lệnh từ thị trường. Các thị trường lớn như EU hay Hoa Kỳ đang áp dụng những quy chuẩn khắt khe về kinh tế tuần hoàn. Do đó, ngành dệt may rất cần khung pháp lý cụ thể về tái sử dụng nước thải và ưu đãi thuế cho điện mặt trời mái nhà tại xưởng sản xuất. Nếu thể chế không bắt kịp các cam kết quốc tế về xanh hóa, sản phẩm Việt Nam sẽ tự đánh mất lợi thế cạnh tranh.
Việc áp dụng mô hình ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) đã trở thành điều kiện bắt buộc để tiếp cận các khoản vay ưu đãi từ các định chế tài chính quốc tế. Một hệ thống thể chế hoàn thiện sẽ tạo ra lộ trình rõ ràng để doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi này mà không bị quá tải về chi phí tuân thủ. Khi môi trường kinh doanh được tối ưu hóa, doanh nghiệp không chỉ đóng góp về thuế mà còn giúp nâng tầm vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu, biến thể chế thành một loại tài sản vô hình mang lại giá trị thặng dư cực lớn cho tương lai.
Công cuộc cải cách thể chế năm 2026 đang chuyển mình sang một chương mới, quyết liệt hơn và thực chất hơn. Sự đồng hành giữa Nhà nước và doanh nghiệp, cùng với những ý kiến phản biện sắc sảo từ các chuyên gia, chính là động lực để tháo gỡ những nút thắt cuối cùng. Khi rào cản được dỡ bỏ, nguồn lực sáng tạo của hàng triệu doanh nghiệp sẽ được giải phóng, tạo nên sức bật mạnh mẽ cho nền kinh tế Việt Nam vươn xa trên trường quốc tế, hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.
Bình luận (0)