Những vấn đề Iran muốn giải quyết trong đàm phán với Mỹ

Sau các cuộc tấn công đáp trả cuối tuần qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết hai bên sẽ đàm phán tại Doha, Qatar. Tuy nhiên, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi đã bác bỏ khả năng diễn ra đàm phán kỹ thuật với Mỹ trong tuần này và cho biết Tehran chỉ đang tham vấn giới chức Qatar.

Theo phía Iran, một cuộc gặp dự kiến trước đó đã bị hủy vì hai bên còn bất đồng lớn về eo biển Hormuz và nhiều vấn đề khác.

Trọng tâm trước mắt được cho là việc thực hiện biên bản ghi nhớ mà hai bên đã ký ngày 17/6, đặc biệt là các thỏa thuận bảo đảm tàu thương mại đi lại an toàn qua eo biển Hormuz trong 60 ngày mà không phải trả phí.

Căng thẳng đã bùng phát trở lại sau khi Iran phản đối tuyến sơ tán tàu thuyền do Mỹ hậu thuẫn. Một tàu chở hàng và một tàu chở dầu đã bị tấn công ngày 25/6. Mỹ sau đó đã tiến hành không kích các cơ sở trên các đảo phía Nam Iran, trước khi Tehran tấn công các căn cứ Mỹ tại Bahrain và Kuwait.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khẳng định các nước khác không nên can thiệp vào việc Tehran quản lý và mở lại eo biển Hormuz. Iran cũng muốn thu phí bảo hiểm, môi trường và một số dịch vụ khác trong tương lai, nhưng Mỹ đã phản đối kế hoạch này.

Một yêu cầu quan trọng khác của Iran là được tiếp cận số tiền đang bị phong tỏa ở nước ngoài do các lệnh trừng phạt của Mỹ. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết Tehran kỳ vọng ít nhất 6 tỷ USD đang bị phong tỏa tại Qatar, sẽ được giải ngân và có thể sử dụng đầy đủ.

Iran cũng muốn Mỹ công nhận chủ quyền, không can thiệp vào công việc nội bộ, giảm sự hiện diện quân sự quanh lãnh thổ Iran, không áp đặt thêm lệnh trừng phạt và thiết lập cơ chế giám sát, giải quyết các tranh chấp tồn tại.

Tình hình Lebanon cũng sẽ là một nội dung đáng chú ý. Iran cho rằng các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, trong đó có Lebanon, phải chấm dứt hoàn toàn. Tehran phản đối việc Israel tiếp tục duy trì lực lượng quân sự và tiến hành các cuộc tấn công tại miền Nam Lebanon.

Về chương trình hạt nhân, Iran vẫn để ngỏ khả năng nhượng bộ nhưng yêu cầu phải có lộ trình từng bước, bảo đảm Tehran thực sự nhận được lợi ích kinh tế từ việc dỡ bỏ trừng phạt. Trong khi đó, chương trình tên lửa của Iran sẽ không nằm trong nội dung đàm phán.