Củng cố, tạo đà và nâng tầm hợp tác giữa Việt Nam và các nước ASEAN

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam vừa kết thúc rất thành công chuyến công tác thăm chính thức Thái Lan, thăm cấp Nhà nước Singapore, tham dự Đối thoại Shangri-La 2026 và thăm Cấp Nhà nước Philippines. Đây là hoạt động đối ngoại mang ý nghĩa chiến lược của Người đứng đầu Đảng và Nhà nước ta, không chỉ góp phần nâng cao vị thế của đất nước, mà còn tạo thêm động lực để ASEAN tiếp tục vững vàng trên hành trình xây dựng một cộng đồng gắn kết, tự cường và phát triển bền vững.

Trong bối cảnh ASEAN đang chuyển động mạnh mẽ bởi những thay đổi địa chính trị và kinh tế toàn cầu, Việt Nam khẳng định vai trò ngày càng chủ động trong việc thúc đẩy đối thoại, tăng cường kết nối và củng cố đồng thuận khu vực, tạo đà và nâng tầm hợp tác lâu dài giữa Việt Nam và các nước.

Đây là chuyến thăm đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trên cương vị mới tới Thái Lan, Singapore và Philippines - là các quốc gia có vị trí quan trọng ở Đông Nam Á, tham gia sáng lập ASEAN và cũng là những đối tác chủ chốt của Việt Nam tại khu vực. Đây cũng là thời điểm mà Việt Nam và cả ba nước đều đang bước vào giai đoạn phát triển mới, chính vì vậy chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm càng khẳng định nhất quán chủ trương của Việt Nam là luôn coi trọng quan hệ với các nước láng giềng và các nước ASEAN, thể hiện vai trò chủ động, tích cực và có trách nhiệm trong việc cùng các nước ASEAN củng cố đoàn kết, duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực.

"Chuyến thăm củng cố cục diện đối ngoại thuận lợi, đặc biệt là sau một loạt hoạt động đối ngoại rất quan trọng của các đồng chí lãnh đạo cấp cao Đảng, Nhà nước ta với nhiều đối tác quan trọng là các nước láng giềng khác, các nước lớn và các đối tác quan trọng", Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhận định.

Trên nền tảng 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục củng cố mạnh mẽ tin cậy chính trị giữa Việt Nam và Thái Lan để mối quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện với Thái Lan được nâng lên về chất.

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Anutin Charnvirakul nhấn mạnh phải chú trọng 3 kết nối: kết nối chuỗi cung ứng, kết nối doanh nghiệp địa phương và kết nối các chiến lược phát triển bền vững.

Với những kết quả mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Thái Lan thống nhất, hai nước đã vượt lên tư duy hợp tác truyền thống, hướng tới việc kiến tạo một không gian kinh tế bổ trợ, không cạnh tranh bằng cách đi riêng lẻ, mà cùng nâng vị thế của nhau trong chuỗi giá trị ASEAN.

Đại sứ Thái Lan tại Việt Nam Urawadee Sriphiromya cho biết: "Việt Nam đang làm rất tốt trong phát triển kinh tế với những mục tiêu cụ thể. Thái Lan mong muốn phối hợp sát sao trong mọi lĩnh vực, vì chúng ta chia sẻ mục tiêu chung là chuyển hóa nền kinh tế theo hướng xanh, số hóa, phát triển bền vững".

"Bối cảnh bất ổn địa chính trị nhiều nơi trên thế giới, việc Thái Lan và Việt Nam thực sự tiến lên phía trước, thống nhất quan điểm, bảo vệ quyền tự chủ chiến lược của mỗi bên là vô cùng quan trọng. Vì vậy, chuyến thăm tạo động lực mạnh mẽ hơn nữa cho quan hệ Thái Lan - Việt Nam", ông Kavi Chongkittavorn (chuyên gia Thái Lan về các vấn đề khu vực) khẳng định.

"Kết nối" cũng chính là thông điệp xuyên suốt trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Singapore của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Sau 60 năm vươn lên mạnh mẽ, Singapore hiện là một hình mẫu tiêu biểu của châu Á về tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững nổi bật trên nhiều lĩnh vực tài chính ngân hàng, sản xuất công nghệ cao, logistics và cảng biển.

Trong cuộc hội đàm với Tổng thống Tharman Shanmugaratnam và lãnh đạo cấp cao của Singapore, các nhà lãnh đạo hai nước đều thống nhất để nâng tầm hợp tác chiến lược với Singapore cần thông qua cơ chế Đối thoại Chiến lược giữa hai Đảng cầm quyền là Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Hành động Nhân dân Singapore.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao đổi với lãnh đạo Singapore về các mô hình và kinh nghiệm phát triển có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn, gợi mở nhiều giá trị tham khảo đối với Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Tin cậy chính trị được củng cố mạnh mẽ chính là động lực để quan hệ hai nước ngày càng thực chất và hiệu quả. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định phải sớm hình thành hệ sinh thái khoa học, công nghệ chiến lược giữa hai nước. Đó là một mô hình hợp tác mới, nơi Nhà nước kiến tạo, nhà khoa học tiên phong và nhà doanh nghiệp dẫn dắt cùng nghiên cứu, cùng phát triển và cùng sản xuất.

Từ mô hình "ba nhà" này trong phạm vi quốc gia, cần từng bước trở thành "ba nhà của hai nước" để xây dựng mạng lưới hợp tác xuyên biên giới giữa doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các trung tâm đổi mới sáng tạo của hai nước, bởi theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thì tự cường công nghệ không đồng nghĩa với khép kín mà phải được xây dựng trên nền tảng hợp tác mở, kết nối trí thức và xây dựng cơ chế để biến kết nối thành kết quả.

Kết quả nổi bật nhất trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Philippines là việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Ferdinand Romualdez Marcos Jr. đã nhất trí ra tuyên bố chung nâng tầm quan hệ hai nước lên Đối tác Chiến lược tăng cường, mở ra kỷ nguyên phát triển mới cho hợp tác hai nước

Những thách thức mà cả hai quốc gia cần chung tay giải quyết đã trở thành một trong những nội dung quan trọng mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao đổi với các nhà lãnh đạo Philippines, trong đó là những vấn đề rất cụ thể không những ở tầm quốc gia khu vực, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân mỗi nước như: bảo đảm an ninh lương thực; phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, phòng chống các hoạt động khai thác hải sản bất hợp pháp; cam kết xử lý các vấn đề trên biển bằng các biện pháp hòa bình, hữu nghị, phù hợp với luật pháp quốc tế.

Cũng giống như một số quốc gia khác trong ASEAN, sự bổ trợ giữa hai nền kinh tế chính là nền tảng để Việt Nam và Philippines cùng nhau kiến tạo những không gian hợp tác mới, hướng tới mục tiêu kim ngạch thương mại 10 tỷ USD từ thế mạnh trong hợp tác nông nghiệp, thủy sản, hàng không, logistics và giao lưu nhân dân.

"Nền tảng quan hệ Philippines - Việt Nam hiện nay đã rất vững chắc và hai nước đã sẵn sàng bước sang giai đoạn phát triển mới trong quan hệ song phương. Lợi ích của Philippines với tư cách một quốc gia biển và định hướng phát triển kinh tế biển của Việt Nam có nhiều điểm tương đồng, tạo ra dư địa hợp tác rất lớn", Đại sứ Philippines tại Việt Nam Francisco Noel R. Fernandez III nhận định.

Một kết quả đáng chú ý là kết nối giữa các Ban, Bộ, ngành địa phương và doanh nghiệp Việt Nam với các đối tác ở cả Thái Lan, Singapore và Philippines diễn ra sôi động, phong phú. Các thành viên trong đoàn đã có nhiều cuộc làm việc, trao các biên bản hợp tác và thảo luận thực chất với các đối tác, góp phần nâng tầm quan hệ giữa Việt Nam với 3 nước ASEAN, tạo thêm những nền tảng quan trọng, đề ra những định hướng trên từng ngành, lĩnh vực để đưa hợp tác đi vào thực chất, phù hợp với nguyện vọng của người dân và lợi ích của mỗi nước.

Bên cạnh đó, hơn 20 văn kiện hợp tác, kinh doanh trên nhiều lĩnh vực đã được ký kết tại Thái Lan, 31 văn kiện ở Singapore và gần 20 văn kiện tại Philippines là những con số đầy ấn tượng, thể hiện mong muốn hợp tác sâu sắc của các đối tác với Việt Nam cũng như tiềm năng to lớn trong hợp tác giữa Việt Nam với cả ba quốc gia. Điều này cũng minh chứng rõ nét cho việc thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đó là Chính phủ có thể mở đường, nhưng cộng đồng doanh nghiệp mới là lực lượng quyết định biến tầm nhìn thành hiện thực.

"Qua chuyến thăm lần này cũng như những văn kiện được ký kết đã mở ra những phương hướng hợp tác mới giữa Việt Nam với cả ba đối tác, lúc Việt Nam và cả ba đối tác đều đang bước vào giai đoạn phát triển mới. Lãnh đạo cả ba nước đều rất nhất trí đánh giá chia sẻ với đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về đánh giá này", Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết.

Chủ động kiến tạo hòa bình - ổn định - phát triển trong một thế giới nhiều biến động

Là diễn đàn an ninh uy tín hàng đầu châu Á - Thái Bình Dương, năm nay quy tụ khoảng 500 đại biểu đến từ hơn 40 quốc gia Diễn đàn Shangri-La được xem là nơi các nguyên thủ, các nhà lãnh đạo cấp cao thế giới phát biểu về quan điểm về an ninh và đối ngoại tầm chiến lược. Những năm trước Tổng thống Pháp, Thủ tướng Ấn Độ, Thủ tướng Nhật Bản đã từng phát biểu dẫn đề, nên năm nay đây là lần đầu tiên người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam được mời trình bày bài phát biểu trung tâm của diễn đàn an ninh quan trọng nhất châu Á, đã thu hút sự quan tâm của quốc tế. Điều đó phản ánh sự gia tăng về uy tín và vai trò chiến lược của Việt Nam trong cấu trúc khu vực đang tái định hình.

Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đi thẳng vào ba cuộc khủng hoảng nền tảng đang diễn ra đồng thời và tác động lẫn nhau, đó là khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược.

"Bài phát biểu quan trọng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rất cân bằng. Tôi đặc biệt thích cách ngài ấy đề cập đến ba cuộc khủng hoảng lớn trên thế giới. Tôi cũng rất tâm đắc với các khuyến nghị mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đưa ra. Nhìn chung, tôi nghĩ bài phát biểu này đã thực sự giải quyết những mối quan ngại lớn của thế giới, đề xuất cách thức để chúng ta có thể thu hẹp khoảng cách và đạt được trật tự dựa trên luật lệ lý tưởng mà chúng ta hy vọng sẽ quay trở lại", TS. Hoo Chiew Ping (nghiên cứu viên cao cấp, nhóm nghiên cứu Quan hệ Quốc tế Đông Á - EAIR, Malaysia) đánh giá.

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho thấy cách tiếp cận thẳng thắn, trực diện với một vị thế mới và tầm nhìn chiến lược định vị vai trò của Việt nam không chỉ đề cập lợi ích quốc gia của mình mà đưa ra các định hướng đối với các vấn đề chiến lược của khu vực, cấu trúc an ninh châu Á - Thái Bình Dương và tương lai của trật tự khu vực.

"Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chuyển tải tới cộng đồng quốc tế quan điểm của Việt Nam về thế giới hiện nay, về chiến lược quốc tế và chính sách của Việt Nam đối với khu vực. Đây là những thông điệp có ý nghĩa và chúng tôi sẽ xem xét những vấn đề này rất cẩn thận, và sẽ cố gắng hợp tác trong khả năng cho phép", ông Thôi Thiên Khải (Cựu Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc) nhận định.

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chia sẻ 6 định hướng để các nước cùng nhau kiến tạo một châu Á - Thái Bình Dương hòa bình, ổn định, phát triển, tự cường, trong đó đặt luật lệ và đối thoại trở thành phương tiện giảm thiểu rủi ro, kiến tạo một cấu trúc khu vực mở, bao trùm và lấy ASEAN làm trung tâm, nâng cao năng lực ngoại giao phòng ngừa, hòa giải và trung gian trong khu vực.

Chủ động kiến tạo hòa bình - ổn định - phát triển trong một thế giới nhiều biến động là chủ đề trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với thông điệp Đóng góp cho hòa bình khu vực cũng là bảo vệ lợi ích lâu dài của Việt Nam. Mở rộng hợp tác, giảm thiểu rủi ro và kết nối các lợi ích chính đáng cũng chính là cách Việt Nam thực hiện trách nhiệm của mình đối với cộng đồng quốc tế.

"Tôi nghĩ bài phát biểu đã truyền tải một hình ảnh rất tốt về Việt Nam. Tôi nghĩ rằng nó đã truyền tải hình ảnh rằng Việt Nam ổn định trong nước, rất chú trọng cải cách, có khả năng thực hiện những cải thiện bền vững lâu dài trong quản trị và kinh tế và sử dụng điều đó làm cơ sở để đóng vai trò mạnh mẽ hơn trong ngoại giao khu vực. Tôi nghĩ đó là thông điệp rằng nhiều quốc gia hoan nghênh cơ hội hợp tác với Việt Nam để đóng góp vào hợp tác và ổn định khu vực", ông Ng Chee Khern (Giám đốc điều hành Viện ISEAS - Yusoft Ishak) cho biết.

Qua bài phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Shangri-La, cộng đồng quốc tế nhìn Việt Nam không chỉ như một nền kinh tế đang phát triển, mà như một chủ thể có tiếng nói về hòa bình, an ninh và cấu trúc khu vực.

Thành công của chuyến công tác lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ có những kết quả về chính trị, ngoại giao, kinh tế…., mà còn là dịp lãnh đạo Đảng và Nhà nước mang đến cho kiều bào những tình cảm ấm áp của quê hương. Đó còn là sự tự hào về những người con xa Tổ quốc nhưng luôn là cầu nối giữa Việt Nam và các nước sở tại, nhiều người trong số đó rất thành đạt và có vị trí, uy tín trong xã hội. Mối quan hệ giữa nhân dân các nước với nhau, với nền tảng hữu nghị, sự chân thành là những sợi dây bền chặt nhất, hữu hiệu nhất, gắn bó nhất.

Thăm những em nhỏ thiếu may mắn tại một cơ sở từ thiện lâu đời nhất Philippines, Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, bà Ngô Phương Ly đánh giá cao cách tiếp cận nhân văn của trung tâm khi không chỉ cung cấp một mái nhà, mà còn cung cấp nền tảng giáo dục và đạo đức để các em nhỏ có niềm tin vào những tấm lòng nhân hậu để nuôi dưỡng ước mơ trong tương lai. Những câu chuyện nhân văn, những sự tương đồng về văn hóa luôn là một trong những cầu nối bền chặt, gắn bó để nhân dân các nước chia sẻ đồng cảm và thấu hiểu nhau hơn.

Chuyến thăm chính thức Thái Lan, thăm cấp Nhà nước tới Singapore, thăm cấp Nhà nước tới Philippines, phát biểu tại Đối thoại Shangri-La 2026 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã thúc đẩy các đột phá, phát triển mới về chất trên các lĩnh vực hợp tác quốc phòng - an ninh, kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học, công nghệ văn hóa, giáo dục, du lịch; đồng thời mở rộng hợp tác các lĩnh vực nhiều tiềm năng, có ý nghĩa quan trọng chiến lược như trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, kinh tế xanh, chuyển dịch năng lượng công bằng, chính phủ điện tử….

Những kết quả này cho thấy sự đổi mới tư duy, cách thức tổ chức các hoạt động đối ngoại theo hướng đặt lên hàng đầu yếu tố hiệu quả, thực chất trên nền tảng các mối quan hệ hữu nghị và có tầm quan trọng chiến lược; cũng như cho thấy tính hiệu quả và ý nghĩa của ngoại giao nguyên thủ với việc định hướng chiến lược cho quan hệ, tạo đà, nâng tầm hợp tác lâu dài giữa Việt Nam và các đối tác.