Cơ chế đặc thù: Chìa khóa để vượt lên trong cuộc đua thu hút vốn ngoại
Nếu bài toán tín dụng và chuyển dịch mô hình tăng trưởng đã đặt ra những tiền đề cần thiết cho kỷ nguyên tăng tốc, thì việc hình thành các trung tâm tài chính quốc tế (IFC) chính là bước đi mang tính quyết định để tạo ra một hệ sinh thái tài chính hoàn chỉnh.
Trong bối cảnh nguồn vốn trong nước đang đối mặt với những giới hạn về thanh khoản và các chuẩn mực an toàn hệ thống, việc xây dựng các IFC không chỉ đơn thuần là xây dựng các tòa nhà văn phòng hiện đại mà là tạo ra một "đặc khu về thể chế".
Tại đây, các dòng vốn toàn cầu có thể tự do lưu chuyển, các công cụ tài chính mới được thử nghiệm và những chuẩn mực quản trị quốc tế được áp dụng. Đây chính là mảnh ghép cuối cùng để Việt Nam thoát khỏi sự phụ thuộc quá mức vào kênh tín dụng ngân hàng truyền thống, mở ra cánh cửa đón nhận những nguồn lực khổng lồ từ thị trường tài chính quốc tế.
Xây dựng trung tâm tài chính quốc tế tại TP. HCM
Một trong những thách thức lớn nhất khi xây dựng trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam chính là sự tương thích giữa hệ thống pháp luật nội địa và các chuẩn mực tài chính toàn cầu. TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương đã nhiều lần nhấn mạnh rằng, không nên có một công thức chung hay sự sao chép lẫn nhau giữa các địa phương khi xây dựng cơ chế đặc thù.
Theo ông, tính đặc thù phải xuất phát từ lợi thế tự nhiên và tiềm năng riêng biệt của từng địa phương như TP. Hồ Chí Minh hay Đà Nẵng. Để thu hút được các định chế tài chính hàng đầu thế giới, Việt Nam cần một hệ thống luật pháp thực sự vượt trội, đặc biệt là trong các vấn đề về chuyển đổi ngoại tệ, bảo hộ nhà đầu tư và cơ chế giải quyết tranh chấp theo thông lệ quốc tế. Cũng theo ông Cung, nếu không dám nghĩ khác, làm khác và không có sự dũng cảm của người lãnh đạo trong việc thí điểm các chính sách mới, chúng ta sẽ rất khó để tạo ra một "sân chơi" đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư tổ chức.
Dưới góc nhìn của các nhà đầu tư quốc tế, sự ổn định và tính dự báo của chính sách là yếu tố tiên quyết. Ông Johnathan Smith, đại diện một quỹ quản lý tài sản có trụ sở tại Singapore chia sẻ, các nhà đầu tư toàn cầu luôn tìm kiếm những nơi có môi trường thuế ưu đãi và thủ tục hành chính tinh gọn. Nếu các trung tâm tài chính tại Việt Nam có thể áp dụng mô hình "một cửa" thực chất, nơi mọi giao dịch và thủ tục được xử lý nhanh chóng trên nền tảng số, đồng thời cho phép tự do hóa các luồng vốn đầu tư gián tiếp dưới một sự giám sát chặt chẽ nhưng linh hoạt, thì Việt Nam sẽ nhanh chóng trở thành đối thủ cạnh tranh đáng gờm với các trung tâm tài chính hiện hữu trong khu vực. Điều này đòi hỏi một khung pháp lý thử nghiệm (sandbox) đủ rộng để các mô hình kinh doanh mới có thể vận hành mà không bị bó hẹp bởi những quy định cũ kỹ.
Sự bứt phá này cũng là giải pháp cho bài toán cân bằng tín dụng đã được thảo luận ở những giai đoạn trước. PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Giảng viên cao cấp Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh nhận định, khi các IFC đi vào hoạt động, áp lực cung ứng vốn dài hạn cho nền kinh tế sẽ được chia sẻ từ hệ thống ngân hàng sang thị trường vốn quốc tế. Thay vì chỉ dựa vào nguồn huy động ngắn hạn của người dân để cho vay dài hạn, các doanh nghiệp có thể huy động vốn qua các công cụ nợ hoặc cổ phần tại trung tâm tài chính với chi phí cạnh tranh hơn. Ông Huân tin rằng, việc tạo ra một cơ chế đặc thù cho phép các ngân hàng nước ngoài hoạt động tại IFC cung cấp các dịch vụ tài chính xuyên biên giới sẽ giúp đa dạng hóa sản phẩm tài chính, từ đó giảm thiểu rủi ro tập trung và nâng cao sức chịu tải của toàn bộ hệ thống tài chính quốc gia.
Hệ sinh thái tài chính số và xanh: Động lực mới cho tăng trưởng chiều sâu
Trong kỷ nguyên kinh tế tăng tốc, một trung tâm tài chính hiện đại không thể tách rời yếu tố công nghệ và phát triển bền vững. GS.TS Andreas Stoffers, chuyên gia kinh tế từ Đức nhận định, việc xây dựng IFC chính là cơ hội để Việt Nam đi tắt đón đầu trong việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ tài chính (Fintech). Ông so sánh tiềm năng này với quá trình chuyển mình mạnh mẽ của các quốc gia phát triển, nơi mà sự kết nối giữa các start-up công nghệ và các quỹ đầu tư mạo hiểm được thực hiện ngay tại các trung tâm tài chính. Các IFC tại TP. Hồ Chí Minh hay Đà Nẵng cần phải được thiết kế để trở thành những "hub" (trung tâm kết nối) về đổi mới sáng tạo, nơi các công nghệ thanh toán mới, mô hình ngân hàng số hay các nền tảng giao dịch tài sản mã hóa được kiểm soát và phát triển một cách chính thống, minh bạch.
Đáng chú ý, một khía cạnh quan trọng khác được các chuyên gia đặc biệt quan tâm chính là tài chính xanh. Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực thực hiện cam kết Net Zero, các IFC sẽ đóng vai trò là nơi phát hành và giao dịch các công cụ nợ xanh và tín chỉ carbon. Chị Phạm Như Thảo, đại diện một doanh nghiệp năng lượng tái tạo tại miền Trung chia sẻ, hiện nay việc huy động vốn cho các dự án xanh vẫn gặp nhiều khó khăn do thiếu các tiêu chuẩn đánh giá thống nhất và thị trường giao dịch còn sơ khai. Nếu các trung tâm tài chính quốc tế có thể thiết lập được một hệ sinh thái tài chính xanh hoàn chỉnh với các ưu đãi đặc thù về thuế và phí cho các dự án bền vững, doanh nghiệp sẽ có thêm động lực để chuyển đổi mô hình sản xuất, góp phần nâng cao năng suất các nhân tố tổng hợp như kỳ vọng của Chính phủ.
Đà Nẵng bứt phá từ hiện thực hóa cơ chế đặc thù
Để hiện thực hóa những mục tiêu này, vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao là không thể thay thế. Ông Andreas Stoffers gợi ý rằng, Việt Nam cần tích hợp một cách hệ thống các năng lực liên quan đến AI và quản trị tài chính hiện đại vào chương trình đào tạo tại các địa phương có IFC. Việc tạo ra một môi trường làm việc quốc tế, năng động tại các trung tâm tài chính sẽ thu hút được những chuyên gia giỏi nhất, bao gồm cả những người Việt ở nước ngoài trở về cống hiến. Khi đó, IFC không chỉ là nơi luân chuyển tiền tệ mà còn là nơi hội tụ của tri thức và sự sáng tạo, tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ tới toàn bộ nền kinh tế thực. Đây chính là cách thức tăng trưởng bền vững nhất, dựa trên hiệu suất và chất lượng thay vì chỉ dựa vào số lượng đòn bẩy tài chính đơn thuần.
Thực tế cho thấy, việc xây dựng trung tâm tài chính quốc tế với các cơ chế đặc thù không còn là một ý tưởng xa vời mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết để Việt Nam tự tin bước vào chu kỳ tăng trưởng mới. "Áp lực phải thành công sẽ trở thành động lực để chúng ta dũng cảm thực hiện những cải cách đột phá. Khi những rào cản pháp lý được dỡ bỏ và sức mạnh công nghệ được tận dụng triệt để, các IFC sẽ là những động cơ mạnh mẽ đưa Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành quốc gia công nghiệp hóa hiện đại, minh bạch và thịnh vượng vào năm 2045", ông Cung khẳng định.
Chặng đường phía trước vẫn còn nhiều thử thách, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ ngành và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp toàn cầu. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế đều lạc quan, với nền tảng vĩ mô ổn định và quyết tâm cải cách thể chế quyết liệt, Việt Nam đang có cơ hội vàng để định vị lại vị thế của mình trên bản đồ tài chính thế giới. Những trung tâm tài chính quốc tế tương lai sẽ không chỉ là biểu tượng của sự phồn vinh mà còn là minh chứng cho trí tuệ và khát vọng vươn tầm của dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên mới./.
Bình luận (0)