Tháo gỡ chính sách, giải bài toán nguồn cung, khơi thông cánh cửa an cư cho người có thu nhập thấp

Sửa đổi, bổ sung nhiều chính sách liên quan đến nhà ở xã hội

Tính đến hết quý I năm 2026, cả nước hoàn thành khoảng 62% Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội. Lần đầu tiên chúng ta chứng kiến con số kỷ lục hơn 100.000 căn hộ được bàn giao trong một năm, vượt kế hoạch đã đề ra. Dù tăng trưởng vượt trội, nhưng một thực tế là tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, hàng chục nghìn hồ sơ vẫn mòn mỏi chờ đợi tại mỗi dự án vì nguồn cung nhà ở xã hội ít ỏi. Để khơi thông cánh cửa an cư cho người có thu nhập thấp, nhiều đề xuất tháo gỡ về chính sách, thủ tục cho nhà ở xã hội đang được xem xét thực hiện ngay từ đầu năm nay.

Thị trường nhà ở xã hội ngay từ đầu năm 2026 đã đứng trước vận hội mới với nhiều chính sách được đề xuất sửa đổi để tạo ra sự đột phá trong thực tiễn như việc ban hành Nghị định 54, hoàn thiện sửa đổi Nghị định 100, Luật Nhà ở… Cụ thể, trong phiên họp Thường trực Chính phủ vừa qua, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã yêu cầu Bộ Xây dựng tiếp tục phối hợp với các Bộ, ngành liên quan khẩn trương sửa đổi, bổ sung Nghị định 100 của Chính phủ về phát triển và quản lý nhà ở xã hội.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng nghiên cứu sửa đổi theo hướng mở rộng đối tượng, nâng mức thu nhập được thụ hưởng chính sách. Cụ thể, người độc thân thu nhập dưới 25 triệu đồng; người độc thân đang nuôi con thu nhập dưới 35 triệu đồng; hộ gia đình thu nhập dưới 50 triệu đồng cũng có thể được mua nhà ở xã hội. 

Thủ tướng cũng yêu cầu mở rộng chính sách để các địa phương, doanh nghiệp đẩy mạnh xây dựng nhà ở cho thuê với công nhân, người lao động, cán bộ, công chức, viên chức…; xây dựng thủ tục xác nhận đối tượng thụ hưởng chính sách nhà ở xã hội qua ứng dụng VNeID để tạo thuận lợi hơn với người dân, doanh nghiệp.

Rào cản thu nhập khiến người lao động khó mua nhà ở xã hội

Những đề xuất này đang trong giai đoạn lắng nghe ý kiến nhân dân, doanh nghiệp, các đối tượng chịu tác động và các chuyên gia… để hoàn thiện, sớm đi vào thực thi. Nhưng liệu ngưỡng thu nhập để mua nhà ở xã hội có cần thiết điều chỉnh tăng để phù hợp với chi tiêu hàng ngày và đà tăng của giá bất động sản hay không?

Là nhân viên văn phòng tại Hà Nội, Hiền chia sẻ, với mức thu nhập hàng tháng trên 20 triệu đồng, sau khi trừ tiền thuê nhà, sinh hoạt phí và hỗ trợ gia đình, chị tích lũy được khoảng 10 triệu đồng/tháng và mong muốn mua được một căn nhà ở xã hội. Tuy nhiên, theo quy định về đối tượng được mua nhà ở xã hội hiện nay, chị vượt ngưỡng khoảng vài triệu đồng. Theo chị, việc nâng mức trần thu nhập cho người độc thân được mua nhà ở xã hội lên khoảng dưới 25 triệu đồng là phù hợp với cuộc sống hiện nay.

Chị Trần Thị Thu Hiền - Nhân viên văn phòng, TP. Hà Nội cho biết: "Bộ Xây dựng đề xuất phương án dưới 25 triệu. Tôi thấy hợp lý là có thể chi trả các khoản chi phí sinh hoạt, phụ giúp gia đình, còn lại tôi có thể chi trả gói tín dụng vay của ngân hàng để có thể mua nhà ở xã hội".

Còn với chị Phương - hiện đang làm trong lĩnh vực làm đẹp, thu nhập của hai vợ chồng chị khoảng 40 triệu đồng, do đó không được mua nhà ở xã hội vì vượt mức trần được mua nhà ở xã hội của hộ gia đình hiện tại. Chị ủng hộ việc nâng trần điều kiện thu nhập mua nhà ở xã hội cho phù hợp với thời giá hiện tại.

Chị Trần Bích Phương - Xã Quang Minh, TP. Hà Nội chia sẻ: "Tôi rất mong thu nhập hộ gia đình từ 35-50 triệu có khả năng mua nhà ở xã hội. Một tháng để chi tiêu gia đình chăm sóc ông bà và hai con nhỏ không đủ tiền để mua nhà ở thương mại".

Theo đánh giá của Savills, tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, người lao động và hộ gia đình trẻ thường chi từ 60-70% thu nhập cho sinh hoạt, khiến phần tích lũy còn lại rất hạn chế. Do đó, đề xuất nâng trần thu nhập được mua nhà ở xã hội là bước điều chỉnh cần thiết, để thu nhập tiếp cận sát hơn với thực tế chi tiêu tại khu vực đô thị hiện nay.

Ông Matthew Powell - Giám đốc Savills Hà Nội nêu ý kiến: "Chi phí nhà ở chỉ nên chiếm khoảng từ 30-35% thu nhập. Với mức này, một hộ thu nhập 50 triệu chỉ có thể dành đến 15 triệu/tháng cho nhà ở. Theo đó, hộ gia đình cần khoảng 10 - 12 năm để mua được nhà ở xã hội (chưa tính chi phí lãi vay nếu có). Việc mở rộng đối tượng thụ hưởng chính sách nhà ở xã hội, nếu đi song hành với xu hướng cải thiện nguồn cung đang diễn ra tại các địa phương, sẽ góp phần nâng cao khả năng tiếp cận nhà ở cho người dân".

Savills cũng cho biết, theo kinh nghiệm quốc tế, việc phân tầng nhà ở xã hội là hướng tiếp cận phù hợp và phổ biến, hạn chế tình trạng lệch đối tượng, đồng thời nâng cao hiệu quả và tính minh bạch trong phân bổ vốn.

Bài toán nguồn cung khi mở rộng đối tượng mua nhà ở xã hội

Những câu chuyện thực tế đã cho thấy một "khoảng cách " khá lớn giữa quy định hiện hành và chi phí sinh hoạt thực tế của người dân đô thị. Việc nâng mức trần thu nhập không chỉ là mong mỏi của nhiều người lao động; mà còn là yêu cầu cấp thiết để chính sách nhà ở xã hội không bỏ lỡ một nhóm đối tượng rất cần sự hỗ trợ để "an cư, lạc nghiệp".

Theo Bộ Xây dựng, mức trần thu nhập mới để thụ hưởng nhà ở xã hội đã được tính toán dựa trên mức tăng lương cơ sở sắp tới dự kiến tối thiểu từ 8%, đồng thời bám sát khả năng chi trả thực tế của hộ gia đình cho chi phí nhà ở. 

Để giải bài toán nguồn cung khi nhu cầu mở rộng, ngành xây dựng tập trung phát triển song song hai loại hình nhà ở xã hội để bán và nhà ở cho thuê, nhằm đảm bảo mọi nhóm đối tượng đều có phương án tiếp cận

Ông Hà Quang Hưng - Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng cho biết: "Trong thời gian vừa qua, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 201 và Nghị định 302, thành lập Quỹ nhà ở quốc gia bao gồm Quỹ nhà ở tại Trung ương và Quỹ nhà ở tại địa phương. Đầu tư, tạo lập các quỹ nhà ở xã hội để cho người dân thuê, giải quyết nhóm đối tượng khó có khả năng được mua nhà ở xã hội. Đối với các đối tượng có khả năng mua nhà ở xã hội, chúng ta đang đẩy mạnh triển khai Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030... Hy vọng trong thời gian tới nguồn cung sẽ dồi dào hơn".

Việc mở rộng đối tượng được thụ hưởng chính sách nhà ở xã hội mở ra cơ hội không chỉ cho nhóm đối tượng yếu thế, thu nhập thấp... mà cả nhóm người lao động trẻ, là lực lượng nòng cốt đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

Luật sư Nguyễn Văn Đỉnh - Đoàn Luật sư TP. Hà Nội nhận định: "Nhóm này phần lớn là nhóm người trẻ, những người mới khởi nghiệp, họ có thể mới đi làm hoặc vừa mới lập gia đình, con còn rất nhỏ là đối tượng rất đáng để được thụ hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở của Nhà nước. Một thời gian, họ có thể phát triển hơn và có thể mua được nhà ở thương mại".

Ông Dương Kim Thế Nguyên - Giảng viên Trường Kinh tế, Luật và Quản lý nhà nước đưa ra ý kiến: "Người dân có thu nhập 25 triệu vẫn rất khó khăn hoặc dưới 50 triệu, thậm chí trên nữa, vẫn khó khăn trong việc mua nhà ở xã hội. Vì vậy, có những chính sách nên được tách bạch rõ đối tượng mà họ chưa đủ điều kiện mua thì họ sẵn sàng được thuê".

Bên cạnh giải pháp về nguồn cung và tài chính, nút thắt cuối cùng nằm ở quy trình thực hiện. Bộ Xây dựng phối hợp cùng Bộ Công an cũng đang nghiên cứu ứng dụng mã định danh VNeID trong xét duyệt hồ sơ để đơn giản hóa thủ tục, xóa bỏ tình trạng hồ sơ xếp chồng và đảm bảo mỗi căn hộ đến được đúng tay người cần một cách minh bạch và hiệu quả nhất.