Giao thoa chính sách giữa kỳ quyết toán 2025 và bước ngoặt cải cách từ năm 2026
Tháng 3 hàng năm luôn được xem là giai đoạn cao điểm và căng thẳng nhất đối với công tác quyết toán thuế thu nhập cá nhân. Đây là thời điểm mà các doanh nghiệp, tổ chức chi trả thu nhập và hàng triệu cá nhân phải chạy đua với thời gian để hoàn thành nghĩa vụ thuế đúng thời hạn quy định.
Tuy nhiên, kỳ quyết toán năm nay mang một sắc thái đặc biệt hơn khi nó không chỉ dừng lại ở việc tổng kết các số liệu tài chính của năm 2025 mà còn đóng vai trò là một "bản lề" quan trọng, chuẩn bị cho những thay đổi mang tính lịch sử về mức giảm trừ gia cảnh và cấu trúc biểu thuế sẽ chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2026. Việc nắm bắt chính xác các quy định hiện hành đồng thời dự phóng được những thay đổi sắp tới là yêu cầu cấp thiết để người nộp thuế bảo đảm quyền lợi tối đa và tránh những sai sót pháp lý không đáng có.
Đối với thu nhập phát sinh trong năm 2025, người nộp thuế cần lưu ý rằng mọi tính toán về nghĩa vụ thuế vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt theo Nghị quyết số 954/2020/UBTVQH14. Theo đó, mức giảm trừ gia cảnh được áp dụng cho bản thân người nộp thuế là 11 triệu đồng mỗi tháng, tương đương với 132 triệu đồng cho cả năm dương lịch. Đối với mỗi người phụ thuộc đã đăng ký hợp lệ, mức giảm trừ được ấn định ở con số 4,4 triệu đồng mỗi tháng. Bà Lê Thị Chinh – Phó trưởng Ban Nghiệp vụ thuế, Cục Thuế (Bộ Tài chính) nhấn mạnh, việc duy trì tính chính xác của các con số này trong hồ sơ quyết toán 2025 là điều kiện tiên quyết. Trong bối cảnh kinh tế có nhiều biến động và chi phí sinh hoạt đang trên đà tăng, việc chuẩn bị kỹ lưỡng các chứng từ hợp pháp, đặc biệt là hồ sơ chứng minh người phụ thuộc, sẽ giúp người nộp thuế tận dụng tối đa các quyền lợi về miễn giảm trong phạm vi khung khổ pháp luật hiện hành.
Sự mong đợi lớn nhất của dư luận hiện nay chính là cuộc cải cách mạnh mẽ bắt đầu từ kỳ tính thuế năm 2026 theo Nghị quyết số 110/2025/UBTVQH15. Đây là một bước đi đột phá mang tính nhân văn cao của cơ quan quản lý nhà nước nhằm thích ứng với thực tế mức sống và thu nhập bình quân đầu người tại Việt Nam đang có sự tăng trưởng rõ rệt.
Kể từ ngày 1/1/2026, ngưỡng thu nhập chịu thuế sẽ được nới lỏng đáng kể khi mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế tăng lên đến 15,5 triệu đồng mỗi tháng, tức là 186 triệu đồng mỗi năm. Song song với đó, mức giảm trừ cho người phụ thuộc cũng có sự điều chỉnh tăng mạnh lên 6,2 triệu đồng mỗi tháng. Sự thay đổi này không đơn thuần chỉ là một phép tính toán học về tiền tệ, mà nó còn mang ý nghĩa kinh tế vĩ mô quan trọng, giúp tăng thu nhập thực tế cho người lao động, từ đó tạo ra lực đẩy mạnh mẽ cho tiêu dùng nội địa và góp phần bảo đảm an sinh xã hội bền vững.
Đi sâu vào cấu trúc thuế, người nộp thuế sẽ thấy một sự thay đổi diện mạo hoàn toàn mới trong cách tính toán biểu thuế lũy tiến từng phần từ năm 2026. Nếu như kỳ quyết toán 2025 vẫn áp dụng mô hình 7 bậc thuế truyền thống theo Luật Thuế năm 2007 với các mức thuế suất từ 5% đến 35%, thì bước sang năm 2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 sẽ rút gọn biểu thuế xuống chỉ còn 5 bậc. Điểm mấu chốt ở đây không chỉ là việc giảm số bậc thuế mà còn là việc giãn rộng khoảng cách giữa các ngưỡng thu nhập tính thuế. Chẳng hạn, ở bậc thuế thấp nhất 5%, thu nhập tính thuế sẽ được tính đến mức 10 triệu đồng thay vì 5 triệu đồng như trước. Sự điều chỉnh này giúp cho phần lớn những người có thu nhập ở mức trung bình và thấp có thể giảm bớt đáng kể số thuế phải đóng, từ đó thực sự cảm nhận được hiệu quả của chính sách cải cách thuế trong đời sống hàng ngày.
Nỗ lực số hóa và yêu cầu tính chủ động từ người nộp thuế
Để quá trình chuyển giao này diễn ra thuận lợi, vai trò của công nghệ, cụ thể là ứng dụng eTax Mobile, đã được cơ quan thuế đặc biệt đề cao. Trong kỷ nguyên kinh tế số, việc quản lý thuế không còn là những tệp hồ sơ giấy dày đặc mà đã được tích hợp linh hoạt trên nền tảng di động. Ứng dụng này cho phép cá nhân dễ dàng tra cứu toàn bộ lịch sử thu nhập đã được các đơn vị trả lương kê khai trong năm, đồng thời hệ thống cũng cung cấp tính năng hỗ trợ tự động xác định xem cá nhân đó có thuộc đối tượng bắt buộc phải trực tiếp thực hiện quyết toán với cơ quan thuế hay không. Sự minh bạch về dữ liệu này giúp loại bỏ những sai lệch không đáng có giữa người nộp thuế và cơ quan quản lý, tạo ra một môi trường làm việc chuyên nghiệp, tin cậy và hiện đại.
Tuy nhiên, dù công nghệ có phát triển đến đâu, sự chủ động của người nộp thuế vẫn là yếu tố quyết định sự thành bại của mỗi kỳ quyết toán. Kinh nghiệm từ các năm trước cho thấy tình trạng "nước đến chân mới nhảy" luôn là căn bệnh kinh niên dẫn đến những hệ lụy không đáng có. Bà Chinh cảnh báo rằng, việc tập trung nộp hồ sơ vào những ngày cuối cùng của thời hạn quy định thường xuyên dẫn đến tình trạng quá tải hệ thống máy chủ, gây chậm trễ trong việc tiếp nhận và xử lý hồ sơ. Điều này không chỉ gây áp lực cho cán bộ thuế mà còn trực tiếp gây rủi ro cho doanh nghiệp và cá nhân nếu chẳng may hồ sơ bị nộp chậm do lỗi kỹ thuật. Do đó, việc hoàn thành kê khai và nộp tờ khai sớm là giải pháp an toàn nhất để đảm bảo tiến độ công việc và tránh được các khoản phạt chậm nộp không đáng có.
Bên cạnh những đối tượng được ủy quyền cho đơn vị chi trả, có một bộ phận không nhỏ người nộp thuế bắt buộc phải trực tiếp thực hiện quyết toán. Đó là những cá nhân có thu nhập từ hai nơi trở lên mà chưa được khấu trừ đủ hoặc có số thuế nộp thừa cần làm thủ tục hoàn thuế. Đặc biệt, người nước ngoài khi kết thúc hợp đồng tại Việt Nam hoặc các cá nhân có thu nhập trực tiếp từ các tổ chức quốc tế, đại sứ quán cũng là những đối tượng cần chú ý đến quy trình này. Một điểm mới cần lưu tâm là các trường hợp gặp khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn hay bệnh hiểm nghèo thuộc diện xét giảm thuế sẽ không được ủy quyền cho đơn vị chi trả mà phải trực tiếp làm việc với cơ quan quản lý thuế để hồ sơ được thẩm định chính xác và kịp thời nhất.
Cải cách thủ tục hành chính cũng là một điểm nhấn không thể bỏ qua trong lộ trình phát triển của ngành thuế năm 2026. Với việc ban hành Quyết định số 216/QĐ-BTC, Bộ Tài chính đã chính thức gộp hai thủ tục đăng ký thuế cho người phụ thuộc và đăng ký giảm trừ gia cảnh thành một bước duy nhất. Trước đây, sự chồng chéo trong việc kê khai các thông tin trùng lặp như căn cước công dân hay mối quan hệ gia đình đã gây ra nhiều phiền hà cho người dân. Việc bãi bỏ thủ tục đăng ký giảm trừ gia cảnh độc lập không chỉ là một hành động cắt giảm thủ tục đơn thuần, mà nó cho thấy tư duy quản lý lấy người nộp thuế làm trung tâm, nỗ lực kiến tạo một môi trường hành chính tinh gọn, hiệu quả và hiện đại.
Về mặt thời gian, người nộp thuế cần ghi nhớ các mốc quan trọng để không bỏ lỡ hạn chót. Năm 2026, do ảnh hưởng của lịch nghỉ lễ Giải phóng miền Nam và Quốc tế lao động, thời hạn nộp hồ sơ cho cá nhân tự quyết toán đã được linh hoạt kéo dài đến ngày 2/5/2026. Trong khi đó, các doanh nghiệp thực hiện quyết toán thay vẫn phải đảm bảo hoàn thành trước ngày 31/3/2026. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa cá nhân, doanh nghiệp và sự hỗ trợ không ngừng nghỉ từ phía các cơ quan thuế địa phương thông qua các buổi tập huấn, giải đáp trực tuyến sẽ là chìa khóa để kỳ quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2025 diễn ra tốt đẹp, tạo bước đà vững chắc cho một kỷ nguyên thuế mới công bằng và hiệu quả hơn từ năm 2026./.
Bình luận (0)